আইছা চুলতান বেগম

আইছা চুলতান বেগম মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু প্ৰথম মোগল সম্ৰাট সম্ৰাট বাবৰৰ প্ৰথম পত্নী হিচাপে ফেৰঘনা উপত্যকা আৰু সমৰকন্দৰ ৰাণী পত্নী আছিল।

আইছা স্বামীৰ প্ৰথম ভতিজা ভগ্নী আৰু জন্মৰপৰা টাইমুৰিড ৰাজকুমাৰী আছিল। বাবৰৰ পৈতৃক ককাক সমৰকন্দ আৰু বুখাৰাৰ ৰজা চুলতান আহমেদ মিৰ্জাৰ কন্যা।^১

পৰিয়াল আৰু বংশ

আইছা চুলতান বেগম জন্মতে টাইমুৰিদ ৰাজকুমাৰী আৰু চুলতান আহমেদ মিৰ্জা (সমৰকন্দ আৰু বুখাৰাৰ ৰজা) আৰু তেওঁৰ পত্নী কুতাক বেগমৰ তৃতীয় কন্যা। হজৰত মহম্মদৰ পত্নী ‘আইছা বিন্ত আবি বকৰৰ নামেৰে তেওঁৰ নাম ‘আইছা’ ৰখা হৈছিল।^২

তেওঁৰ পিতৃ চুলতান আহমেদ মিৰ্জা টাইমুৰিদ সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট আবু ছাইদ মিৰ্জাৰ ডাঙৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী আছিল। আইছাৰ পৈতৃক খুৰাকসকলৰ ভিতৰত আছিল ফেৰঘনা উপত্যকাৰ শাসক উমৰ শ্বেখ মিৰ্জা, যি পিছলৈ তেওঁৰ শহুৰেকও হৈছিল। তেওঁৰ সন্তান বাবৰ (তাইৰ ভৱিষ্যত স্বামী) আৰু ডাঙৰ ভনীয়েক খানজাদা বেগম এইদৰেই আছিল, আইছাৰ প্ৰথম ভতিজা ভগ্নী।

বিবাহ

শৈশৱতে আইছাৰ বাগ্দান হৈছিল তেওঁৰ পিতৃ আৰু মাতৃ দুয়োফালৰ পৰা সম্পৰ্কিত ভায়েক বাবৰৰ সৈতে, যি উমৰ শ্বেখ মিৰ্জাৰ পুত্ৰ আৰু তেওঁৰ পেহীয়েক কুতলুগ নিগাৰ খানুমৰ পুত্ৰ। তেওঁলোকৰ পিতৃ ভাতৃ আৰু আহমেদৰ এগৰাকী পত্নী কুতলুগৰ ভগ্নী মিহৰ খানুম। ১৪৮৮ চনত উজবেকিস্তানৰ সমৰকণ্ডত বাবৰৰ বয়স মাত্ৰ পাঁচ বছৰ আছিল। ১৪৯৯ চনৰ আগষ্ট মাহত আইছাই বাবৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ সৈতে ফেৰঘনাত যোগদান কৰে, য’ত বাবৰে ফেৰঘনা উপত্যকাৰ শাসক হিচাপে পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত সফল হৈছিল।

যুৱতী ৰাণীয়ে স্বামীক লাজ লগা, যদিওবা অনিচ্ছুক প্ৰেমিক বুলি পাইছিল। বাবৰে সিহঁতৰ বিয়াৰ আৰম্ভণিতে তেওঁলৈ খুব লাজ কৰি থাকিল আৰু দহ-পোন্ধৰ দিনত এবাৰহে তেওঁক চাবলৈ গৈছিল। বাবৰে কোৱাৰ দৰে, "যদিও মই তাইৰ [আইছা]ৰ প্ৰতি বেয়া স্বভাৱ নাছিলোঁ, তথাপি, এইটো মোৰ প্ৰথম বিবাহ হোৱাৰ বাবে, বিনয় আৰু লাজৰ বাবে, মই তাইক দহ, পোন্ধৰ, বিছ দিনত এবাৰ দেখা পাইছিলোঁ।"^৩ তেওঁ অতি সোনকালেই এই কথাতো বিৰক্ত হৈ পৰিল আৰু তেওঁৰ ভ্ৰমণ একেবাৰে বন্ধ কৰি দিলে।^৪ ইয়াৰ পিছত আইছাৰ পেহী আৰু শাহুৱেক কুটলুগ নিগাৰ খানুমে তেওঁক অতি ক্ৰোধেৰে বকাবকি কৰিছিল (এনেট বেভেৰিজে অনুবাদ কৰা আত্মজীৱনীত কোৱাৰ দৰে "বহু ডানিং") আৰু কেইদিনমানৰ মূৰে মূৰে তেওঁক লগ ধৰিবলৈ পঠিয়াইছিল।^৫ বাবৰৰ এই সময়ত কেৱল তাইৰ প্ৰতি, বা বিয়াৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নাছিল। বিয়াৰ তিনিবছৰৰ অন্তত বাবৰৰ প্ৰথম সন্তান জন্ম দিলে আইছাই। এইগৰাকী আছিল এগৰাকী কন্যা ফখৰ-উন-নিছা, ১৫০১ চনত সমৰকন্দত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও এমাহ বা চল্লিছ দিনৰ পিছত মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। তাইৰ মৃত্যুৱে বাবৰক আটাইতকৈ বেছি দুখ দিছিল কাৰণ তেওঁৰ কণমানি ছোৱালীজনীৰ প্ৰতি তেওঁৰ প্ৰিয় প্ৰেম বাঢ়ি আহিছিল।^৬

বিবাহ বিচ্ছেদ

যদিও তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক এতিয়া বহুত ঘনিষ্ঠ আছিল, তথাপি এনে লাগে যেন আইছা আৰু বাবৰৰ কাজিয়া হৈছিল আৰু ১৫০৩ চনত তাছকেন্দক ওফৰাই দিয়াৰ আগতে তাই তেওঁক এৰি থৈ গৈছিল। বাবৰে কয় যে তেওঁৰ পত্নীক তেওঁৰ ডাঙৰ ভনীয়েক ৰবিয়া চুলতান বেগমৰ ষড়যন্ত্ৰত বিপথে পৰিচালিত কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ ঘৰৰপৰা ওলাই যাবলৈ প্ৰৰোচিত হৈছিল।^৭