পটেমকিন চিৰি

পটেমকিন চিৰি, পটেমকিন খোপ (ইউক্ৰেইনীয়ান: Потьомкінські сходи, ৰোমানীকৃত: Potiomkinski skhody; ৰুছ ভাষা: Потёмкинская лестница) বা আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰাইমৰ্চি চিৰি হৈছে ইউক্ৰেইনৰ ওডেছাত অৱস্থিত এটা বিশাল খট‌খটী বা চিৰি।^১ ইয়াক সাগৰৰ দিশৰপৰা চহৰখনলৈ প্ৰৱেশ কৰাৰ এটা আনুষ্ঠানিক প্ৰৱেশদ্বাৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ই ওডেছাৰ আটাইতকৈ পৰিচিত প্ৰতীক।^২

এই চিৰিভাগক প্ৰথম অৱস্থাত বুলেভাৰ্ড খোপ, ইলিফেণ্ট বা দানৱীয় খট‌খটী,^৩ বা ৰিচেলিউ খোপ বুলি জনা গৈছিল।^৪৫৬৭ ইয়াৰ একেবাৰে ওপৰৰ খোপটো ১২.৫ মিটাৰ বহল আৰু আটাইতকৈ তলৰ খোপটো ২১.৭ মিটাৰ বহল। এই খট‌খটীটো ১৪২ মিটাৰ দীঘল, কিন্তু ই একপ্ৰকাৰৰ দৃষ্টি ভ্ৰম (ফ’ৰ্চড্ পাৰচপেক্টিভ) সৃষ্টি কৰে যাৰ বাবে ইয়াক তাতকৈও অধিক দীঘল যেন লাগে।^{৮৯১০১১}

ইতিহাস

নিৰ্মাণ

ওডেছা চহৰখন এটা ওখ মালভূমি অঞ্চলত অৱস্থিত বাবে ইয়াৰ তলত থকা বন্দৰটোলৈ পোনপটীয়া যাতায়াতৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ প্ৰয়োজন আছিল। এই চিৰিভাগ নিৰ্মাণ কৰাৰ আগতে কেৱল একা-বেঁকা পথ আৰু কেঁচা কাঠৰ চিৰিহে বন্দৰটোলৈ যোৱাৰ একমাত্ৰ উপায় আছিল।^২

১৮৩৭ চনত এটা "দানৱীয় খট‌খটী" নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়, যাৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য ১৮৩৭ চনৰপৰা ১৮৪১ চনৰ ভিতৰত সম্পন্ন হৈছিল।^১২ প্ৰঞ্চলিক গৱৰ্ণৰ-জেনেৰেল প্ৰিন্স মিখাইল চেমিয়নভিচ ৱৰণ্টচভৰ নিৰ্দেশত এই মূল ২০০টা খোপ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তেওঁ ইয়াক তেওঁৰ পত্নী এলছবিটা নে ব্ৰেনিকালৈ এক উপহাৰ হিচাপে আৰু স্থানীয় অভিজাত শ্ৰেণীৰ সমৰ্থন লাভ কৰাৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰাইছিল, কিয়নো তেওঁলোকৰ বেছিভাগেই এই হ’বলগীয়া খট‌খটীটোৰ একেবাৰে ওপৰত থকা প্ৰাইমৰ্চি বুলেভাৰ্ডত বাস কৰিছিল।^১৩ সেই অনুসৰি, ইয়াক প্ৰথমতে প্ৰিমৰ্চি চিৰি, বা বিকল্পভাৱে বুলেভাৰ্ড চিৰি বা জায়েণ্ট চিৰি বুলি কোৱা হৈছিল।^১৩

১৮৩৭ চনত ছুইজাৰলেণ্ডৰ স্থপতি ফ্ৰান্সিস্কো বফ’ আৰু চেণ্ট পিটাৰ্চবাৰ্গৰ স্থপতি আভ্ৰাম মেলনিকোভ আৰু পট’এ ইয়াৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰিছিল।^{২১৪১৫} এই খট‌খটীটো সাজিবলৈ ৮,০০,০০০ ৰুবল খৰচ হৈছিল।^২ ইয়াৰ বাবে অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ ট্ৰিয়েষ্ট বন্দৰৰ (বৰ্তমান ইটালীত) পৰা সেউজীয়া-ধূসৰ ৰঙৰ বালিচন্দা শিল (ছেণ্ডষ্টোন) জাহাজৰ জৰিয়তে অনা হৈছিল।^২১৬ ব্ৰিটিছ অভিযন্তা জন আপটনে ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য পৰিদৰ্শন কৰিছিল। জালিয়াতিৰ গোচৰত জামিন লাভ কৰি থকা অৱস্থাতে আপটনে যুক্তৰাজ্যৰপৰা পলায়ন কৰিছিল।^১২ পৰৱৰ্তী সময়ত আপটনে সেভাস্তোপলত নিৰ্মিত বিশাল ড্ৰাই-ডকসমূহৰ নিৰ্মাণ কাৰ্যও তদাৰক কৰিছিল, যাৰ কাম ১৮৫৩ চনত সম্পূৰ্ণ হৈছিল।

