হেৰম্বসুত

হেৰম্বসুত এজন ভাৰতীয় তান্ত্ৰিক যোগী আছিল, যি বামাচাৰ গণপত্য পন্থাৰ অন্তৰ্গত আছিল। দশম শতিকাৰ কোনো আনন্দগিৰিৰ ৰচনা শংকৰবিজয়ত হেৰম্বসুতৰ নেতৃত্বত উচ্ছিষ্ট গণপতিৰ পূজাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। দেৱতাক কৰা অনুষ্ঠানৰ শেষত বাকী থকা খাদ্যৰ “উচ্ছিষ্ট’’ৰ পৰা এই গোটৰ নাম উদ্ভৱ হৈছে। তান্ত্ৰিক প্ৰেক্ষাপটত খাদ্যক ইচ্ছাকৃতভাৱে মুখত থৈ দিয়া হয় যাতে সেইবোৰক পৰম্পৰামতে অশুদ্ধ কৰি তোলা হয়। ওপৰত উল্লেখ কৰা শাস্ত্ৰ অনুসৰি হেৰম্বসুতৰ বহুতো অগতানুগতিক মতামত আছিল আৰু পূজাত পঞ্চমকৰও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।^১

হেৰম্বসুতে ব্যাখ্যা কৰা পূজাৰ ৰূপটো আছিল: কোনো জাতিগত বাধা নাছিল, যৌন সম্পৰ্কৰ অনুমতি আছিল আৰু অনুগামীসকলে কপালত ৰঙা তিলক পিন্ধিছিল। আৰ জি ভাণ্ডাৰকাৰৰ মতে ই আছিল কৌলা পূজাৰ অনুকৰণ।^২