হাবিবুল্লাহ লতিফী

হাবিবুল্লাহ লাতিফি (Habibollah Latifi) আজাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ^১ এজন কুৰ্দি-ইৰাণী আইন ছাত্ৰ আৰু ইৰাণৰ ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতে 'মোহাৰেবেহ' অৰ্থাৎ "ঈশ্বৰৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰা"ৰ অভিযোগত মৃত্যুদণ্ড দিয়া এজন কুৰ্দি অধিকাৰ কৰ্মী। ২০০৭ চনত পাৰ্টি অৱ ফ্ৰী লাইফ অৱ কুৰ্দিস্তান (পিজেএকে)ৰ সহযোগত হিংসাত্মক কাৰ্যকলাপত লিপ্ত হোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। যদিও তেওঁ এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰে।^২

লাতিফীক "প্ৰকৃতি আৰু নিজৰ দেশৰ পাহাৰ ভালপোৱা এজন মেধাৱী ছাত্ৰ আৰু খেলুৱৈ" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে।^৩ ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ২০০৮ চনত মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ আদালতৰ অধিৱেশনত চাৰি মাহৰ জেৰা আৰু নিৰ্যাতনৰ পিছত ফাঁচি দিয়া হয়। ^২ ২০০৯ চনত আপিল আদালতে তেওঁৰ শাস্তি স্বীকাৰ কৰে।^৪ ২০১০ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰ বৃহস্পতিবাৰে তেওঁৰ অধিবক্তাক জনোৱা হয় যে ২০১০ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰ দেওবাৰে ইৰানৰ কুৰ্দিস্তান প্ৰদেশৰ ছানন্দজ কাৰাগাৰত লতিফীক ফাঁচি দিয়াৰ কথা। তেওঁৰ অধিবক্তাই ন্যায়পালিকাৰ মুৰব্বী সাদেক লাৰিজানীলৈ লিখা এখন পত্ৰত গোচৰটোৰ অধিক তদন্তৰ অনুৰোধ কৰাৰ পাছত তেওঁৰ ফাঁচি স্থগিত ৰখা হয়।^৫ দেওবাৰে পুৱা লতিফীয়ে পৰিয়ালৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে।^৬

ইৰানক লতিফিৰ শাস্তি হ্ৰাস কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে এম্নেষ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেলে। তেওঁলোকে লক্ষ্য কৰে যে বন্ধ অধিৱেশনত অনুষ্ঠিত হোৱা বিচাৰৰ সময়ত লতিফিৰ কোনো আইনী প্ৰতিনিধিত্ব নাছিল।^২ এম্নেষ্টী ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ সঞ্চালক মেলকম স্মাৰ্টে কয় যে, "এয়া স্পষ্ট যে আন্তৰ্জাতিক মানদণ্ডত হাবিবুল্লাহ লতিফীয়ে ন্যায্য বিচাৰ লাভ কৰা নাছিল; ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ মৃত্যুদণ্ডৰ খবৰটো আৰু অধিক আচৰিত আৰু নিন্দনীয় হৈ পৰিছে।" ^৭

লতিফিৰ বিৰুদ্ধে উত্থাপিত অভিযোগ সন্দৰ্ভত তেওঁৰ অধিবক্তাই কয়, "সেই সময়ত তেওঁ ছানন্দজত উপস্থিত নাছিল, কিন্তু বেলেগ ঠাইত আত্মগোপন কৰি বাস কৰিছিল। আমি প্ৰাথমিক আদালত আৰু আপীল আদালতক অনুৰোধ জনাইছিলো যে এই অভিযোগৰ তদন্ত কৰি যিসকলে বিশ্বাস কৰে যে লতিফীক কোনো এটা ঘটনাত উপস্থিত আছিল বা সেই সময়ত তেওঁক দেখা বুলি দাবী কৰা সকলোকে মাতি আনিব। আনফালে আমি লতিফিক আশ্ৰয় দিয়া পৰিয়ালটোকো মাতি আনি অনুৰোধ কৰিছিলো।" আদালতত সাক্ষ্য দিব পৰা নাছিল।^৪

২০১১ চনৰ মে’ মাহত ‘ইউনাইটেড৪ইৰাণ’ই বাতৰি পৰিৱেশন কৰিছিল যে একাধিক সূত্ৰৰ মতে লাটিফি ‘অন্ত্ৰৰ সংক্ৰমণ, হৃদৰোগ আৰু বৃক্ক বিকলতাকে ধৰি বিভিন্ন ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ আছিল। ^৮

লতিফিৰ ভগ্নীয়ে কয়, "মই সকলো মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু যিয়েই সহায় কৰিবলৈ সক্ষম হয় তেওঁলোকক আগবাঢ়ি আহিবলৈ অনুৰোধ কৰিছোঁ। কিন্তু মই এতিয়াও ভাবো যে যি কৰিব লাগিব সেয়া দেশৰ ভিতৰৰপৰা হ'ব লাগিব।" ^৪

২০১৫ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে হাবিবুল্লাহ লতিফীৰ মৃত্যুদণ্ড আলী খামেনেই বাতিল কৰিছে।^৯