যৌন বৈচিত্ৰ্য

যৌন বৈচিত্ৰ্য (ইংৰাজী ভাষা: Sexual diversity) বা লিংগ আৰু যৌন বৈচিত্ৰ্য (ইংৰাজী ভাষা: Gender and sexual diversity; চমুকৈ GSD) বুলিলে যৌন বৈশিষ্ট্য, যৌন অভিমুখিতা আৰু লিংগ (জৈৱিক) পৰিচয়ৰ সকলো বৈচিত্ৰ্যক বুজায়। এই বহুত্ব গঠন কৰা প্ৰতিটো পৰিচয়, আচৰণ বা বৈশিষ্ট্যক পৃথকে উল্লেখ নকৰাকৈয়ে এই ধাৰণাটোৱে সকলোকে সামৰি লয়।^১২৩৪

অৱলোকন

পাশ্চাত্য জগতত সাধাৰণতে যৌন অভিমুখিতা (বিষমকামী, সমকামী আৰু উভকামী), লিংগ পৰিচয় (ৰূপান্তৰিত লিংগ আৰু চিচজেণ্ডাৰ) আৰু সংশ্লিষ্ট সংখ্যালঘুসকলক (আন্তঃলিংগ) বুজাবলৈ সৰল শ্ৰেণীবিভাজন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এইসমূহক LGBTQ বা LGBTQIA+ (লেচবিয়ান, গে’, উভকামী, অযৌন, ৰূপান্তৰিত লিংগ আৰু কেতিয়াবা আন্তঃলিংগ ব্যক্তি) আদি সংক্ষিপ্ত শব্দৰ অধীনত একত্ৰিত কৰা হয়; অৱশ্যে অন্যান্য সংস্কৃতিৰ যৌন আৰু লিংগ ব্যৱস্থা বুজাৰ বেলেগ বেলেগ উপায় আছে।^৫৬৭ যোৱা কেইটামান দশকত কিছুমান যৌনতত্ত্ব (sexology) সম্পৰ্কীয় তত্ত্বৰ সৃষ্টি হৈছে, যেনে কিনছে স্কেল আৰু কুইয়াৰ থিয়ৰী। এই তত্ত্বসমূহৰ মতে কেৱল উক্ত শ্ৰেণীবিভাজনসমূহ মানুহৰ আৰু আনকি অন্যান্য প্ৰাণী প্ৰজাতিৰ যৌন জটিলতা বৰ্ণনা কৰিবলৈ যথেষ্ট নহয়।^৮

উদাহৰণস্বৰূপে, কিছুমান মানুহে বিষমকামী আৰু উভকামীৰ মাজৰ এক মধ্যৱৰ্তী যৌন অভিমুখিতা (হেটেৰ’ফ্লেক্সিবল) বা সমকামী আৰু উভকামীৰ মাজৰ (হ’ম’ফ্লেক্সিবল) অভিমুখিতা অনুভৱ কৰিব পাৰে। ই সময়ৰ লগে লগে সলনিও হ’ব পাৰে (যৌন তৰলতা), বা কেৱল পুৰুষ আৰু মহিলাৰ প্ৰতিয়েই নহয়, বৰঞ্চ লিংগৰ সমগ্ৰ বৰ্ণালীৰ প্ৰতি থকা আকৰ্ষণকো সামৰি ল’ব পাৰে (সৰ্বকামী)।^৯ অৰ্থাৎ উভকামিতাৰ ভিতৰতে এক বিশাল বৈচিত্ৰ্য আৰু পছন্দ থাকে যিবোৰ একচেটিয়া বিষমকামিতাৰ পৰা সম্পূৰ্ণ সমকামতালৈ ভিন্ন হ’ব পাৰে (কিনছে স্কেল)।^১০

যৌন বৈচিত্ৰ্যৰ ভিতৰত আন্তঃলিংগ ব্যক্তি অৰ্থাৎ মহিলা আৰু পুৰুষৰ মাজৰ বিবিধ মধ্যৱৰ্তী বৈশিষ্ট্য লৈ জন্ম গ্ৰহণ কৰা লোকসকল অন্তৰ্ভুক্ত।^১১ ইয়াৰ উপৰিও ৰূপান্তৰিত লিংগ, লিংগ-তৰল (genderfluid) ব্যক্তি আদিও ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত।^১২৯

শেষত, যৌন বৈচিত্ৰ্যৰ ভিতৰত অযৌন ব্যক্তি অৰ্থাৎ যৌন কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি আগ্ৰহ অনুভৱ নকৰা লোকসকল আৰু যিসকলে নিজৰ পৰিচয়ক কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দৰে সংজ্ঞা দিব নোৱাৰে বুলি গণ্য কৰে (যেনে কুইয়াৰ ব্যক্তি) তেওঁলোককো সামৰি লোৱা হয়।

সামাজিকভাৱে যৌন বৈচিত্ৰ্যক মানৱ অধিকাৰৰ পৰিকাঠামোৰ ভিতৰত থাকি ভিন্ন হোৱাৰ স্বত্ব আৰু সমান অধিকাৰ, স্বাধীনতা তথা সুযোগৰ স্বীকৃতি হিচাপে দাবী কৰা হয়। বহু দেশত গৌৰৱ যাত্ৰা বা প্ৰাইড পেৰেডৰ জৰিয়তে যৌন বৈচিত্ৰ্যক প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।^১৩