কাশী বিশ্বনাথ মন্দিৰ

কাশী বিশ্বনাথ মন্দিৰ ভগৱান শিৱৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু মন্দিৰ। ই ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশ ৰাজ্যৰ বাৰাণসী চহৰৰ বিশ্বনাথ গলিত অৱস্থিত। এই মন্দিৰটো দ্বাদশ জ্যোতিৰ্লিংগৰ অন্যতম আৰু এক প্ৰধান হিন্দু তীৰ্থস্থান। ইয়াৰ মুখ্য দেৱতাক বিশ্বনাথ বা বিশ্বেশ্বৰ (IAST: Viśvanātha, Viśveśvara) বুলি জনা যায়, যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘ব্ৰহ্মাণ্ডৰ অধিপতি’।

আদি বিশ্বেশ্বৰ মন্দিৰ নামৰ মূল মন্দিৰটো মহম্মদ ঘোৰীৰ ভাৰত আক্ৰমণৰ সময়ত ধ্বংস কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মোগল সম্ৰাট আকবৰৰ শাসনকালত মান সিং ১ আৰু ৰাজা টোডৰ মলৰ উদ্যোগত মন্দিৰটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।

ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি, মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেৱৰ নিৰ্দেশত ১৬৬৯ চনত এই মন্দিৰটো পুনৰ ধ্বংস কৰা হয়। তাৰ পিছত ১৬৭৮ চনত সেই স্থানত জ্ঞানবাপী মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হয়। তথাপি, হিন্দু তীৰ্থযাত্ৰীসকলে সেই স্থানৰ অৱশিষ্ট অংশসমূহ দৰ্শন কৰি আহিছিল। কিছুমান ইতিহাসবিদে উল্লেখ কৰিছে যে এই ধ্বংসকাৰ্যৰ সৈতে স্থানীয় জমিদাৰসকলৰ বিদ্ৰোহ জড়িত আছিল। ঔৰংজেৱে মোগল বিৰোধী শক্তি আৰু ধৰ্মীয় নেতাসকলক সতৰ্ক কৰিবলৈ এই পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়।

বৰ্তমানৰ মন্দিৰটো ১৭৮০ চনত ইন্দোৰ ৰাজ্যৰ মাৰাঠা শাসক মহাৰাণী অহল্যাবাই হোলকাৰৰদ্বাৰা কাষৰীয়া স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ২০২১ চনত মন্দিৰ কমপ্লেক্সটোৰ এক বৃহৎ পুনঃনিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হয় আৰু গঙ্গা নদীৰ সৈতে সংযোগ কৰা কাশী বিশ্বনাথ ধাম কৰিডৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে উদ্বোধন কৰে। ইয়াৰ ফলত দৰ্শনাৰ্থীৰ সংখ্যা বহুগুণে বৃদ্ধি পায়।

২০২৩ চনত প্ৰতিদিনে গড়ে প্ৰায় ৪৫,০০০ তীৰ্থযাত্ৰী এই মন্দিৰলৈ আহে, যাৰ ফলত ই ভাৰতৰ অন্যতম সৰ্বাধিক দৰ্শনীয় হিন্দু মন্দিৰত পৰিণত হৈছে। ২০২৪ চনৰ তথ্য অনুসৰি, মন্দিৰৰ মুঠ সম্পত্তিৰ পৰিমাণ প্ৰায় ৬০ কোটি টকাতকৈ অধিক বুলি অনুমান কৰা হৈছে।

কিংবদন্তি

বিশ্বাস কৰা হয় যে বাৰাণসীতেই প্ৰথম জ্যোতিৰ্লিংগ প্ৰকাশ পাইছিল। কিংবদন্তি অনুসৰি, যেতিয়া ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠত্বক লৈ বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া এই স্থানতেই শিৱই অসীম জ্যোতিৰ স্তম্ভ (জ্যোতিৰ্লিংগ) ৰূপে আবিৰ্ভাৱ হৈছিল।

এই জ্যোতিৰ্ময় স্তম্ভৰ উৎস বিচাৰিবলৈ বিষ্ণুৱে বৰাহ ৰূপ ধাৰণ কৰি মাটিৰ তললৈ গ’ল আৰু ব্ৰহ্মাই হংস ৰূপ লৈ আকাশলৈ উৰি গ’ল। কিন্তু দুয়ো স্তম্ভটোৰ আৰম্ভণি বা শেষ বিচাৰি পোৱাত ব্যৰ্থ হ’ল। তথাপি, ব্ৰহ্মাই মিছাকৈয়ে দাবী কৰিলে যে তেওঁ স্তম্ভটোৰ শীৰ্ষ পাইছে, আনহাতে বিষ্ণুৱে সততাৰ সৈতে নিজৰ বিফলতা স্বীকাৰ কৰিলে।

ব্ৰহ্মাৰ এই মিছাৰ বাবে শিৱই তেওঁৰ পঞ্চম মূৰ কাটি পেলালে আৰু অভিশাপ দিলে যে ব্ৰহ্মাৰ পূজা পৃথিৱীত নাথাকিব। আনহাতে, বিষ্ণুৰ সত্যবাদিতাৰ বাবে তেওঁ শিৱৰ সমান মৰ্যাদা লাভ কৰে আৰু তেওঁৰ পূজা অনন্তকাললৈ চলি থাকিব।

হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থসমূহত বিশ্বেশ্বৰক বাৰাণসীৰ পৱিত্ৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁক চহৰখনৰ সকলো দেৱতা আৰু বাসিন্দাৰ ওপৰত শাসন কৰা ‘ৰজা’ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। লগতে, পঞ্চকোশী নামেৰে জনাজাত পৱিত্ৰ পৰিসীমা—যি প্ৰায় ৫০ মাইললৈ বিস্তৃত আৰু বাৰাণসীৰ ধৰ্মীয় সীমা হিচাপে বিবেচিত—তাৰো অধিপতি হিচাপে বিশ্বেশ্বৰক গণ্য কৰা হয়।^১