ভাৰত আৰু বাংলাদেশৰ মাজত যাতায়ত ব্যৱস্থা

ভাৰত আৰু বাংলাদেশৰ মাজৰ পৰিবহণে দুয়োখন দেশৰ বাবে বহু ঐতিহাসিক আৰু ৰাজনৈতিক তাৎপৰ্য্য বহন কৰে। উল্লেখ্য যে বংগ আৰু ভাৰত বিভাজনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰায় ৪৩ বছৰ ধৰি দুয়োখন দেশৰ মাজত কোনো স্থল পৰিবহণ সংযোগ নাছিল। কলকাতা–ঢাকা বাছ (১৯৯৯) আৰু ঢাকা–আগৰতলা বাছ (২০০১) আছিল দুয়োখন দেশৰ মাজৰ প্ৰাথমিক পথ সংযোগ; পৰবৰ্তী সময়ত বাংলাদেশৰ ৰাজধানী ঢাকাৰ মাজেৰে প্ৰত্যক্ষভাৱে কলকাতা-আগৰতলা বাছ সেৱা চালু কৰা হয়। ৪৩ বছৰ ধৰি বন্ধ হৈ থকা কলকাতা আৰু ঢাকাৰ মাজত ৰেলপথ পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে মৈত্ৰী এক্সপ্ৰেছ (অনু: বন্ধুত্ব এক্সপ্ৰেছ) আৰম্ভ কৰা হয়।^১

ৰে'ল সেৱা

ৰ মানচিত্ৰ।]]

ভাৰত আৰু বাংলাদেশৰ মাজত ঐতিহাসিক সংযোগকে ধৰি সম্পূৰ্ণ ৰেল সংযোগ আৰু ইয়াৰ বৰ্তমানৰ অৱস্থা তলত দিয়া ধৰণৰ: