স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ

স্বাধীনতা পদকবা স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ(Independence Award)বাংলাদেশ চৰকাৰে প্ৰদান কৰা সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা।^১১৯৭১ চনৰ বাংলাদেশৰ স্বাধীনতা যুদ্ধৰ বীৰ শ্বহীদসকলৰ স্মৃতিত ১৯৭৭ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে বাংলাদেশৰ স্বাধীনতা দিৱস দিনা অৰ্থাৎ ২৬ মাৰ্চত এই পদক প্ৰদান কৰা হয়। এই বঁটা বাংলাদেশৰ নাগৰিক বা গোটক জাতীয় জীৱনৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকৰ উল্লেখনীয় অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে প্ৰদান কৰা হয়। চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা ব্যক্তিৰ উপৰি এই বঁটা জাতীয় জীৱনৰ নিৰ্দিষ্ট ক্ষেত্ৰত প্ৰতিষ্ঠানসমূহে আগবঢ়োৱা অনন্য আৰু উল্লেখযোগ্য অৱদানৰ বাবেও প্ৰদান কৰা হয়। বাংলাদেশী নাগৰিক বা সংগঠনক মুক্তিযুদ্ধ, ভাষা আন্দোলন, শিক্ষা, সাহিত্য, সাংবাদিকতা, জনসেৱা, বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি, চিকিৎসা বিজ্ঞান, সমাজ বিজ্ঞান, গীত, খেল আৰু ক্ৰীড়া, কলা, গ্ৰাম্য উন্নয়ন আৰু অন্যান্য ক্ষেত্ৰকে ধৰি বহুতো ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত এটাত উল্লেখযোগ্য অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে প্ৰদান কৰা হয়।^২

প্ৰতিজন পদক বিজয়ীক ১৮ কেৰেট সোণৰ ৫০ গ্ৰাম ওজনৰ পদক, প্ৰশংসাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু নগদ ধনৰ বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। অনুদানৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰিমাণ আছিল ২০ হাজাৰ বাংলাদেশী টকা। ২০১৩ চনৰপৰা ইয়াক ২ লাখ টকালৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছে। পিছলৈ ২০১৭ চনৰ মে' মাহত ইয়াক ৩ লাখ টকা আৰু ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ৫ লাখ টকালৈ বৃদ্ধি কৰা হয়।^৩৪

ইতিহাস

বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰপতি জিয়াউৰ ৰহমানে ১৯৭৭ চনত স্বাধীনতা পদক প্ৰৱৰ্তন কৰে। ১৯৭১ চনৰ বাংলাদেশ স্বাধীনতা যুদ্ধৰ বীৰ শ্বহীদসকলৰ স্মৃতিত ১৯৭৭ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে বাংলাদেশৰ স্বাধীনতা দিৱসত এই পদক প্ৰদান কৰা হয়।

পুৰস্কাৰৰ ক্ষেত্ৰসমূহ

বাংলাদেশ চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা কিছুমান মাপকাঠীৰ ভিত্তিত স্বাধীনতা পদক প্ৰদান কৰা হয় -^৫

1. স্বাধীনতা আৰু মুক্তি যুদ্ধ
2. বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি
3. চিকিৎসা-বিজ্ঞান
4. শিক্ষা
5. সাহিত্য
6. সংস্কৃতি
7. ক্ৰীড়া
8. গ্ৰাম্য উন্নয়ন
9. সমাজ সেৱা/জনসেৱা
10. জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণ
11. ৰাজহুৱা প্ৰশাসন
12. গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ
13. চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা আন যিকোনো ক্ষেত্ৰ

বাছনি প্ৰক্ৰিয়া

বাংলাদেশ চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয় অধীনস্থ সকলো মন্ত্ৰ্যালয়/সংমণ্ডল, উপ আয়ুক্ত, সঞ্চালকালয়/কাৰ্যালয়/সংগঠনৰপৰা বঁটা প্ৰদানৰ বিষয় নিৰ্দিষ্ট কৰি, সংলগ্ন তালিকা অনুসৰি প্ৰস্তাৱ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। এই বঁটাৰ বাবে যোগ্য ব্যক্তিৰ নামৰ প্ৰস্তাৱ বা মনোনয়ন লাভৰ সন্দৰ্ভত সকলো বৈদ্যুতিক আৰু ছপা মাধ্যমত প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি তথ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ ৱেবছাইটত সম্পূৰ্ণ তথ্য প্ৰকাশ কৰা হয়। কেবিনেট বিভাগ, মন্ত্ৰী আৰু সম্পাদকে ব্যক্তি বা সংগঠনৰ নাম প্ৰেৰণ কৰাৰ পাছত প্ৰাথমিক নিৰ্বাচনৰ পিছত এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত এই তালিকাখন মেডেল কমিটীৰ এখন বৈঠকত তৈয়াৰ কৰা হয়। তাৰপৰাই তালিকাখন প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়লৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। এই তালিকাৰপৰা প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে যোগ বা বিয়োগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ পিছত কেবিনেটৰ বৈঠকত তালিকাখন চূড়ান্ত কৰা হয়। কোনো এটা বছৰত বঁটাপ্ৰাপকৰ সংখ্যা ১০ তকৈ অধিক নকৰে যদিও প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ইচ্ছা কৰিলে এই সংখ্যা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।^৬

যদি কোনো ব্যক্তি/সংগঠনে পদক গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে বা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ভিতৰত নিজৰ মতামত প্ৰকাশ নকৰে, তেন্তে কেবিনেট বিভাগক খবৰ দিব লাগিব। আৰু সেই ব্যক্তি/সংগঠনৰ নাম পদক লাভকাৰীৰ চূড়ান্ত তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত নহয় আৰু তেওঁলোকৰ নাম পদক প্ৰাপক হিচাপে ঘোষণা কৰা নহয়।

সাধাৰণতে স্বাধীনতা দিৱসৰ সন্ধিয়া কেবিনেট সদস্য আৰু অন্যান্য বিশিষ্ট নাগৰিকে অংশগ্ৰহণ কৰা এক আড়ম্বৰপূৰ্ণ অনুষ্ঠানত এই পদক প্ৰদান কৰা হয়।^৭

বাহ্যিক সংযোগ

• List of awardees, Cabinet Division, Bangladesh Government