ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ সংৰক্ষণ প্ৰাধিকৰণ

ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ সংৰক্ষণ প্ৰাধিকৰণ ভাৰতত বিলুপ্তপ্ৰায় বংগ বাঘক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ বাবে গঠন কৰা বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ সংস্থা ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ সংৰক্ষণ প্ৰাধিকৰণ। ভাৰত চৰকাৰে পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনত ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ভাৰতৰ প্ৰজেক্ট টাইগাৰ আৰু বিভিন্ন বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল পৰিচালনাৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইয়াক বন্যপ্ৰাণী (সুৰক্ষা) আইন, ১৯৭২ৰ ধাৰা ৩৮ এল (১)ৰ অধীনত সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ২০২৩ চনলৈকে ভাৰতত ৩,৬৮২টা বন্য বাঘ আছিল, যিটো বিশ্বৰ বন্য বাঘৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৭৫%।

পৃষ্ঠভূমি

১৯৭৩ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰ্যালয়ে প্ৰজেক্ট টাইগাৰ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল বংগ বাঘ আৰু ইয়াৰ বাসস্থান সুৰক্ষিত কৰা আৰু বাঘৰ জনসংখ্যা বজাই ৰাখিবলৈ নিবেদিত বাঘৰ মজুত স্থাপন কৰা। ৰাজ্য চৰকাৰসমূহক অধিসূচিত অঞ্চলসমূহৰ পৰিকল্পনা আৰু পৰিচালনাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল। ^{১ ২৩} ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত সংশোধিত বন্যপ্ৰাণী (সুৰক্ষা) আইন, ১৯৭২ৰ ৩৮ নং ধাৰাত ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষ (এনটিচিএ) স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ দায়িত্ব আছিল প্ৰজেক্ট টাইগাৰৰ অধীনত সৃষ্টি হোৱা বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল পৰিচালনা কৰা। বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল স্থাপন আৰু পৰিচালনাৰ বাবে ধন প্ৰদানৰ বাবে প্ৰজেক্ট টাইগাৰ কেন্দ্ৰীয় পৃষ্ঠপোষকতা আঁচনি (চি এছ এছ)ত পৰিণত হয়। ^১৪

উদ্দেশ্য আৰু কাৰ্য্য

এন টি চি এ স্থাপনৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল প্ৰজেক্ট টাইগাৰ ৰূপায়ণৰ বাবে আইনী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰিবলৈ এটা বিধিগত সংস্থা গঠন কৰা। কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ মাজৰ সম্পৰ্ক উন্নত কৰাৰ লগতে ভাৰতীয় সংসদলৈ আপডেট প্ৰদানৰ লগতে বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ বাফাৰ জ’নত বাস কৰা লোকসকলৰ উদ্বেগ দূৰ কৰাৰ বাবেও সংস্থাটোৱে কাম কৰে। ৰাজ্য চৰকাৰে প্ৰস্তুত কৰা বাঘ সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাত অনুমোদন দিয়ে এন টি চি এয়ে। ^৪৫

বাঘ সংৰক্ষণ পৰিকল্পনা ৰূপায়ণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় প্ৰযুক্তিগত আৰু আইনী সহায় আগবঢ়োৱা আৰু বন বিষয়াসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ দায়িত্ব এনটিচিএৰ। ইয়াৰ উপৰি বাঘৰ বাসস্থান নিৰীক্ষণ আৰু নিৰীক্ষণ, বাঘ আৰু চিকাৰৰ জনসংখ্যা অনুমান কৰা, আৰু অন্যান্য আনুষংগিক গৱেষণাক প্ৰসাৰিত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে। এনটিচিএৰ অন্যান্য কামসমূহৰ ভিতৰত আছে বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ভিতৰত প্ৰকল্পসমূহৰ মূল্যায়ন আৰু অনুমোদন, পৰ্যটনৰ বাবে নিৰ্দেশনা নিৰ্ধাৰণ, আৰু বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ স্থানীয় জনসংখ্যাৰ উদ্বেগ পৰিচালনা কৰি বন সম্পদ ফলপ্ৰসূভাৱে পৰিচালনা আৰু মানৱ-বন্যপ্ৰাণীৰ সংঘাত হ্ৰাস কৰা। ^৪৫টহলদাৰী কাৰ্য্যকলাপত সহায়ক হোৱাকৈ এনটিচিএই বেতাঁৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থা, ইনফ্ৰাৰেড থাৰ্মেল কেমেৰা আৰু নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা প্ৰস্তুত কৰিছে। ^৪৬৭

সংস্থা

এই কৰ্তৃপক্ষৰ নেতৃত্বত পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰী আৰু ৰাজ্য মন্ত্ৰীয়ে উপ-মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ইয়াত তলত উল্লেখ কৰা সদস্যসকল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে ^৮

