পঞ্চমকৰ

পঞ্চমকৰ বা পঞ্চতত্ব, তান্ত্ৰিক চৰ্চাত ব্যৱহৃত পাঁচটা পদাৰ্থক একেলগে বুজোৱা এটা তান্ত্ৰিক শব্দ। এইবোৰ হ’ল মদ্য, মাংস, মৎস্য (মাছ), মুদ্ৰা (শস্য), আৰু মৈথুন (যৌনতা)। নিষেধাজ্ঞা ভংগকাৰী উপাদানসমূহ আক্ষৰিক অৰ্থতহে "বামাচাৰী পন্থা"ৰ তান্ত্ৰিকসকলে অনুশীলন কৰে, আনহাতে "দক্ষিণাচাৰী পন্থ"ৰ তান্ত্ৰিকসকলে এইবোৰ অনুসৰণ নকৰে।^১

কলিযুগত পঞ্চমকৰ চৰ্চাক সৰ্বোত্তম বুলি কোৱা হৈছে, ইয়াক কৌল মাৰ্গ বুলিও কোৱা হয়, বৈদিক পৰম্পৰাত, যেনেকৈ বেদ, উপনিষদ, পুৰাণ আদিৰ দ্বাৰা যুক্তি দিয়া হৈছে, ঠিক তেনেদৰে তন্ত্ৰত আমি পঞ্চমকৰ চৰ্চাৰ আধাৰ মহনিৰ্বাণ তন্ত্ৰ কেন (মহানিৰ্বাণ তন্ত্ৰ) নামৰ গ্ৰন্থখনক দিওঁ। বামাচাৰ পৰম্পৰাত প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত ভোজ (গণচক্ৰ)ৰ প্ৰসংগত, লগতে অন্যান্য আচাৰ-ৰীতিৰ উপাদান যেনে ধূপ, সংগীত, সাজ-পোছাকৰ লগতে আক্ষৰিক অৰ্থত পাঁচ উপাদানক প্ৰয়োগ কৰা হয়। এই পদ্ধতিয়ে আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰ লাভ কৰিবলৈ এই উপাদানসমূহক অধিক প্ৰকাশ্যভাৱে আকোৱালি লোৱা দেখা যায়। ইয়াৰ বিপৰীতে দক্ষিণাচাৰৰ অনুশীলনকাৰীসকলে পাঁচটা তত্ত্বক প্ৰতীকী আৰু ৰূপকভাৱে ব্যাখ্যা কৰে, ইয়াৰ আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু ধ্যান আৰু আভ্যন্তৰীণ ৰূপান্তৰৰ বাবে প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। এই ব্যাখ্যাই অনুশীলনকাৰীসকলক নিজৰ লৌকিক কামনাক ক্ৰমান্বয়ে অতিক্ৰম কৰি সূক্ষ্ম তান্ত্ৰিক পদ্ধতিক আকোৱালি ল’বলৈ উৎসাহিত কৰে।

প্ৰতীকী অৰ্থ

মহানিৰ্বাণ তন্ত্ৰৰ অনুবাদৰ প্ৰস্তাৱনাত ছাৰ জন উড্ৰফে আৰ্থাৰ এভালন ছদ্মনামেৰে বেলেগে বেলেগে মকৰসমূহৰ বৰ্ণনা কৰিছে।^২ তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে ইয়াৰ ভিতৰত মদ্য (মদ), মাংস, মৎস্য (মাছ), মুদ্ৰা (শস্য), আৰু মৈথুন (যৌন) আদি অন্তৰ্ভুক্ত। তেওঁ প্ৰতিটো উপাদানৰ প্ৰতীকী আৰু পৰম্পৰাগত-ব্যৱহাৰৰ দুয়োটা তাৎপৰ্য্য বৰ্ণনা কৰিছে: মদ্যই ঐশ্বৰিক আনন্দৰ অৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, মাংসই জীৱনৰ সজীৱতাক আকোৱালি লোৱাৰ প্ৰতীক, মৎস্যই আধ্যাত্মিকতাত তৰলতা আৰু অভিযোজন ক্ষমতাক বুজায়, মুদ্ৰাই শাৰীৰিক আৰু আধ্যাত্মিক স্তৰত জীৱিকা বুজায় আৰু মৈথুনে আধ্যাত্মিক পৰিৱৰ্তনৰ বাবে বিৰোধী শক্তিৰ সংযোগক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। উড্ৰফৰ মতে এই উপাদানসমূহে তামসিক, ৰাজসিক বা সাত্ত্বিক সাধনাত ব্যৱহাৰ কৰা হয় নে নহয় তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বিভিন্ন অৰ্থ গ্ৰহণ কৰে, যিয়ে মানুহৰ অস্তিত্ব আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ বিভিন্ন দিশ প্ৰতিফলিত কৰে।^২

ব্যাখ্যাৰ পাৰ্থক্য

বামাচাৰত ফুল, ধূপ, সুগন্ধি, সাজ-পোছাক, সংগীত, বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা খাদ্য আৰু পানীয়, আৰু আয়ুৰ্বেদিক বনৌষধি প্ৰস্তুতকৰণকো আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ (গণচক্ৰ) গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ বুলি গণ্য কৰা হয়।^৩

দক্ষিণাচাৰত প্ৰতীকী আৰু ৰূপকভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।^৪ প্ৰভাত ৰঞ্জন সৰকাৰৰ মতে পঞ্চ তত্ত্বৰ উদ্দেশ্য দ্বৈত: মানুহে "অখাদ্য উপভোগৰ মাজত" থকাৰ সময়ত যোগসাধনা (ধ্যান) অভ্যাস কৰা আৰু তাৰ পিছত ক্ৰমান্বয়ে মদ, মাংস, মাছৰ সেৱন হ্ৰাস কৰা, আৰু যৌন কাৰ্যকলাপত অতিমাত্ৰা ভোগ নকৰা; আৰু এই কাৰ্যসমূহৰ আকৰ্ষণক প্ৰতিহত কৰিবলৈ শিকাৰ পিছত তন্ত্ৰ ধ্যানৰ সূক্ষ্ম অভ্যাসত লিপ্ত হ'বলৈ।^৫৬