দীঘা–সোণপুৰ দলং

দীঘা–সোণপুৰ দলং বা জে পি সেতু ^১ হৈছে গঙ্গা নদীৰ ওপৰেৰে ৰেল-কম-ৰোড তীখাৰ ট্ৰাছ দলং, যিয়ে পাটনাৰ দীঘাঘাট আৰু সোণপুৰৰ পহলেজা ঘাতক সংযোগ কৰে।^২৩ ভাৰতীয় স্বাধীনতা কৰ্মী জয়প্ৰকাশ নাৰায়ণৰ নামেৰে ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। ই উত্তৰ আৰু দক্ষিণ বিহাৰৰ মাজত সহজ পথ আৰু ৰে'লপথ সংযোগ প্ৰদান কৰে।^৪

৪,৫৫৬ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এইখন অসমৰ বগীবিল দলঙৰ পিছত ভাৰতৰ দ্বিতীয় দীঘলীয়া ৰেল-কাম-ৰোড দলং।^৫ এই পথত ৰেল সেৱা ২০১৬ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত শুভাৰম্ভ কৰা হয়।

ৰাজেন্দ্ৰ সেতুৰ পিছত এইখন বিহাৰৰ দ্বিতীয়খন ৰেল দলং যিয়ে উত্তৰ বিহাৰক দক্ষিণ বিহাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে।^৬ ভাৰতীয় ৰে’লৱে দলঙৰ দুয়োকাষে দুটা ৰে’ল ষ্টেচন নিৰ্মাণ কৰিছে – পাটলীপুত্ৰ জংচন (পিপিটিএ) আৰু ভৰ-পূৰা পাহলেজা ঘাট জংচন (পিএইচএলজি)।

প্ৰকল্পটো

২০১৬ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে বিহাৰ ৰাজ্যৰ গঙ্গা নদী পাৰ হৈ ৰেলপথ কঢ়িয়াই নিয়া একমাত্ৰ দলং ৰাজেন্দ্ৰ সেতু আছিল। যিখন দলং ১৯৫৯ চনত মুকলি কৰা হৈছিল।^৭৮৯

১৯৯৬ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী এইচ ডি দেৱগৌড়াই সোণেপুৰত গংগাৰ ওপৰত ৰেল দলং নিৰ্মাণৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে।^১০১১ সেই সময়ত ৰামবিলাস পাছৱান ৰে’ল মন্ত্ৰী আছিল যদিও ২০০৩ চনত নীতিশ কুমাৰ ৰে’ল মন্ত্ৰী হৈ থকাৰ সময়ত দলংখনৰ ভৌতিক কাম আৰম্ভ হৈছিল। ^১২১৩ দীঘা–সোণপুৰ গংগা দলংখনক প্ৰথমে ৰে’ল দলং হিচাপে অনুমোদন দিয়া হৈছিল; ২০০৬ চনত এই প্ৰকল্পটো ৰেল-কম-ৰোড দলংলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়। প্ৰকল্পটোৰ মুঠ খৰচ ১৩,৮৯০ মিলিয়ন ₹ বুলি ধৰা হয়, ইয়াৰে ৮,৩৫ কোটি ₹ ৰেল অংশৰ বাবে আৰু ৫,৫৪ কোটি ₹ পথ অংশৰ বাবে। পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আশা কৰা হৈছিল।^১৪ ২০১৫ চনৰ আগষ্ট মাহত দলংখনৰ নিৰ্মাণৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয়,^১৫১৬ আৰু একে মাহতে দলংখনত ডিজেল ইঞ্জিনৰ পৰীক্ষামূলক চলোৱা হয়।^১৭

দীঘা–সোনপুৰ দলং প্ৰকল্পটো ইৰকন ইণ্টাৰনেশ্যনেলে সম্পন্ন কৰিছিল আৰু এই দলংখন ১,৫৭০ কোটি ₹ (১৯ কোটি মাৰ্কিন ডলাৰ)ত সম্পূৰ্ণ হৈছিল।^১৮১৯ পাটনা-সোণপুৰ-হাজীপুৰ খণ্ডৰ বিদ্যুৎকৰণৰ কাম ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হয়।^২০ দলংখনৰ ৰেলপথ দুগুণ কৰাৰ কাম ২০১৮ চনৰ মে' মাহৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল,^২১ আৰু ইয়াক অনুমাণিক ১৫৬.০৯ কোটি টকা ব্যয় কৰা হৈছে আৰু ২০১৯ চনৰ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হ'ব।^২২২৩

ইয়াৰ দক্ষিণ লিংক ৰোড যাক এইমছ- দীঘা উচ্চ পথ (পাটলী পথ) বুলিও কোৱা হয় ২০২০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত সম্পূৰ্ণ হয়।

