হীৰাবাই টাটা

হীৰাবাই টাটা (Herabai Tata, ১৮৭৯–১৯৪১) এগৰাকী ভাৰতীয় নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী আৰু ভোটাধিকাৰী আছিল। ১৮৯৫ চনত বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱা টাটাৰ স্বামী প্ৰগতিশীল আছিল আৰু পত্নী আৰু কন্যাৰ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰিছিল৷ তেওঁ স্কুলীয়া শিক্ষাত সহায় কৰিবলৈ টিউটৰ নিয়োগ কৰিছিল। ১৯০৯ চনত পাৰ্চী হোৱা টাটাৰ থিয়’ছফীৰ প্ৰতি আগ্ৰহ গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু কেইবছৰমানৰ ভিতৰতে তেওঁ এনি বেছাণ্টৰ সৈতে চিনাকি হৈছিল। প্ৰায় একে সময়তে ১৯১১ চনত ভাৰতীয় ঐতিহ্য থকা ব্ৰিটিছ ভোটাধিকাৰী ছফিয়া দুলীপ সিঙক তেওঁ লগ পায়, যিয়ে তেওঁৰ ভোটাধিকাৰীৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলায়। ভাৰতীয় মহিলা সংস্থাৰ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আৰু সাধাৰণ সম্পাদিকা ১৯১৭ চনত মণ্টাগু-চেলমছফৰ্ডৰ তদন্তৰ পূৰ্বে ভোটাধিকাৰৰ বাবে আবেদন কৰা মহিলাসকলৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে।

যেতিয়া প্ৰস্তাৱিত সংস্কাৰসমূহে মহিলাৰ ভোটাধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব নোৱাৰিলে, তেতিয়া টাটা আৰু অন্যান্য নাৰীবাদীসকলে প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে আৰু ভোটৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। মন্টাগু–চেলমছফৰ্ড সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ বাবে নিৰ্বাচনী নিয়ম প্ৰস্তুত কৰিবলৈ চাউথব’ৰ’ ফ্ৰেঞ্চাইজি কমিটীলৈ প্ৰেৰণ কৰি তেওঁ দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধ লিখি যুক্তি দিছিল যে যিহেতু কিছুমান পৌৰসভাই ইতিমধ্যে মহিলাসকলক ভোটদানৰ অনুমতি দিছে, সেয়েহে অধিকাৰ বৃদ্ধি কৰাটো ন্যায্য। তথাপিও চাউথব’ৰ’ কমিটীয়েও মহিলাৰ বাবে ভোটাধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটো নাকচ কৰি হাউছ অৱ লৰ্ডছ এণ্ড কমনছৰ যুটীয়া নিৰ্বাচিত সমিতিলৈ তেওঁলোকৰ পৰামৰ্শ প্ৰেৰণ কৰে। টাটাক বম্বে ভোটাধিকাৰ কমিটীয়ে ইংলেণ্ডলৈ গৈ যৌথ সমিতিৰ সন্মুখত ভোটাধিকাৰৰ সপক্ষে গোচৰটো দাখিল কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।

ভোটাধিকাৰৰ দাবীক প্ৰমাণ কৰিবলৈ এখন প্ৰতিবেদন প্ৰস্তুত কৰি টাটা আৰু তেওঁৰ কন্যা মিথানে চৰকাৰৰ আগত দুটা উপস্থাপন আগবঢ়ায় আৰু সমগ্ৰ দেশ ভ্ৰমণ কৰি নিজৰ কাৰ্য্যৰ বাবে সমৰ্থন লাভৰ চেষ্টা কৰে। বিভিন্ন আলোচনীত প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰি ভাষণ দিছিল, ব্যক্তি আৰু সংগঠনক ভাৰতৰ কাৰ্যালয়ক সমৰ্থনেৰে বানপানীত বুৰাই পেলাবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। যদিও সংস্কাৰ আইনখনক মহিলাৰ সম্পূৰ্ণ ভোটাধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ প্ৰভাৱিত কৰিব নোৱাৰিলেও চূড়ান্ত বিধেয়কখনে ভাৰতীয় প্ৰদেশসমূহে মহিলাসকলক ভোটাধিকাৰ প্ৰদান কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ অনুমতি দিছিল যদিহে তেওঁলোকে তেনে কৰিবলৈ বাছি লয়। ইংলেণ্ডত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত টাটা আৰু তেওঁৰ কন্যাই লণ্ডন স্কুল অৱ ইকনমিক্সত পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি কৰে৷ ১৯৪১ চনত হীৰাবাই টাটাৰ মৃত্যু হয় আৰু ভাৰতত ভোটৰ প্ৰাৰম্ভিক সংগ্ৰামৰ অন্যতম বিশিষ্ট ভোটাধিকাৰী হিচাপে তেওঁক স্মৰণ কৰা হয়।

