মেঘবাহন

মেঘবাহন (মৃত্যু ৫৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) দ্বিতীয় গোনান্দ বংশৰ প্ৰতিষ্থাপক আৰু ২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা ৫৯ খ্ৰীষ্টাব্দত মৃত্যুৰ আগলৈকে কাশ্মীৰৰ শাসক আছিল। ^১২ গোনান্দ শাসকৰ বংশত মেঘবাহন ৮০ নং শাসক, তাৰ পিছত ৮১ নং শাসক প্ৰৱৰসেন (শ্ৰেষ্ঠসেন আৰু টুনিনা বুলিও জনা যায়)।

ব্যক্তিগত জীৱন

পুনৰুদ্ধাৰ কৰা বংশৰ প্ৰথম ৰাজকুমাৰ আছিল গান্ধাৰ ৰজাৰ দৰবাৰত নিৰ্বাসিত যুধিষ্ঠিৰৰ প্ৰপৌত্ৰ গোপাদিত্যৰ পুত্ৰ মেঘবাহন বুলি কোৱা হয়। কাশ্মীৰী মন্ত্ৰীৰ নিৰ্দেশত মেঘবাহনাই নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সিংহাসন দখল কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। তেওঁক শক্তিশালী কিন্তু ধৰ্মপৰায়ণ শাসক হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁ কামৰূপ (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা)ৰ ৰজা বালবৰ্মনৰ কন্যা অমৃতপ্ৰভাক বিয়া কৰাইছিল। অমৃতপ্ৰভা কামৰূপ (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা)ৰ ভগদত্তৰ বংশৰ ছোৱালী আছিল। ভগদত্ত নৰকাসুৰৰ বংশধৰ আছিল। নৰকাসুৰ মাতৃ আছিল পৃথিৱী তথা বসুমতী আৰু পিতৃ আছিল ভগৱান বিষ্ণু। ৰজা মেঘবাহনে প্ৰায় ২০০০ বছৰ আগতে কামৰূপলৈ আহি স্বয়ংম্বৰত অংশগ্ৰহন কৰি অমৃতপ্ৰভাক পত্নী হিচাপে গ্ৰহন কৰিছিল।তেওঁলোকৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছে শ্ৰেষ্ঠসেন।

কাৰ্য্যকাল

তেওঁৰ বিভিন্ন কাৰ্য্য যেনে পশু বধ নিষিদ্ধ কৰা, আৰু তেওঁৰ দৰবাৰে অসংখ্য মঠ নিৰ্মাণ কৰা আদিয়ে মেঘবাহনক বৌদ্ধ ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে চিত্ৰিত কৰিছে। ৰজাৰ আধ্যাত্মিক মহত্ত্ব আৰু তেওঁৰ অলৌকিক শক্তিৰ চিত্ৰণৰ উদ্দেশ্যে অসংখ্য পৌৰাণিক উপাখ্যানৰ উপৰি কলহনাই তেওঁৰ বিষয়ে দিগ্বিজয় বা বিশ্ব বিজয়ৰ বৰ্ণনা কৰিছে। সমগ্ৰ পৃথিৱীতে বধ নিষিদ্ধ কৰাৰ বাবে মেঘবাহনাই এই অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কোৱা বাহুল্য যে এনে এক দৰ্শনীয় বিজয়ৰ অভিলেখৰ কোনো ঐতিহাসিক মূল্য নাই। ইতিমধ্যে অন-কঙৰ চিনাকি মেঘবাহনৰ ৰাণী অমৃতপ্ৰভাই কাশ্মীৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি অনুমান কৰা অবিশ্বাস্য নুমিজমেটিক প্ৰমাণৰ পোহৰত গন্ধাৰপৰা মেঘবাহনৰ আগমনৰ প্ৰতিৱেদনে তাৎপৰ্য লাভ কৰিছে। এই বিদেশী ৰাণীৰ গুৰুৰ লগত তিব্বতী নামেৰে জনাজাত এটা স্তুপ (Loh-stupa) বুলি কোৱাটোও প্ৰকৃত পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা যেন লাগে। মেঘবাহনৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী শ্ৰেষ্ঠেনে প্ৰৱৰসেন আৰু টুঞ্জিন নামো লোৱা বুলি কোৱা হয়, তেওঁ পুৰণি ৰাজধানী পুৰানাধিষ্ঠানত বিভিন্ন পৱিত্ৰ গঠন নিৰ্মাণ কৰিছিল, যাৰ স্থান আধুনিক পাণ্ড্ৰেথনে চিহ্নিত কৰিছে। শ্ৰেষ্ঠসেনৰ দুজন পুত্ৰ আছিল বুলি কোৱা হয়, তাৰ পিছত জ্যেষ্ঠজন হিৰণ্য, আনজন কাশ্মীৰৰ তোৰমণে ক্ৰাউন প্ৰিন্স হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তোৰমানে নিজৰ নামত বহুসংখ্যক মুদ্ৰা প্ৰচলন কৰিছিল। ^৩

অধিক পঢ়ক

• Bakshi, S.R. (1997). Kashmir: history and people. পৃ. 227
• Bamzai, P. N. K. (1994). Culture and political history of Kashmir: Volume 1. Indian Institute of Advanced Study. পৃ. 882