আবু নুৱাছ

আবু নুৱাছ (أبو نواس) (৭৫৬-৮ – ) এগৰাকী শাস্ত্ৰীয় আৰবী ভাষা কবি আছিল, যি আব্বাছীয় খিলাফতৰ আৰম্ভণিৰ বছৰত বিকাশ পোৱা আধুনিক (মুহ্দাছ) কবিতাৰ অন্যতম প্ৰতিনিধি আছিল। তেওঁ লোককথাৰ পৰম্পৰাতো প্ৰবেশ কৰিছিল, বিশেষকৈ এহেজাৰ এনিশা (One Thousand and One Nights)-ত কেইবাৰৰ বাবে আবিৰ্ভূত হৈছিল।

আৰব আৰু ফাৰ্চী বংশৰ মিশ্ৰ পৃষ্ঠভূমিৰে, তেওঁ বসৰা আৰু আল-কুফাত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল, প্ৰথমে কবি ৱালিবাহ ইবন আল-হুবাবৰ অধীনত, আৰু পাছত খালাফ আল-আহমাৰৰ অধীনত। তেওঁ কোৰআন, হাদিছ আৰু ব্যাকৰণো অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ আব্বাছীয় খিলাফতৰ খলিফা হাৰুন আৰ-ৰশীদ আৰু আল-আমিনৰ অনুগ্ৰহ লাভ কৰিছিল।^১ তেওঁ সৰ্বাধিক পৰিচিত তেওঁৰ মদ-কবিতাৰ বাবে, লগতে তেওঁৰ "দিৱান"ৰ বাবে, যিয়ে ধৰ্ম, ভোগবিলাস আৰু সমলিংগীয়তাৰ অন্বেষণ কৰিছিল।

প্ৰাথমিক জীৱন

আবু নুৱাছৰ জন্ম হৈছিল আব্বাছীয় খিলাফতৰ আহভাজ প্ৰদেশত (ইৰাণৰ বৰ্তমানৰ খোজেস্তান প্ৰদেশ) বা ইয়াৰ কাষৰীয়া কোনো এখন জিলাত। তেওঁৰ জন্ম তাৰিখ অনিশ্চিত, তেওঁৰ জন্ম হৈছিল ৭৫৬ আৰু ৭৫৮ চনৰ ভিতৰৰ কোনোবা এটা সময়ত। তেওঁৰ পিতৃ হানী, এজন আৰব (সম্ভৱতঃ দামাস্কাছৰ) যিয়ে শেষৰজন উমাইয়াদ খলিফা দ্বিতীয় মাৰৱান (r.744–750) ৰ সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ মাক গুলবান নামৰ এজন পাৰ্চী আছিল, যাক হানীয়ে আহৱাজৰ আৰক্ষী বাহিনীত কৰ্মৰত অৱস্থাত লগ পাইছিল। যেতিয়া আবু নুৱাছৰ বয়স ১০ বছৰ আছিল তেতিয়া তেওঁৰ পিতৃৰ মৃত্যু হৈছিল^২৩

প্ৰাথমিক শৈশৱত আবু নুৱাছে মাকৰ পিছে-পিছে নিম্ন ইৰাকৰ বাছৰালৈ যায় আৰু তাতেই তেওঁ কোৰআন স্কুলত পঢ়িছিল আৰু কম বয়সতে হাফিজ হৈছিল। তেওঁৰ যৌৱনকালীন সুঠাম চেহেৰাই কুফানৰ কবি আবু উছামা ৱালিবা ইবনে আল-হুবাব আল আছাদিৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ আবু নুৱাছক ডেকা শিক্ষক হিচাপে কুফালৈ লৈ গৈছিল। ৱালিবাই আবু নুৱাছৰ ভিতৰত থকা কবি প্ৰতিভাক চিনিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু তেওঁক এই বৃত্তিৰ প্ৰতি উৎসাহিত কৰিছিল, তদুপৰি যুৱকজনৰ প্ৰতি যৌনভাৱেও আকৰ্ষিত হৈছিল আৰু হয়তো তেওঁৰ সৈতে কামুক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছিল। পুৰুষ হিচাপে পৰিপক্ব হোৱাৰ সময়ত কিশোৰ ল’ৰাৰ সৈতে আবু নুৱাছৰ সম্পৰ্কই যেন ৱালিবাৰ সৈতে তেওঁৰ নিজৰ অভিজ্ঞতাক প্ৰতিফলিত কৰে।^৪

