কৃষ্ণা নদী

কৃষ্ণা নদী হৈছে ডেক্কান মালভূমিৰ ভাৰতৰ ভিতৰতে গঙ্গা নদী আৰু গোদাবৰী নদীৰ পিছত তৃতীয় দীঘল নদী। ইয়াৰ উপৰি ভাৰতৰ পানীৰ প্ৰৱাহ আৰু নদীৰ অৱবাহিকাৰ ক্ষেত্ৰতো গংগা, সিন্ধু আৰু গোদাৱৰীৰ পিছত চতুৰ্থ বৃহত্তম।^১ কৃষ্ণাবেনি বুলিও কোৱা এই নদীখন ১৪০০ কিলোমিটাৰ (৮৭০ মাইল) দীঘল আৰু মহাৰাষ্ট্ৰত ২৮২ কিলোমিটাৰ বৈ যায়।^২ ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ, কৰ্ণাটক, তেলংগানা আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ ৰাজ্যত ই জলসিঞ্চনৰ এক প্ৰধান উৎস।^৩

পাঠ্যক্ৰম

মধ্য ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যৰ প্ৰায় ১৩০০ মিটাৰ উচ্চতাত মহাবলেশ্বৰৰ ওচৰৰ পশ্চিম ঘাটত কৃষ্ণা নদীৰ উৎপত্তি হয়। মহাবলেশ্বৰৰপৰা ই বৈ চহৰলৈ বৈ যায়, আৰু পূব দিশলৈ গৈ বংগোপসাগৰত খালী নহয়।^৪ কৃষ্ণা নদী ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ, কৰ্ণাটক, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ আৰু তেলেংগানা ৰাজ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।^৫ ১৪০০ কিলোমিটাৰ (৮৭০ মাইল) দৈৰ্ঘ্যৰ ভিতৰত ই মহাৰাষ্ট্ৰত ৩০৫ কিলোমিটাৰ, কৰ্ণাটকত ৪৮৩ কিলোমিটাৰ (৩০০ মাইল) আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত ৬১২ কিলোমিটাৰ (৩৮০ মাইল) বৈ যায়।^৬

উপনৈসমূহ

কৃষ্ণা নদীৰ ১৩খন প্ৰধান উপনৈ আছে।^৬ ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈসমূহৰ ভিতৰত ঘটপ্ৰভা নদী, মালপ্ৰভা নদী, ভীমা নদী, টুংগাভদ্ৰ নদী আৰু মুছি নদী আদি অন্যতম।^৬ টুংগভদ্ৰ নদীৰ জলাশয় ৭১,৪১৭ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (২৭,৫৭৪ বৰ্গমাইল) আৰু দৈৰ্ঘ্য ৫৩১ কিলোমিটাৰ (৩৩০ মাইল)।^৬ ভীমা নদী কৃষ্ণা নদীৰ আটাইতকৈ দীঘল উপনৈ।^৪ ইয়াৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ৮৬১ কিলোমিটাৰ (৫৩৫ মাইল) আৰু জলাশয়ৰ আয়তন ৭০,৬১৪ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (২৭,২৬৪ বৰ্গমাইল)।^৬

পঞ্চগংগা, ৱাৰনা আৰু য়েৰলা নামৰ তিনিখন উপনৈয়ে সাংলিৰ ওচৰত কৃষ্ণ নদীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে। হিন্দুসকলে এই স্থানসমূহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰে। কোৱা হয় যে হিন্দু দেৱতাৰ অন্যতম দত্তত্ৰেয় কৃষ্ণৰ পাৰৰ অডুম্বাৰত কিছু দিন কটায়।

কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ বাগালকোট জিলাৰ আলমাট্টি বান্ধৰপৰা প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ (৯.৩ মাইল) দূৰত্বত কুদালাসংগমা^৭(কুডালা সংগমা বুলিও লিখা হয়)। ইয়াত কৃষ্ণ আৰু মালপ্ৰভা নদী একত্ৰিত হয়। স্বজন্ম (স্বয়ম্ভু) বুলি বিশ্বাস কৰা লিংগৰ লগতে লিংগায়ত হিন্দু পন্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আইক্য মন্তপ বা বাসৱন্নাৰ পৱিত্ৰ সমাধি ইয়াত আছে আৰু নদীখন পূব দিশলৈ বৈ গৈছে শ্ৰীশৈলাম (অন্য তীৰ্থযাত্ৰী কেন্দ্ৰ) অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ দিশে।

অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কুৰ্ণুল জিলাৰ সংগমেশ্বৰম হিন্দুসকলৰ বাবে বিখ্যাত তীৰ্থযাত্ৰী য'ত টুংগাভদ্ৰ আৰু ভৱনসী নদী কৃষ্ণ নদীৰ লগত মিলি যায়। সংগমেশ্বৰম মন্দিৰটো এতিয়া শ্ৰীশৈলাম জলাশয়ৰদ্বাৰা ডুব গৈছে, আৰু জলাশয়টোৰ জলপৃষ্ঠ কমি গ’লেহে গ্ৰীষ্মকালত ভক্তসকলৰ বাবে দেখা যায়।

কৃষ্ণা অৱবাহিকা

কৃষ্ণা অৱবাহিকাৰ আয়তন ২৫৮,৯৪৮ কিলোমিটাৰ বৰ্গমাইল (৯৯,৯৮০ বৰ্গমাইল), যিটো দেশৰ মুঠ ভৌগোলিক আয়তনৰ প্ৰায় ৮%। এই বৃহৎ অৱবাহিকা কৰ্ণাটক (১১৩,২৭১ কিলোমিটাৰ বৰ্গক্ষেত্ৰ), তেলেংগানা, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ (৭৬,২৫২ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট), আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ (৬৯,৪২৫ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট) ৰাজ্যত অৱস্থিত।^৮ ই ভাৰতৰ পঞ্চম বৃহত্তম অৱবাহিকা।^৪

খনিজাত পদাৰ্থ

কৃষ্ণ নদীৰ অৱবাহিকা তেল আৰু গেছ, কয়লা, লোহা, চূণশিল,ডলমাইট (শিল), সোণ, গ্ৰেনাইট,লেটাৰাইট, ইউৰেনিয়াম, হীৰা আদিৰ দৰে সমৃদ্ধ খনিজ পদাৰ্থৰে সমৃদ্ধ।

• কৃষ্ণ গোদাবৰী অৱবাহিকা, তেল আৰু গেছ
• য়েল্লাণ্ডু, কয়লা
• বায়াৰাম খনি, লোহা
• কুদ্ৰেমুখ, লোহা
• ডোনিমলাই টাউনচিপ, লোহা
• জগয়াপেটা খনি, ডলমাইট
• নালগোণ্ডা ইউৰেনিয়াম
• কোল্লুৰ খনি, হীৰা
• হাট্টি গোল্ড মাইনছ

উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগত

কৃষ্ণ নদীৰ ওচৰৰ এটা বিস্তৃত অঞ্চলত বিভিন্ন ধৰণৰ উদ্ভিদ আৰু জীৱ-জন্তু পোৱা যায়। কৃষ্ণ মোহনাত থকা মেংগ্ৰোভ বনাঞ্চলসমূহক কৃষ্ণ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।

• নগৰ্জুনসাগৰ-শ্ৰীচাইলাম বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল
• ৰোলাপাডু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য
• ভদ্ৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য
• ঘটপ্ৰভা পক্ষী অভয়াৰণ্য
• গুদাৱী পক্ষী অভয়াৰণ্য
• কয়না বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্ং
• ৰাধনগৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য
• গ্ৰেট ইণ্ডিয়ান বাষ্টাৰ্ড অভয়াৰণ্য
• চাণ্ডোলি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
• কুদ্ৰেমুখ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
• কসু ব্ৰহ্মানন্দ ৰেড্ডী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
• মহাবীৰ হৰিনা বনস্থলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
• ম্ৰুগাৱনি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
• পাখাল হ্ৰদ,পাখাল বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য
• ৰানিবেন্নুৰ ব্লেকবাক অভয়াৰণ্য
• শিমোগা জিলাৰ (শ্বেট্টিহাল্লী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য)
• দাৰোজি শ্লথ বেয়াৰ অভয়াৰণ্য, বেলাৰী জিলা

বান্ধ

কৃষ্ণা নদীৰ ইমূৰৰপৰা সিমুৰলৈ অনেক বান্ধ নিমান কৰি হৈছে। ^৯

• ধোম বান্ধ
• হিপ্পাৰগি বেৰেজ
• আলমাট্টি বান্ধ
• নাৰায়ণপুৰ বান্ধ
• ভীমা বান্ধ
• জুৰালা বান্ধ
• শ্ৰীশৈলাম বান্ধ
• নাগাৰ্জুন সাগৰ বান্ধ
• নাগাৰ্জুন সাগৰ টেইল পণ্ড
• পুলিচিনথালা বান্ধ
• প্ৰকাশম বেৰেজ
• টুংগভদ্ৰ বান্ধ
• ৰাজোলিবান্দা বেৰেজ
• ছুনকেছুলা বেৰেজ