পৰৱৰ্তী ইতিহাস

খোজকাঢ়ি যোৱাৰ পৰিৱৰ্তে মানুহক ওপৰলৈ আৰু তললৈ অনা-নিয়া কৰিবলৈ ১৯০৬ চনত চিৰিৰ বাঁওফালে এখন ফানিকুলাৰ ৰেলৱে (তাঁৰে টনা ৰেল) নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^১৬

চাৰ্গেই আইজেনষ্টাইনৰ ১৯২৫ চনৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ বেটলশ্বিপ পটেমকিনৰ জৰিয়তে এই খোপসমূহ সমগ্ৰ বিশ্বতে বিখ্যাত হৈ পৰে।^১৭

খহনীয়াৰ বাবে চিৰিভাগ নষ্ট হৈ অহাত, ১৯৩৩ চনত বালিচন্দা শিলসমূহৰ ঠাইত বহু নদী অঞ্চলৰপৰা অনা গোলাপী-ধূসৰ ৰঙৰ গ্ৰেনাইট শিল বহুওৱা হয় আৰু ইয়াৰ সমতল লেণ্ডিং অংশসমূহ আলকাতৰাৰে (এছফাল্ট) আবৃত কৰা হয়। বন্দৰটো সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ সময়ত আঠটা খোপ বালিৰ তলত হেৰাই যায়, যাৰ ফলত বৰ্তমান চিৰিৰ সংখ্যা ১৯২টালৈ হ্ৰাস পায় আৰু ইয়াত ১০টা লেণ্ডিং (জিৰণি লোৱা সমতল ঠাই) আছে।^২১৬

১৯৫৫ চনত, ছোভিয়েট যুগত, 'বেটলশ্বিপ পটেমকিন'ত হোৱা বিদ্ৰোহৰ ৫০সংখ্যক বৰ্ষপূৰ্তিৰ সন্মানত প্ৰাইমৰ্চি চিৰিভাগক 'পটেমকিন চিৰি' নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়।^১৮ ১৯৯১ চনত ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতা পুনৰুদ্ধাৰৰ পিছত, ওডেছাৰ বহুতো পথৰ দৰেই এই চিৰিৰো ঐতিহাসিক নাম "প্ৰাইমৰ্চি চিৰি" পুনৰ বাহাল কৰা হয়।^১৯ ২০১৫ চনৰ ১১ জুলাইত ওডেছা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ সময়ত ইউৰোপীয় চলচ্চিত্ৰ একাডেমীয়ে এই চিৰিত এটা স্মাৰক ফলক স্থাপন কৰে। এই ফলকখনে সূচাই যে পটেমকিন চিৰিভাগ ইউৰোপীয় চিনেমাৰ বাবে এটা চিৰস্মৰণীয় স্থান।^১৭

বিপ্লৱ আৰু যুদ্ধৰ বাবে হোৱা সাময়িক বিৰতিৰ বাহিৰে দীৰ্ঘ ৭৩ বছৰ কাৰ্যক্ষম হৈ থকাৰ পিছত, ১৯৭০ চনত ফানিকুলাৰৰ পৰিৱৰ্তে এখন এস্কেলেটৰ (চলন্ত চিৰি) স্থাপন কৰা হয়।^১৬ ১৯৯৭ চনত এই এস্কেলেটৰখন বন্ধ কৰি দিয়া হয় যদিও ২০০৫ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াত পুনৰ এখন নতুন ফানিকুলাৰ ৰেলৱে মুকলি কৰা হয়।^২০

ডিউক ডি ৰিচেলিউৰ কীৰ্তিস্তম্ভ

छिৰিৰ একেবাৰে ওপৰত ওডেছাৰ নগৰপাল বা গৱৰ্ণৰক চিত্ৰিত কৰা ডিউক ডি ৰিচেলিউৰ এটা কীৰ্তিস্তম্ভ আছে। ৰোমান টোগা পৰিহিত এই মূৰ্তিটোৰ নক্সা ৰাছিয়াৰ ভাস্কৰ ইভান পেট্ৰ’ভিচ মাৰ্টোছে (১৭৫৪–১৮৩৫) প্ৰস্তুত কৰিছিল। য়েফিমোভে এই মূৰ্তিটো ব্ৰঞ্জ ধাতুৰে ঢালাই কৰিছিল আৰু ১৮২৬ চনত ইয়াক উন্মোচন কৰা হৈছিল। চহৰখনত স্থাপন কৰা এইটোৱেই আছিল প্ৰথম কীৰ্তিস্তম্ভ,^২১২২ আৰু ই তেওঁৰ ১১বছৰীয়া প্ৰশাসন কালত চহৰখনলৈ অহা বিকাশ আৰু সমৃদ্ধিক স্মৰণ কৰে।^২৩

