শ্বিফায় ইছফাহানী

শ্বিফায় ইছফাহানী (Shifa'i Isfahani) (জন্ম, ১৫৪৯ বা ১৫৫৮/৫৯ – মৃত্যু,৯ মে' ১৬২৮) ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত ছাফাৱী ইৰানৰ এজন চিকিৎসক আৰু কবি আছিল আৰু প্ৰথম শ্বাহ আব্বাছ (১৫৮৭–১৬২৯ চনত ৰাজত্ব কৰিছিল)ৰ কবি বঁটা বিজয়ী আছিল। তেওঁৰ নৈতিক মাছনৱী নামকাদান-ই-হাকিকাতক তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰচনা বুলি গণ্য কৰা হয়, আৰু ইয়াক ছানাইৰ হাদিকাত আল-হাকিকাতৰ শৈলীৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। যদিও শ্বিফাইৰ সমসাময়িকসকলে তেওঁৰ কঠোৰ আৰু প্ৰায়ে বিদ্ৰূপপূৰ্ণ হাস্যৰসৰ সমালোচনা কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে তেওঁক তেওঁৰ যুগৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ কবি বুলি গণ্য কৰিছিল।

শ্বিফাইৰ আছিল নিজৰ দেশৰ প্ৰতি অসীম ভালপোৱা। সেয়ে ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা ইৰাণীসকলক সমালোচনা কৰিছিল, কিয়নো সেই সময়ত প্ৰৱজন কৰাটো এটা সাধাৰণ প্ৰথা আছিল। তেওঁ সমসাময়িকসকলতকৈ বহু বেছি বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ শৈলীৰে লিখিছিল, য’ত সেই সময়ত ভাৰত আৰু ইৰাণ উভয়তে প্ৰচলিত ‘ভাৰতীয় শৈলী’ (যাক ‘ইছফাহানী’ বা ‘ছাফাৱী শৈলী’ বুলিও কোৱা হয়) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

পটভূমি

ইছফাহানৰ বাসিন্দা শ্বিফাইৰ জন্ম হৈছিল ১৫৪৯ বা ১৫৫৮/৫৯ চনত চিকিৎসকৰ পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ হাকিম মোল্লাই পণ্ডিত গিয়াছ আল-দিন মনছুৰ দশতাকিৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ইছফাহানৰ জামা মছজিদত চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰিছিল। পিতৃ আৰু পিছলৈ ভাতৃ হাকিম নাছিৰৰ তত্ত্বাৱধানত শ্বিফাই চিকিৎসা আৰু অন্যান্য বৈজ্ঞানিক বিষয় অধ্যয়ন কৰে। ^১ তেওঁ ৰহস্যবাদৰ বিষয়েও অধ্যয়ন কৰিছিল যদিও তেওঁ মূলতঃ তেওঁৰ কবিতাৰ বাবে পৰিচিত,^২যাক তেওঁ চখ আৰু সৃষ্টিশীলতাৰ মাধ্যম বুলি গণ্য কৰিছিল। তেওঁৰ উপাৰ্জনৰ মূল উৎস আছিল চিকিৎসক হিচাপে তেওঁ কৰা কাম। ^৩

