শ্বেইখ

শ্বেইখ, ছেইখ, শ্বেখ, শ্বেহ আৰু অন্যান্য ৰূপেৰে জনাজাত, দক্ষিণ এছিয়াৰ বহু মুছলমান জনগোষ্ঠীক দিয়া উপাধি। ই মূলতঃ আৰবী শব্দ বা সন্মানীয় শব্দ যিয়ে সাধাৰণতে কোনো জনগোষ্ঠীৰ মুৰব্বী, ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য, মুছলমান ধৰ্মীয় পণ্ডিত বা “বয়োজ্যেষ্ঠ’’ক বুজায়। কিন্তু দক্ষিণ এছিয়াত ইয়াক উপাধি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা লোকসকলৰ মাজত আৰব বংশোদ্ভূত খুব কমেইহে আছিল।^১

মূলত

দক্ষিণ এছিয়াত ই কোনো জনগোষ্ঠীয় উপাধি নহয়, বৰঞ্চ সাধাৰণতে মুছলমান বণিক পৰিয়ালৰ বাবে আৰোপ কৰা বৃত্তিগত উপাধি। শ্বেখসকলে আৰবৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল যদিও প্ৰায় সকলো শ্বেখ আচলতে আৰব বংশৰ নাছিল। ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰি শ্বেখ উপাধি গ্ৰহণ কৰা হিন্দুসকল ক্ষত্ৰিয় জাতিৰ আছিল যদিও উপাধিৰ ব্যৱহাৰত নমনীয় আছিল। পাকিস্তান আৰু পঞ্জাবৰ পূৰ্বৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত শেহতীয়াকৈ ধৰ্মান্তৰিত হোৱা লোকসকলক শ্বেখ উপাধি দিয়া হৈছিল^২ আৰু আৰব বংশৰ লোকসকলক দিয়া হোৱা নাছিল।^৩ জুলাহা শিপিনী জাতি আনছাৰী হৈ পৰে, যিসকলে আবু আয়ুব আল আনছাৰীৰপৰা বংশধৰ বুলি দাবী কৰে। কাছাই জাতিয়ে কোৰেইচ জনগোষ্ঠীৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। কায়স্থৰ অভিলেখ ৰখা জাতিটো আবু বকৰ আল-চিদ্দিকৰপৰা বংশধৰ বুলি দাবী কৰা ছিদ্দি হৈ পৰে।

শ্বেখ উপাধিৰ নমনীয়তা প্ৰদৰ্শন কৰা এটা বিখ্যাত প্ৰবচন: “যোৱা বছৰ মই জুলাহা (তাঁতশাল) আছিলোঁ; এই বছৰ মই শ্বেখ; অহা বছৰ যদি শস্য ভাল হয়, তেন্তে মই ছয়ীদ হ’ম।’’

ৰমৰ চুলতানসকলৰ পুত্ৰই কাজী কিদোৱাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰা শ্বেইখ কিদৱাই। কিদৱাইসকলক শ্বুজা-উদ-দৌলাৰ ঘৰুৱা অশ্বাৰোহী বাহিনীত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যিটো মূলতঃ শ্বেইখজাদগানৰ দ্বাৰা গঠিত আছিল।^৪৫ এই গোত্ৰসমূহে সৈনিক বা অসামৰিক বিষয়াৰ বাহিৰে আন কোনো বৃত্তি গ্ৰহণ কৰা নাছিল।^৬