শতানন্দ (ঋষি)

শতানন্দ এগৰাকী বৈদিক ঋষি আৰু প্ৰাচীন মিথিলাৰ জনক ৰজাৰ দৰবাৰত প্ৰধান পুৰোহিত আছিল। বাল্মীকি ৰামায়ণত তেওঁক মহৰ্ষি গৌতম আৰু দেৱী অহল্যাৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।^১২

ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান

শতানন্দ হৈছে শত আৰু আনন্দ দুটা পদ থকা সংস্কৃতৰ যৌগিক শব্দ। প্ৰথম পদ শত অৰ্থ শত আৰু ভাল। আৰু দ্বিতীয় পদ আনন্দৰ অৰ্থ হ'ল যিয়ে আনন্দ কৰে।^৩ এইদৰে শতানন্দ শব্দটোৰ যৌগিক অৰ্থ হ’ল কাৰোবাক শতগুণ ভাল আৰু অতিশয় আনন্দ দিয়া।

প্ৰাথমিক জীৱন

ৰামায়ণৰ মতে শতানন্দৰ জন্ম হৈছিল প্ৰাচীন মিথিলা ৰাজ্যত। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম মহৰ্ষি গৌতম আৰু মাতৃৰ নাম অহল্যা। মহৰ্ষি গৌতম আৰু অহল্য দম্পতীৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ।^১৪৫

বিৱৰণ

ৰামায়ণত শতানন্দ ৰজা জনকৰ দৰবাৰৰ সদস্য আছিল। তেওঁক ৰজা জনকৰ কুলগুৰু বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁ ৰজা জনকৰ দৰবাৰত প্ৰধান পুৰোহিত আৰু ধৰ্ম উপদেষ্টা আছিল। তেওঁ ৰজা জনকক ধৰ্মীয় আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু দৰ্শনৰ বিষয়ে শিকাইছিল। এবাৰ যেতিয়া মিথিলা ৰাজ্যত ডাঙৰ দুৰ্ভিক্ষ হৈছিল, তেতিয়া গুৰু শতানন্দই ৰজা জনক পৰামৰ্শ দিছিল যে তেওঁ নিজে পথাৰত হাল জুৰিলে সমস্যাটো সমাধান হ'ব পাৰে।^৬ তেওঁক ৰজা জনকে ৰাজকুমাৰী সীতাৰ শিক্ষক হিচাপেও নিযুক্তি দিয়ে।^৭ কোৱা হয় যে তেওঁ যোগৰ অভ্যাসৰ বাবে উজ্জ্বল আছিল।^২

সীতা স্বয়ম্বৰ অনুষ্ঠানৰ সময়ত ঋষি শতানন্দ আৰু ৰজা জনক গুৰু বিশ্বমিত্ৰৰ লগতে তেওঁৰ শিষ্য ৰাজকুমাৰ ৰাম আৰু লক্ষ্মণক আদৰণি আৰু যথাযথ সন্মান প্ৰদান কৰে। ভগৱান ৰামে মাতৃ অহল্যাৰ আগৰ পবিত্ৰতা পুনৰ ঘূৰাই আনিছে বুলি জানি শতানন্দ বৰ আনন্দিত হৈছিল। ৰাজকুমাৰ ৰামে পিতৃ মহৰ্ষি গৌতমে দিয়া অভিশাপৰ পৰা মাতৃ অহল্যাক মুক্ত কৰা বুলি গম পোৱাৰ পিছত তেতিয়া ঋষি শতানন্দই ভগৱান ৰামক বহুত ধন্যবাদ জনায়।^৩ তেওঁ গুৰু বিশ্বমিত্ৰৰ মহত্ত্বৰ কাহিনীও ভগৱান ৰাম আৰু লক্ষ্মণৰ আগত বৰ্ণনা কৰিছিল।^১ শতানন্দই ভগৱান ৰাম আৰু সীতাৰ বিবাহত মহাপুৰোহিতৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ সীতা স্বয়ম্ভাৰ অনুষ্ঠান সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত ৰাজকুমাৰ ৰাম আৰু ৰাজকুমাৰী সীতাৰ মাজত ৰজা জনক আৰু দশৰথৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক বিবাহৰ শুভ তাৰিখৰ পৰামৰ্শ দিছিল।^৩৮