বাঘচাল

বাঘচাল হৈছে নেপালত উৎপত্তি হোৱা এটা কৌশলগত, দুজন খেলুৱৈৰ ব'ৰ্ড খেল।^১ক খেলখন অসমতাপূৰ্ণ, এজন খেলুৱৈয়ে চাৰিটা বাঘ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু আনজনে বিশটা ছাগলীলৈকে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। বাঘে ছাগলীক ‘চিকাৰ’ কৰে। আনহাতে ছাগলীবোৰে বাঘৰ গতিবিধি বাধা দিবলৈ চেষ্টা কৰে। দক্ষিণ ভাৰততো এই খেল দেখা যায়, ফলকখন যদিও বেলেগ। কিন্তু নিয়ম একে। দেশৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত এই খেল জনপ্ৰিয়। ^২

অৱলোকন

এই খেলখন ৫x৫ বিন্দুযুক্ত গ্ৰীডত খেলা হয়, অলবুকাৰ্ক(Alquerque) খেলৰ দৰেই। টুকুৰাবোৰ ৰেখাবোৰৰ ছেদ বিন্দুত ৰখা হয়, ইহঁতে সীমাবদ্ধ কৰা অঞ্চলৰ ভিতৰত নহয়। এই বিন্দুবোৰৰ মাজত আইনী গতিৰ দিশবোৰ ৰেখাৰে সংযোগ কৰা হয়। খেলখন দুটা পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত ছাগলীক ফলকত ৰখা হয় আৰু বাঘক স্থানান্তৰ কৰা হয়। দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ছাগলী আৰু বাঘ দুয়োটাকে স্থানান্তৰ কৰা হয়। বাঘৰ বাবে জয়ী হোৱাৰ উদ্দেশ্য হ'ল পাঁচটা ছাগলী "ধৰা।" ছাগলীৰ ওপৰেৰে জঁপিয়াই ধৰাটো সম্পন্ন কৰা হয়, যেনে আলকুৱেৰক আৰু ড্ৰাফ্টত, যদিও ধৰাটো বাধ্যতামূলক নহয়। বাঘৰ সকলো আইনী খোজক বাধা দি ছাগলীয়ে জয়ী হয়। ভাৰতীয় খেল আদু পুলি আট্টম (The Game of Lambs and Tigers)ৰ লগত বাঘচালৰ বহু সাদৃশ্য আছে যদিও বৰ্ডখন বেলেগ।

খেলৰ নিয়য

খেলৰ আৰম্ভণিতে চাৰিওটা বাঘক গ্ৰীডৰ চাৰিওটা চুকত, কেন্দ্ৰৰফালে মুখ কৰি ৰখা হয়। প্ৰাৰম্ভিক ছেটআপৰ সময়ত বৰ্ডত কোনো ছাগলী ৰখা নহয়।

ছাগলীবোৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা খেলুৱৈজনে প্ৰথমে গতি কৰে, বৰ্ডৰ মুক্ত প্ৰান্তত ছাগলী এটা ৰাখি। বাঘবোৰে এটা প্ৰান্তৰপৰা আন এটা প্ৰান্তলৈ ৰেখাৰে গতি কৰিব পাৰে। ছাগলীৰ সকলোবোৰ বৰ্ডত ৰখাৰ পিছত ছাগলীবোৰে বাঘৰ দৰে একে ধৰণেৰে এটা ছেক্সনলৈ আন এটা ছেক্সনলৈ গতি কৰিব লাগিব। খেলুৱৈৰ মাজত গতিবিধি পৰ্যায়ক্ৰমে হয়।

বাঘে ছাগলীৰ ওপৰেৰে জঁপিয়াই কাষৰ মুক্ত অৱস্থানলৈ লৈ যায় চেকাৰৰ দৰে, যদিও বাঘ-চালত ধৰাটো বাধ্যতামূলক নহয়)। বাঘৰ বাবে নিয়ম:

• ৰেখাৰ কাষেৰে কাষৰ মুক্ত স্থানলৈ যাব পাৰে।
• যিকোনো খোজৰ সময়ত ইহঁতে ছাগলী ধৰিব পাৰে, আৰু সকলো ছাগলী ৰখালৈকে অপেক্ষা কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।
• এটা সময়ত মাত্ৰ এটা ছাগলী ধৰিব পাৰে।
• ইহঁতে ছাগলীৰ ওপৰেৰে যিকোনো দিশত জঁপিয়াই যাব পাৰে, যেতিয়ালৈকে বাঘটোৱে নিজৰ পাল সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ মুকলি ঠাই থাকে।
• বাঘে আন বাঘৰ ওপৰেৰে জঁপিয়াই যাব নোৱাৰে।

ছাগলীবোৰে এই নিয়ম অনুসৰি চলাচল কৰিব লাগিব:

• সকলো ছাগলী বৰ্ডত স্থাপন নকৰালৈকে ছাগলী লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে।
• বন্দী হ’লে ব’ৰ্ড এৰিব লাগিব।
• বাঘ বা আন ছাগলীৰ ওপৰেৰে জঁপিয়াই যাব নোৱাৰে।

হয় বাঘে পাঁচটা ছাগলী ধৰিলে নহয় ছাগলীবোৰে বাঘবোৰক লৰচৰ কৰিব নোৱাৰাকৈ বাধা দিলে খেল শেষ হয়।

কেতিয়াবা খেলখন পুনৰাবৃত্তিমূলক অৱস্থানৰ চক্ৰত পৰিব পাৰে। বিশেষকৈ ছাগলীবোৰে এই ৰিজ’ৰ্টটো ব্যৱহাৰ কৰি বন্দী হোৱাৰপৰা নিজকে ৰক্ষা কৰিব পাৰে। এই পৰিস্থিতিৰপৰা হাত সাৰিবলৈ এটা অতিৰিক্ত নিয়ম স্থাপন কৰা হৈছে: যেতিয়া সকলো ছাগলী ৰখা হ’ব, তেতিয়া কোনো পদক্ষেপে ব’ৰ্ডখনক খেলৰ সময়ত ইতিমধ্যে ঘটা পৰিস্থিতিলৈ ঘূৰাই আনিব নোৱাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে তলৰ স্থানত ছাগলী খেলুৱৈয়ে ওপৰৰ সোঁ প্ৰান্তত চিৰদিনৰ বাবে লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে আনহাতে বাঘ খেলুৱৈয়ে ছাগলী এটাই নিজকে বলি দিবলৈ অপেক্ষা কৰি মাজৰ তলৰ প্ৰান্তৰ বাঘটোক অবিৰতভাৱে খেলিব পাৰে।

তথ্যৰ উৎস

• Parlett, David. (1999). The Oxford History of Board Games. Oxford University Press Inc. পৃ. 194. ISBN 0-19-212998-8

বাহ্যিক সংযোগ

• Play Baghchal game online
• Description of the bagh-chal rules
• BoardGameGeek's page about bagh-chal
• Computing Tigers and Goats, a research paper by Lim Yew Jin & J. Nievergelt
• Java applet that plays bagh-chal
• Shockwave version of bagh-chal
• Play Baghchal game with online friends
• Bagchal game for Android
• Bagchal 3D game for Android