চিৰিভাগৰ পৰ্যবেক্ষণ আৰু বৰ্ণনা

মহিমামণ্ডিতাত অতুলনীয় এশাৰী খোপ বা চিৰিয়ে এই ঢালু অংশৰে তলৰ তীৰ আৰু বন্দৰটোলৈ পথ দেখুৱাই লৈ যায়।^২৪

এই ব্যয়-বহুল আৰু অনাৱশ্যক খেলনাটোৰ বাবে প্ৰায় চল্লিছ হাজাৰ পাউণ্ড খৰচ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।^২৫

ওডেছাৰ অন্যতম ডাঙৰ আকৰ্ষণ হৈছে এই চিৰি-সদৃশ পথটো, যিটো বন্দৰৰ তীৰৰপৰা পাহাৰৰ ওপৰত থকা ধুনীয়া বুলেভাৰ্ডৰ শেষলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াৰ সৰল নক্সাই ইয়াক এক স্মাৰক ৰূপ প্ৰদান কৰিছে; ইয়াৰ প্ৰভাৱ নিশ্চয়কৈ মৰ্যাদাপূৰ্ণ আৰু ৰাজকীয়। এই সকলোবোৰ চিৰি বগোৱাটো কোনো সৰু কথা নহয়। প্ৰতিটো ভাগত বিশটাকৈ খোপ আৰু বগাবলৈ দহটা ভাগ আছে। পাহাৰৰ ওপৰত উপনীত হোৱাৰ আগতে জিৰণি ল’বলৈ পোৱা এই দহখন সমতল ঠাইৰ বাবে আমৰা নিশ্চয়কৈ আনন্দিত হ’ম।Emery, Mabel Sarah. (1901). Russia Through the Stereoscope: A Journey Across the Land of the Czar from Finland to the Black Sea. Underwood & Underwood p. 210

বুলেভাৰ্ডৰ কেন্দ্ৰৰপৰা 'এস্কেলিয়াৰ মনষ্ট্ৰ' (দানৱীয় খট‌খটী) নামৰ চিৰিভাগ তলৰ সৈকতলৈ নামি গৈছে। এই কামৰ ঠিকাদাৰজন সৰ্বস্বান্ত হৈছিল। যদি ইয়াক অলংকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে সজা হৈছিল, তেন্তে ইয়াৰ নক্সাটো ত্ৰুটিপূৰ্ণ; ইয়াৰ উপযোগিতাক লৈও সন্দেহ আছে আৰু নিৰ্মাণ কাৰ্য ইমান দোষযুক্ত যে ই সোনকালেই ভাঙি পৰাৰ আশংকা কৰা হৈছে। ওডেছাৰ এজন ধেমেলীয়া লোকে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ওপৰত যাৰ মূৰ্তি আছে, সেই ডিউক ডি ৰিচেলিউৱেই ইয়াৰপৰা তললৈ নামি যোৱা প্ৰথমজন ব্যক্তি হ’ব। Herlihy, p. 140, Quoting Jeese, William. (1841). Notes of a Half-Pay in Search of Health: Russia, Circassia, and the Crimea, in 1839–1840. 2 vols. volume 1, p. 183.

একাটিৰপৰা চালে মূৰ্তিটো (ডিউক ডি ৰিচেলিউ) ইমান কৰুণ যেন লাগে যে ধেমেলীয়া লোকসকলে কয় যে মূৰ্তিটোৱে যেন কৈছে— 'ইয়াত পইচা দিয়া'। Herlihy, p. 317, Quoting William Hamm, 1862, p. 95-96.

তলৰপৰা চালে এই বিশাল খট‌খটীটোৰ ওপৰত থকা মূৰ্তিটো তেনেই সৰু যেন লাগে। মূৰ্তিটো হয় অতি বিশাল আকৃতিৰ হ’ব লাগিছিল নহয় ইয়াক আন কোনো ঠাইত স্থাপন কৰিব লাগিছিল। Herlihy, p. 317, paraphrasing Shirley Brooks, 185, p. 18.

বাহ্যিক সংযোগ

• Kononova, G. (1984). Odesa: A Guide. Raduga Publishers