কৰ্মজীৱন

বাবা ফিগানি শ্বিৰাজীৰ শৈলীত আৰু কেতিয়াবা হাফিজ আৰু সাদি শ্বিৰাজীৰ শৈলীত শ্বিফাই গজল ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ কাচিদাসমূহ খাকানী শৈলীৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। তেওঁ মছনৱী কবিতাৰ বাহিৰেও আন শৈলী ৰচনা কৰিছিল। শিক্ষামূলক মাছনৱী নমাকাদন-ই হকীকাতক তেওঁৰ মাষ্টাৰপিছ বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল ছানাইৰ হাদিকাত আল-হাকিকাৰ দৰেই, যাক কেতিয়াবা ভুলতে ইয়াৰ লেখক হিচাপে কৃতিত্ব দিয়া হয়। তেওঁ নিজামী গাঞ্জাৱীৰ ক্ৰমে মাখজান উল-আছৰাৰ আৰু খুছৰো ও শ্বিৰিনৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ আন তিনিজন মাছনৱী দীদাৰ-ই-বিদাৰ আৰু মেহৰ ও মহব্বত (বা মহব্বতনামে) লিখিছিল। ^৪৫ তৃতীয়টো আছিল খাকানীৰ তুহফাত আল ইৰাকাইনৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ আল বাহৰেইন (বা মাতলা আল-আনৱাৰ)। তেখেতে ১৯৬১ চনত তেহৰাণৰপৰা আহমদ গোলচিন মণিৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত ‘ছাকি-নামা’ নামৰ গ্ৰন্থখনৰ লেখক আছিল। তেওঁৰ জীৱনকালত শিফাইৰ প্ৰায় ৫ হাজাৰ দ্বৈত কবিতাৰ সংকলন ভাৰতলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। ১৬৩০/৩১ চনত মিৰ্জা মহম্মদ তাকি দৌলাতাবাদীয়ে প্ৰায় ২০ হাজাৰ পংক্তি কবিতাৰ এক বিস্তৃত সংকলন শিফাইৰ কবিতা সংকলন কৰে। ^৬

শ্বিফাইৰ জীৱনকালত ভাৰতলৈ ইৰাণীসকলৰ প্ৰব্ৰজন এক সাধাৰণ ঘটনা আছিল। কিন্তু নিজৰ দেশৰ প্ৰতি থকা প্ৰেমৰ বাবে তেওঁ ভাৰলৈ অহা ইৰানীসকলক সমালোচনা কৰিছিল। যদিও তেওঁৰ গজলত ব্যৱহৃত ভাষা আৰু চিত্ৰকল্পত ভাৰতীয় শৈলীত দেখা পোৱা অতিৰঞ্জনৰ অভাৱ, তথাপিও সেইবোৰক সেই পৰম্পৰাৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা হয়।^৭ ভাৰতত উৎপাদিত পাৰ্চী সাহিত্যত ইয়াৰ প্ৰচলিত ভাৰতীয় শৈলী সোতৰ আৰু অষ্টাদশ শতিকাত ছাফাৱী দৰবাৰতো প্ৰচলিত আছিল আৰু সেয়েহে ইয়াক ইছফাহানী বা চফাৱী শৈলী বুলি কোৱা হয়।{{sfn|de Bruijn|1995|p=685 ভাৰতীয় শৈলীৰ উপৰিও শ্বিফাইয়ে সমসাময়িকসকলৰ তুলনাত বহু ধৰণৰ শৈলীৰে লিখিছিল, কিয়নো তেওঁ বহুতো প্ৰধান পাৰ্চী কবিৰ ৰচনাৰ বিষয়ে ভালদৰেই পৰিচিত আছিল, যাৰ কিছুমানৰ প্ৰতি সঁহাৰি লিখিছিল। ^৮

শ্বিফাই প্ৰথম শ্বাহ আব্বাছ (শাসনকাল: ১৫৮৭–১৬২৯)ৰ এজন সংগী, চিকিৎসক আৰু দৰবাৰ কবি আছিল।^৯ শ্বাহ আব্বাছে তেওঁক অতিশয় সন্মান জনাইছিল আৰু তেওঁক "মালিক আল-শ্বুআৰা ৱা মুমতাজ-ই-ইৰাণ" ("কবিসকলৰ ৰজা আৰু ইৰাণৰ গৌৰৱ") উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।^১০ দৰবাৰ কবি হোৱাৰ পিছতো শ্বিফাই কবিতাত নিজৰ স্থানৰ কথা কেতিয়াও উল্লেখ কৰা নাছিল; নতুবা শাসক শ্ৰেণীৰ অনুকূলতা বিচৰা সাধাৰণ দৰবাৰৰ কবিসকলৰ দৰে আচৰণ কৰা নাছিল।

গ্ৰন্থপঞ্জী

• Rypka, Jan. (1968). History of Iranian Literature. Springer Netherlands. ISBN 978-9401034814
• Shafieioun, Saeed. (2009). Shafaei Isfahanis status in Hindi (Indian) style. Research on Mystical Literature. পৃ. 109–130