কৰ্ম

আবু নুৱাছ অষ্টম শতিকাৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী আৰবী কবি আছিল। তেওঁ “মুহ্দাছ” (আধুনিক) ধাৰাৰ কবিতাৰ পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য, যি আব্বাছীয় যুগৰ আৰম্ভণিতে বিকাশ লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ কবিতাই পৰম্পৰাগত বেদুইন আদৰ্শৰ বিপৰীতে নতুন ৰাজধানী সংস্কৃতিৰ প্ৰতিফলন কৰিছিল।^৫

তেওঁৰ লেখাত সাধাৰণতে তিনিটা মূল বিষয় বেছি দেখা যায়: মদ্যপান (খামৰীয়া), ভোগবিলাস, আৰু সমলিংগীয় প্ৰেম। তেওঁ সাহসিকতাৰে এই বিষয়বোৰ লৈ ৰচনা কৰিছিল, যি সেই সময়ৰ বাবে ব্যতিক্ৰমী আছিল। ^৬

তেওঁৰ “দিৱান” কবিতা-সংগ্ৰহখনত বহুতো এনেধৰণৰ কবিতা পোৱা যায়, য’ত মদৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে। এই মদ্যপান-কবিতাবোৰে তেওঁৰ খ্যাতি বঢ়াইছিল, যদিও একাংশ সমাজত কেলেংকাৰিৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ^৭

আবু নুৱাছৰ নাম “এহেজাৰ আৰু এটা ৰাতি” (One Thousand and One Nights)-ৰ বহু কাহিনীতো দেখা যায়, য’ত তেওঁক এক চতুৰ, মদ্যপ্ৰেমী আৰু সাহসী চৰিত্ৰ হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ^৮

তেওঁৰ কবিতাই আৰবী সাহিত্যৰ ৰূপান্তৰত এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰিছিল।

কাৰাবাস আৰু মৃত্যু

১৯৯ বা ২০০ হিজৰী (৮১৪–৮১৬ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত আল-মামুনে খুৰাছানৰ পৰা আগবাঢ়ি যোৱাৰ আগতে মহা আব্বাছীয় গৃহযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।^৯ যিহেতু তেওঁ সঘনাই মদ্যপান কৰি কামত লিপ্ত হৈছিল, সেয়েহে আল-আমিনৰ ৰাজত্বকালত, মৃত্যুৰ পূৰ্বে তেওঁক কাৰাবন্দী কৰা হৈছিল।^১০

ঐতিহ্য

আবু নুৱাছক আৰবী সাহিত্যৰ ইতিহাসত এটি বিতৰ্কিত আৰু প্ৰভাবশালী কবি হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ আৰবী কবিতাৰ বিষয়বস্তু আৰু ভাষা উভয়তে এক নতুনত্ব আনিবলৈ সক্ষম হৈছিল, তথা পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিৰ পৰা আঁতৰি আহি আধুনিকতাৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।^১১

তেওঁৰ কবিতা বিশেষকৈ মদ্যপান, প্ৰেম আৰু শাৰীৰিক ভোগৰ প্ৰশংসা-কেন্দ্ৰিক হৈ থাকিলেও, এই বিষয়বোৰে তেওঁৰ সাহসিকতা আৰু অভিব্যক্তিৰ স্বাধীনতাক প্ৰমাণ কৰে। এই বাবে তেওঁক সাধাৰণতে আৰব বিশ্বৰ প্ৰথম "আধুনিক কবি" হিচাপেও অভিহিত কৰা হয়।^১২ তেওঁৰ নাম বহু লোকসাহিত্যত সংৰক্ষিত হৈ আছে, বিশেষকৈ এহেজাৰ আৰু এটা ৰাতি (One Thousand and One Nights)-ত, য’ত তেওঁক এক চতুৰ আৰু বুদ্ধিমান চৰিত্ৰ হিচাপে উপস্থাপন কৰা হয়।^১৩

