কণকচূড় (Kanakchur) হৈছে পশ্চিমবংগত পৰম্পৰাগতভাৱে খেতি কৰা এবিধ সুগন্ধি ধানৰ জাত। ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক নাম Oryza sativa। কণকচূড়ৰ ধানৰ বিশেষ সুগন্ধ আৰু দানাৰ বৈশিষ্ট্যৰ বাবে ইয়াক বিভিন্ন পৰম্পৰাগত খাদ্য প্ৰস্তুতিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিশেষকৈ এই ধানৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা আখৈ বঙালী খাদ্য-সংস্কৃতিত গুৰুত্বপূৰ্ণ।১
বৈশিষ্ট্য
কণকচূড় Oryza sativa-ৰ অন্তৰ্গত এবিধ পৰম্পৰাগত ধানৰ জাত। Protection of Plant Varieties and Farmers’ Rights Authority-ৰ নথি অনুসৰি ইয়াক কৃষকৰ জাত (farmers' variety) হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছে। এইবিধ চাউলত স্বাভাৱিক সুগন্ধ থাকে আৰু ইয়াৰ দানাৰ আকাৰ মধ্যমীয়া।১
কণকচূড় ধানৰ গছ আৰু ধানৰ বাকলিৰ কিছুমান স্বকীয় বৈশিষ্ট্য নথিভুক্ত কৰা হৈছে। এই বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত লেম্মাৰ আগ অংশ বেঙুনীয়া ৰঙৰ হোৱাৰ লগতে আৰু শীৰ্ষত শুং থকাৰ কথা উল্লেখ আছে।১
আখৈ প্ৰস্তুতিত ব্যৱহাৰ
কণকচূড় ধানৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য ব্যৱহাৰ হৈছে ইয়াৰপৰা আখৈ প্ৰস্তুত কৰা। আখৈ হৈছে তাপৰ প্ৰয়োগত ধান ফুলোৱা বা ফুলাই লোৱা এবিধ পৰম্পৰাগত খাদ্য। কণকচূড় ধানৰ সুগন্ধ আখৈতো অনুভৱ কৰা যায়।
কণকচূড় আখৈ বঙালী খাদ্য-সংস্কৃতিৰ বিভিন্ন পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ সৈতে জড়িত। বিশেষকৈ জয়নগৰৰ মোৱা প্ৰস্তুতিত কণকচূড় আখৈৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখযোগ্য।২
ভৌগোলিক স্বীকৃতি
ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি (Geographical Indication বা GI) ব্যৱস্থাৰ অধীনত কণকচূড় ৰাইচ (Kanakchur Rice) পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে। ভাৰত চৰকাৰৰ Intellectual Property India-ৰ GI Registry-ত ইয়াক Application No. 1021 হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।৩
GI আবেদনখন ২০২২ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত Patent Information Centre, West Bengal State Council of Science and Technology-ৰদ্বাৰা দাখিল কৰা হৈছিল। GI Registry-ত কনকচুৰ ৰাইচক কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।৩
জয়নগৰৰ মোৱাৰ সৈতে সম্পৰ্ক
কণকচূড় আখৈ জয়নগৰৰ মোৱাৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত উপাদান। জয়নগৰৰ মোৱা হৈছে পশ্চিমবংগৰ এক পৰম্পৰাগত মিঠাই, যি সাধাৰণতে কণকচূড় আখৈ আৰু খেজুৰৰ গুড়ৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়।২
কণকচূড় আখৈৰ সুগন্ধ আৰু বিশেষ গুণৰ বাবে ই এই পৰম্পৰাগত মিঠাইৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত হৈ পৰিছে।
সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব
কণকচূড় কেৱল এবিধ ধানৰ জাত নহয়; ই পশ্চিমবংগৰ স্থানীয় কৃষি আৰু খাদ্য-সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত এক পৰম্পৰাগত কৃষিজাত সম্পদ। ধানবিধৰপৰা আখৈ প্ৰস্তুত কৰা আৰু সেই আখৈ ব্যৱহাৰ কৰি পৰম্পৰাগত খাদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰথাই ইয়াৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব বৃদ্ধি কৰিছে।১২
বাহ্যিক সংযোগ
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ (October 2015). Plant Variety Journal of India: Kanakchur. Plant Variety Journal of India. Protection of Plant Varieties and Farmers' Rights Authority
- ↑ District Profile: South 24 Parganas. Government of West Bengal, Department of Micro, Small & Medium Enterprises and Textiles
- ↑ Kanakchur Rice — GI Application No. 1021. Intellectual Property India, Government of India
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “কণকচূড়” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩৬৩৮৪ (২০ ছেপ্তেম্বৰ ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।