আৰম্ভণি জীৱন

১৮৭৯ চনত মুম্বাইত হীৰাবাই টাটাৰ জন্ম হয়। ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁৰ বিবাহ হয় আৰ্দেশী বেজোঞ্জী টাটাৰ সৈতে^১৷ তেওঁ বস্ত্ৰ কলৰ এজন কৰ্মচাৰী। পৰিয়ালটো আছিল পাৰ্চী৷^২৩ ১৮৯৮ চনৰ ২ মাৰ্চত দম্পতীৰ কন্যা, মিথানৰ মহাৰাষ্ট্ৰত জন্ম হয়।^৪ তেওঁলোকে নাগপুৰৰ ওচৰৰ ফুলগাঁওলৈ গুচি গ'ল, য'ত আৰ্দেশীৰে বস্ত্ৰ কল এটাত সহকাৰী মাষ্টাৰ বয়নকাৰী হিচাপে কাম কৰিছিল।^৫ মহিলাৰ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ প্ৰগতিশীল আছিল আৰু টাটাক অধিক শিক্ষাৰ ইচ্ছাত সহায় কৰিবলৈ টিউটৰ নিয়োগ কৰিছিল।^৬ পৰিয়ালটো ১৯১৩ চনলৈকে তাতেই আছিল৷ তাৰপিছত তেওঁলোকে বম্বেলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল, য'ত আৰ্দেশ্বিৰ এটা বৃহৎ বস্ত্ৰ মিলৰ পৰিচালক হৈছিল।^৭৮

তথ্যসূত্ৰ

গ্ৰন্থতালিকা

• Anand, Anita. (2015). Sophia: Princess, Suffragette, Revolutionary. Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-4088-3546-3
• Banerji, Rita. (5 May 2014). Herabai Tata: The Power Behind Indian Women's Voting Rights. Gender Bytes. 50 Million Missing Campaign
• Deivanai, P. (May 2003). Feminist Struggle for Universal Suffrage in India with Special Reference to Tamilnadu 1917 to 1952. Bharathiar University
• Desai, Neera; Thakkar, Usha. (2001). Women in Indian Society. National Book Trust. ISBN 81-237-3677-0
• De Souza, Eunice. (13 August 2009). Imagine a Woman. Mumbai Mirror
• Doctor, Vikram. (3 March 2018). On the Centenary of Women's Suffrage, A Look at How India Achieved Electoral Equality. The Economic Times
• Donnelly, Sue. (31 October 2018). A mother and daughter at LSE – Herabai and Mithan Tata. LSE Blogs. London School of Economics
• Forbes, Geraldine Hancock. (2004). Women in Modern India. The New Cambridge History of India. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-65377-0
• International Woman Suffrage Alliance. (1920). Report of Eighth Congress, Geneva, Switzerland, 6-12 June 1920. Percy Brothers Ltd.
• Kanafani, Fay Afaf. (1999). Nadia, Captive of Hope: Memoir of an Arab Woman. M. E. Sharpe. ISBN 978-0-7656-0312-8
• Mankekar, Kamla. (2002). Women Pioneers in India's Renaissance, as I Remember Her: Contributions from Eminent Women of Present-day India. National Book Trust. ISBN 978-81-237-3766-9
• Mukherjee, Sumita. (2018a). Indian Suffragettes: Female Identities and Transnational Networks. Oxford University Press India. ISBN 978-0-19-909370-0
• Mukherjee, Sumita. (2011). South Asian Resistances in Britain, 1858 - 1947. Continuum International Publishing Group. পৃ. 106–121. ISBN 978-1-4411-5514-6
• Mukherjee, Sumita. (15 February 2018b). Tata (married name Lam), Mithan Ardeshir (Mithibai) (1898–1981)
• Munshi, Shazneen Y. (13 October 2018). Commemorating Zoroastrian and Indian Women in the British Suffrage Movement. Parsi Khabar
• Odeyar, S. B. (1989). The Role of Marathi Women in the Struggle for India's Freedom. Shivaji University
• Singh, Nancy. (1986). The Sugar in the Milk: the Parsis in India. Indian Society for Promoting Christian Knowledge for the Institute for Development Education, Madras
• Sweet, William. (2010). The Continuum Encyclopedia of British Philosophy. Thoemmes Continuum. ISBN 978-0-199-75469-4
• Tata, Herabai. (3 October 1919). Eastern Women and the Vote: A Plea from India. The Vote
• Tata, Herabai. (28 April 1922). Indian Women's Enfranchisement. The Vote
• Tusan, Michelle Elizabeth. (2003). Writing Stri Dharma: International Feminism, Nationalist Politics, and Women's Press Advocacy in Late Colonial India. Women's History Review. Taylor & Francis. পৃ. 623–649
• (29 August 1924). Bombay Children's Bill. The Vote
• (2015). Herabai Tata. Making Britain. The Open University
• (28 November 2016). Remembering the First Ever Indian Female Barrister in the UK. Asian Voice