• বিভিন্ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ সচিব যেনে পৰিৱেশ আৰু বন, আইন আৰু ন্যায় মন্ত্ৰ্যালয়, পঞ্চায়তী ৰাজ মন্ত্ৰ্যালয়, সামাজিক ন্যায় আৰু সবলীকৰণ মন্ত্ৰ্যালয় আৰু জনজাতি পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়।
• তিনিজন সংসদৰ সদস্য, দুজন লোকসভা আৰু এজন ৰাজ্যসভাৰপৰা।
• আঠজন বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ বিশেষজ্ঞ, ইয়াৰে দুজনৰ জনজাতি উন্নয়নৰ অভিজ্ঞতা আছে।
• বন সঞ্চালক প্ৰধান, বন মহাপৰিদৰ্শক, আৰু বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ সঞ্চালক।
• অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আয়োগ আৰু অনুসূচিত জাতি আয়োগৰ অধ্যক্ষ।
• ৰাজ্যসমূহৰপৰা ছয়গৰাকী মুখ্য বন্যপ্ৰাণী ৱাৰ্ডেন, যিসকলক তিনি বছৰৰ বাবে ঘূৰণীয়া ভিত্তিত নিৰ্বাচিত কৰা হ’ব।

বাঘৰ জনসংখ্যা

২০০৬ চনৰ বাঘৰ লোকপিয়লৰ সময়ত জিআইএছ ব্যৱহাৰ কৰি কেমেৰা ফান্দ আৰু চিন জৰীপৰপৰা আহৰণ কৰা বাঘ, ইয়াৰ সহ-শিকাৰী আৰু চিকাৰৰ স্থান-নিৰ্দিষ্ট ঘনত্বৰ বহিৰ্প্ৰকাশ কৰি এক নতুন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই সমীক্ষাসমূহৰ ফলাফলৰ ভিত্তিত মুঠ বাঘৰ সংখ্যা ১,১৬৫ৰপৰা ১,৬৫৭টালৈকে ১.৫ বছৰতকৈ অধিক বয়সৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু উপ-প্ৰাপ্তবয়স্ক বাঘৰ ভিতৰত ১৪১১টা ব্যক্তি বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ^৯১০ ২০১০ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ মূল্যায়নত ভাৰতত বন্য বাঘৰ মুঠ জনসংখ্যা ১,৭০৬ বুলি অনুমান কৰা হৈছে। পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ তথ্য অনুসৰি ২০১০ চনৰ হিচাপতকৈ ভাৰতত বন্য বাঘৰ সংখ্যা ৩০.৫% বৃদ্ধিৰে ২০১৪ চনত ২,২২৬ টা। ^১১

২০১৮ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় বাঘ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষৰ তথ্য অনুসৰি ভাৰতত গড়ে ২,৯৬৭টা বনৰীয়া বাঘ থকাৰ অনুমাণিক ২,৬০৩–৩,৩৪৬টা বনৰীয়া বাঘ আছিল ^১২ ২০২২ চনলৈকে বন্য বাঘৰ সংখ্যা ৩,৬৮২ লৈ বৃদ্ধি পাইছে। ^১৩যিহেতু বিশ্বৰ বেছিভাগ বনৰীয়া বাঘ ভাৰতত বাস কৰে, ভাৰতত বাঘৰ সংখ্যা বৃদ্ধিয়েও বিশ্বজুৰি বাঘৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত যথেষ্ট ভূমিকা পালন কৰিছে; ৱৰ্ল্ড ৱাইড ফাণ্ড আৰু গ্ল’বেল টাইগাৰ ফ’ৰামৰ তথ্য অনুসৰি ২০১০ চনত বিশ্বজুৰি বন্য বাঘৰ সংখ্যা ৩,১৫৯টাৰপৰা ২০১৬ চনত ৩,৮৯০টালৈ বৃদ্ধি পাইছে। ^১৪

বাঘ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল

১৯৭৩ চনত প্ৰথমে ৯টা সংৰক্ষিত অঞ্চলক বাঘ সংৰক্ষিত স্থান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ১৯৮০ চনৰ শেষৰফালে প্ৰাৰম্ভিক নটা সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ এটা অঞ্চল সামৰি লোৱা হয়। (৯১১৫ বগ কি.মি. বৃদ্ধি কৰি ১৫টা সংৰক্ষিত বনাঞ্চললৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছিল। ( ২৪,৭০০ বৰ্গ কি.মি. )। ^১৫১৯৯৭ চনৰ ভিতৰত ২৩টা বাঘৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলে ৩টা বাঘৰ এটা অঞ্চল সামৰি লৈছিল প্ৰায় ৩৩,০০০ বৰ্গ কি. মি.এলকা। ^১৬ ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে ৫৮টা সংৰক্ষিত অঞ্চল বাঘ সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে ^২