আদিৱ পিশাৱৰী

ছৈয়দ আহমদ আদিব পিশাৱৰী (Seyyed Ahmad Adib Pishavari) পিশাৱৰীক ছায়িদ আহমদ বি. চেহাব আল-দিন ৰাজাভি বুলিও জনাজাত আছিল। ( জন্ম, ১৮৪৪ – মৃত্যু,৩০ জুন ১৯৩০)। পিশাৱৰী আছিল আধুনিক পাকিস্তানৰ পেছাৱাৰত বা তাৰ ওচৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা এজন চুফী পণ্ডিত আৰু উমৰ ছ'হৰাৱাৰ্ডিৰ বংশধৰ।^১ আদিব পাৰ্চী সাহিত্যত নিপুণ আছিল।^২

আদীব সৰু থাকোঁতে এংলো-পাৰ্চিয়ান যুদ্ধত যুঁজি থকাৰ সময়তে তেওঁৰ পিতৃ আৰু আন কেইবাজনো আত্মীয়ই যুদ্ধত নিহত হয়। সেয়ে আদীবে প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰিবলৈ প্ৰথমে কাবুললৈ আৰু পিছলৈ গাজনীলৈ গুচি যায়। ১৮৭৭ চনত তেওঁ ইৰাণলৈ গুচি যায় আৰু ছাবজভাৰীৰ মোল্লা হাদি ছাবজভাৰীৰ মাদ্ৰাছাত নামভৰ্তি কৰে,^৩ য'ত তেওঁ উন্নত দাৰ্শনিক বক্তৃতা শুনিবলৈ সুযোগ পায়। এংলো-পাৰ্চিয়ান যুদ্ধত পিতৃ আৰু অন্যান্য আত্মীয়ৰ মৃত্যুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ আদীবে ব্ৰিটিছৰ প্ৰতি গভীৰ ঘৃণা (এংলোফ’বিয়া) গঢ়ি তুলিছিল আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যত ব্ৰিটিছ বৈদেশিক নীতিৰ প্ৰতি প্ৰায়ে সমালোচনা কৰিছিল; আদীবে তেওঁৰ লেখাত যুক্তৰাজ্যক বিভিন্ন জীৱৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, যেনে "বুঢ়া শিয়াল", "দুষ্ট কাউৰী", আৰু "বিষাক্ত সাপ" আদি।^৪

প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা

ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ আফগানিস্তান আৰু পেছাৱাৰৰ মাজত অৱস্থিত এখন পাহাৰীয়া গাঁৱত আদিব পিশাৱৰীৰ জন্ম হোৱাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে কয় যে তেওঁৰ জন্ম পেছাৱৰত। তেওঁৰ পিতৃ চৈয়দ শ্বাহ বাবা আৰু তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ চুফী আভিজাত্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। এংলো-পাৰ্চী যুদ্ধত যেতিয়া আদিবৰ পিতৃ আৰু বহু আত্মীয়ৰ মৃত্যু হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ কাবুললৈ আৰু তাৰ পিছত গজনীলৈ গুচি যায় আৰু তাতেই তেওঁ শিষ্টাচাৰ আৰু জ্ঞান লাভ কৰিছিল।^১

আদিবে শিক্ষা সমাপ্ত কৰিবলৈ মাছহাদলৈ যায়, আৰু তাৰ পিছত স্কুলীয়া শিক্ষাৰ শেষৰ দুবছৰ ছাবজেভাৰৰ হাদী চাবজেবাৰীলৈ যায়।^১ ১৯২১ চনত আস্তান কুদছৰ দায়িত্বত থকা ইৰানৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ছাইদ খান গাৰ্মৰৌদিৰ পৰামৰ্শ মতে আদিব তেহৰাণলৈ গুচি যায়। আদিবে কেতিয়াও বিয়া কৰা নাছিল; ১৯৩০ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁ তেহৰাণত আছিল আৰু ইৰাণৰ ৰেত তেওঁক সমাধিস্থ কৰা হৈছে।

কৰ্ম আৰু মতাদৰ্শ

বিজ্ঞানৰ বিস্তৃত জ্ঞান, পাৰ্চী আৰু আৰবী ভাষাত দক্ষতা আৰু অসাধাৰণ স্মৃতিশক্তিৰ বাবে আদিব পিশাৱৰী তেওঁৰ সময়ৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ইৰাণী লেখক আছিল।^১ তেওঁৰ কবিতা সংকলনত প্ৰায় ২০ হাজাৰ দ্বৈত সংকলন সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ তিনি বছৰৰ পাছত প্ৰকাশিত এই সংকলনটো মূলতঃ গজল আৰু কাচিদাৰে গঠিত, আৰু ইয়াত ৩৭০টা আৰবী ভাষা আৰু ৪,২০০টা ফাৰ্চী পদ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কাইছাৰনামা এটা দীঘলীয়া মাছনৱী ৰচনা কৰিছিল য’ত তেওঁ দ্বিতীয় কাইজাৰ উইলহেমক প্ৰশংসা কৰিছিল আৰু প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত জাৰ্মান সাম্ৰাজ্যৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। পুৰণি প্ৰজন্মৰ কবিৰ অন্তৰ্গত হোৱাৰ পিছতো আদিবে নতুন সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক দৃষ্টিভংগীক সমৰ্থন কৰিছিল, ঠিক যেনেকৈ তেওঁৰ কনিষ্ঠ সমসাময়িকসকলেও সমৰ্থন কৰিছিল। এইদৰে আদীবে পাৰ্চী কবিতাত জাতীয়তাবাদী আৱেগ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছিল।

এংলো-পাৰ্চী যুদ্ধৰ সময়ত আদিবৰ পিতৃ আৰু তেওঁৰ বহু আত্মীয় যুদ্ধত নিহত হয়। ফলত আদিবে ব্ৰিটিছৰ প্ৰতি গভীৰ শত্ৰুতা (Anglophobia) গঢ়ি তুলিছিল আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যত ব্ৰিটিছ বৈদেশিক নীতিক সঘনাই সমালোচনা কৰিছিল; আদিবে তেওঁৰ লেখাত যুক্তৰাজ্যক বিভিন্ন প্ৰাণীৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, যেনে "বুঢ়া শিয়াল", "অশুভ কাউৰী", আৰু "বিষাক্ত সাপ।" ইৰাণত আজিও বিশেষকৈ ইৰাণৰ সোঁপন্থীসকলৰ মাজত "পুৰণি শিয়াল" উপনাম ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ^৪