আধুনিক যুগতো, আবু নুৱাছৰ কবিতা আৰু জীৱনচৰিত্ৰৰ ওপৰত বিস্তৰ গৱেষণা হোৱা দেখা যায়। সমলিংগীয়তা, ধৰ্মীয়তা আৰু সাহিত্যিক স্বাধীনতা সম্পৰ্কে তেওঁৰ দৃষ্টিভংগীয়ে সমসাময়িক লেখক আৰু চিন্তাবিদক প্ৰভাৱিত কৰিছে।^১৪ তেওঁৰ স্মৃতিত বাগদাদত এক উদ্যানৰ নাম "আবু নুৱাছ উদ্যান" ৰখা হৈছে, যি আজিও লোকচহকাৰ স্থান।^১৫

চেঞ্চৰশ্বিপ

বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম বছৰবোৰলৈকে তেওঁৰ ৰচনাসমূহ মুক্তভাৱে প্ৰচলিত হৈ থকাৰ সময়তে ১৯৩২ চনত কায়ৰোত তেওঁৰ ৰচনাসমূহৰ প্ৰথম আধুনিক চেঞ্চৰ সংস্কৰণ প্ৰকাশ পায়। ২০০১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইজিপ্তৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয়ে নুৱাছৰ সমকামী কবিতাৰ প্ৰায় ৬,০০০ কপি গ্ৰন্থ জ্বলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।^১৬১৭ আবু নুৱাছৰ বাবে চৌদি গ্ল'বেল আৰবী বিশ্বকোষৰ প্ৰৱেশত পেডেৰাষ্টীৰ সকলো উল্লেখ বাদ দিয়া হৈছে।^১৮

জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি

আবু নুৱাছ One Thousand and One Nights-ৰ বহু কাহিনীত এটা চৰিত্ৰ হিচাপে দেখা যায়, য’ত তেওঁক খলিফা হাৰুন আৰ-ৰশীদৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।^১৯

এণ্ড্ৰু কিলিনৰ কল্পনাভিত্তিক উপন্যাস শৃংখলা “The Father of Locks” (২০০৯)-ত,^২০ আৰু “The Khalifah’s Mirror” (২০১২)^২১ আবু নুৱাছক জাফৰ আল-বৰ্মকীৰ বাবে কাম কৰা গুপ্তচৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।^২২

চুদানী ঔপন্যাসিক তায়েব ছালেহৰ “Season of Migration to the North” (১৯৬৬) উপন্যাসত, মুখ্য চৰিত্ৰ মুছতাফা ছাঈদে আবু নুৱাছৰ প্ৰেমমূলক কবিতাবোৰ উদ্ধৃতি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।^২৩

টাঞ্জানিয়াৰ গডফ্ৰে মুৱামপেম্বৱা (গাডো) নামৰ শিল্পীগৰাকীয়ে ১৯৯৬ চনত স্বাহিলী ভাষাত “Abunuwasi” নামৰ এখন কমিক সৃষ্টি কৰে, ^২৪ য’ত “আবুনুৱাছি” নামৰ এক ধূৰ্ত চৰিত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি তিনিটা কাহিনী সজোৱা হৈছে, যিবোৰ পূৰ্ব আফ্ৰিকাৰ লোকসাহিত্য আৰু “One Thousand and One Nights”-ৰ আবু নুৱাছৰ ওপৰত আধাৰিত।^২৫২৬

পাছোলিনিৰ ১৯৭৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ “Arabian Nights”-ত “Sium” নামৰ কাহিনীটো আবু নুৱাছৰ কামুক কবিতাৰ আধাৰত নিৰ্মিত। মূল কবিতাবোৰ দৃশ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।^২৭

ইণ্ডোনেছিয়াত, আবু নুৱাছ “আবুনাৱাচ” (Abunawas) নামে জনাজাত, যি নছ্ৰুদ্দিন হোজাৰ দৰে এটি ধূৰ্ত চৰিত্ৰ হিচাপে বহু লোককথাত উপস্থিত হয়।^২৮ এই কাহিনীবোৰে সাধাৰণ মানুহ আৰু উচ্চবৰ্গীয় লোকৰ সম্পৰ্ক দেখুৱায়।^২৯

‌ সংস্কৰণ আৰু অনুবাদ

• ডেৰ ডিৱান ডেছ আবু নুৱাছ, সম্পা. ইৱাল্ড ৱেগনাৰৰ দ্বাৰা। ৫ খণ্ড। (১৯৫৮-২০০৩)।
• দিৱান আবু নু'আছ, খামৰিয়ত আবু নু'আছ, সম্পা. আলী নাজীব আটৱিৰ দ্বাৰা (বেইৰুট ১৯৮৬)।
• অ' ট্ৰাইব দ্যাট লাভছ বয়ছ, হাকিম বে (এন্টিমছ প্ৰেছ / আবু নুৱাছ ছ’চাইটি, ১৯৯৩)। আবু নুৱাছৰ ওপৰত লিখা এটা বিদ্বান জীৱনীমূলক ৰচনাৰ সৈতে, যিটো বহুলাংশে ইৱাল্ড ৱেগনাৰৰ দ্য এনচাইক্লোপিডিয়া অৱ ইছলামৰ জীৱনীমূলক প্ৰৱেশৰ পৰা লোৱা হৈছে।
• Carousing with Gazelles, Homoerotic Songs of Old Baghdad, আবু নুৱাছৰ সোতৰটা কবিতাৰ জাফৰ আবু তাৰাবৰ অনুবাদ। (আই ইউনিভাৰ্ছ, ইনক, ২০০৫)।
• জিম কলভিল, Poems of Wine and Revelry: The Khamriyyat of Abu Nuwas. (কেগান পল, ২০০৫)।
• The Khamriyyāt of Abū Nuwās: Medieval Bacchic Poetry, trans. by Fuad Matthew Caswell (Kibworth Beauchamp: Matador, 2015). Trans. from ‘Aṭwi 1986.

উৎস

• Arbuthnot, F.F. (1890). Arabic Authors: A Manual of Arabian History and Literature. W. Heinemann. ISBN 978-1-4655-1080-8
• Flügel, Gustav. (1862). Die grammatischen Schulen der Araber. Brockhaus
• Gado. (1998). Abunuwasi. Sasa Sema Publications. ISBN 9966-9609-0-2
• Ibn-Hallikān, Aḥmad Ibn-Muḥammad. (1961). Wafayat al-a'yan wa anbã' abna' al-zamãn. Pakistan Historical Society
• Ibn al-Nadīm, Muḥammad ibn Isḥāq. (1970). The Fihrist of al-Nadīm: a tenth-century survey of Muslim culture. Columbia University Press. ISBN 0-231-02925-X
• Killeen, Andrew. (2009). The Father of Locks. Dedalus. ISBN 978-1-903517-76-5
• Mahoney, T.J. (2013). Mercury. Springer New York. ISBN 978-1-4614-7951-2
• Pilcher, Tim. (2005). The Essential Guide to World Comics. Collins & Brown. ISBN 1-84340-300-5
• Ṣāliḥ, al-Ṭayyib. (1991). Season of Migration to the North. Heinemann. ISBN 978-0-435-90974-1
• Straley, Dona S. (2004). The undergraduate's companion to Arab writers and their web sites. Libraries Unlimited. পৃ. 30. ISBN 978-1-59158-118-5

আৰু পঢ়ক

• Kennedy, Philip F. (1997). The Wine Song in Classical Arabic Poetry: Abu Nuwas and the Literary Tradition. Open University Press. ISBN 0-19-826392-9
• Kennedy, Philip F. (2005). Abu Nuwas: A Genius of Poetry. OneWorld Press. ISBN 1-85168-360-7
• Lacy, Norris J. (1989). Poetics of Love in the Middle Ages. George Mason University Press. পৃ. 95–118. ISBN 0-913969-25-7
• Frye, Richard N. (1975). The Golden Age of Persia. Barnes & Noble Books. পৃ. 123. ISBN 0-06-492288-X
• Rowell, Alex. (2017). Vintage Humour: The Islamic Wine Poetry of Abu Nawas. C. Hurst & Co.. ISBN 978-1-84904-897-2
• Khallikān (Ibn), Aḥmad ibn Muḥammad. (1843). Ibn Khallikan's Biographical Dictionary (tr. Wafayāt al-A'yān wa-al-Anbā Abnā' al-Zamān). W.H. Allen. পৃ. 391–395

বাহ্যিক সংযোগ

• The Knitting Circle – Abu Nuwas
• Al-Funu.Org: Abu Nuwas
• Horse, Hawk, and Cheetah: Three Arabic Hunting Poems of Abū Nuwās Cordite Poetry Review