ৰাজনীতি

১৯৯৬ চনত ৰেলৱেই দীঘা–সোণপুৰ, গুলজাৰবাগ–হাজীপুৰ আৰু ইকট ঘাট–সোণপুৰ—এই তিনিটা সম্ভাৱ্য স্থানত প্ৰস্তাৱিত দলংখনৰ বাবে জৰীপৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল।^২৪ সেই সময়ৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেল মন্ত্ৰী ৰাম বিলাস পাছৱানে গুলজাৰবাগ-হাজীপুৰ স্থানটোক সমৰ্থন কৰিছিল, কিয়নো হাজীপুৰ তেওঁৰ নিৰ্বাচনী সমষ্টি আছিল। আনহাতে, বিহাৰৰ তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী লালু প্ৰসাদ যাদৱে দীঘা–সোণপুৰ স্থানটোক সমৰ্থন জনাইছিল। এই দুই প্ৰভাৱশালী ৰাজনৈতিক নেতাৰ মাজত হোৱা মতানৈক্যৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত সোণপুৰত অশান্তিৰ সৃষ্টি হয় আৰু এজন লোক গুলীচালনাত নিহত হয়।^২৫ বহু বিশেষজ্ঞই হাজীপুৰ আৰু পাটনাক সংযোগ কৰা পথ দলং মহাত্মা গান্ধী সেতুৰ ওচৰতে ৰেল দলংখন নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। কিন্তু ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শৰ জয় হয় আৰু দীঘা–সোণপুৰ স্থানটোৱেই নিৰ্বাচিত কৰা হয়। কেৱল জৰীপৰ কামতে ২৪ নিযুত টকা ব্যয় হৈছিল।^২৬ ১৯৯৭-৯৮ চনৰ কেন্দ্ৰীয় বাজেটত দলংখন নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তাৱ উল্লেখ কৰা হৈছিল আৰু সেই সময়ত ইয়াৰ অনুমাণিক ব্যয় আছিল ৬০০ কোটি টকা। বিহাৰৰ বৰ্তমানৰ মুখ্যমন্ত্ৰী নীতিশ কুমাৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেল মন্ত্ৰী হৈ থকাৰ সময়তে দলংখনৰ নিৰ্মাণৰ বাবে চূড়ান্ত অনুমোদন দিয়া হৈছিল।^২৭ পৰৱৰ্তী সময়ত লালু প্ৰসাদ যাদৱ কেন্দ্ৰীয় ৰেল মন্ত্ৰী হৈ থাকোঁতে কামৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰা হয়।

সেৱা

২০১৬ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত এই পথত নিয়মীয়া যাত্ৰীবাহী ৰেল সেৱা উদ্বোধন কৰা হয়। আৰম্ভণিতে পাটনাক উত্তৰ বিহাৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ একাংশৰ সৈতে সংযোগ কৰিবলৈ এই দলঙৰ জৰিয়তে ছয়খন ৰেল চলাচল কৰিব। ইয়াৰ ভিতৰত পাটলিপুত্ৰ জংচনৰপৰা সোণপুৰ, হাজীপুৰ, শ্বাহপুৰ পাটোৰী হৈ বৰাউনী জংচনলৈ; ছাপ্ৰা, চিৱান, থাৱে আৰু কাপ্টানগঞ্জ হৈ গোৰখপুৰ জংচনলৈ; আৰু হাজীপুৰ, মুজফ্ফৰপুৰ, ৰক্সৌল আৰু নৰকাটিয়াগঞ্জ হৈ গোৰখপুৰ জংচনলৈ চলাচল কৰা ডিজেল মাল্টিপল ইউনিট (DMU) ৰেলসমূহ অন্যতম।^২৮২৯

উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ যোৱা পাটনা অভিমুখী বহুতো দূৰপাল্লাৰ ৰেল ইতিমধ্যে এই উত্তৰ পথলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছে, যাৰ ফলত অত্যধিক ভিৰ থকা মুঘলচৰাই-পাটনা ৰেলপথৰ বোজা হ্ৰাস পাইছে।^৩০

ৰোল-অন/ৰোল-অফ

২০১৬ চনৰ মে' মাহত বিহিটা (ব্যক্তিগত মালবাহী টাৰ্মিনেল)ৰপৰা মুজফ্ফৰপুৰ জিলাৰ তুৰ্কী ষ্টেচনলৈ দীঘা-সোণপুৰ ৰেল-পথ দলঙৰ জৰিয়তে ৮৮ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰি ৰোল-অন/ৰোল-অফ (RO-RO) সেৱা আৰম্ভ কৰা হয়।^৩১৩২ ভাৰতত এয়া এই ধৰণৰ দ্বিতীয়টো সেৱা। ইয়াৰ পূৰ্বে কোংকন ৰেলৱে অঞ্চলত ৰো-ৰো (RoRo) সেৱা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। এই সেৱাৰ জৰিয়তে ৰেলৰ ৱাগনত ভৰ্তি ট্ৰাকসমূহ গন্তব্যস্থানলৈ লৈ যোৱা হয়।^৩৩ অধিক মাল কঢ়িওৱা আকৰ্ষণ কৰিবলৈ, কাৰ্বন নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিবলৈ আৰু মহাত্মা গান্ধী সেতুৰ বোজা হ্ৰাস কৰিবলৈ ৰেলৱেই এই সেৱা আৰম্ভ কৰিছে।^৩৪ এখন ৰেকত প্ৰায় ৪৪খন ট্ৰাক কঢ়িয়াব পাৰি আৰু এখন ৰেকে দিনটোত তিনিবাৰকৈ যাত্ৰা কৰে। ১৫ মেট্ৰিক টন ওজনৰ ট্ৰাকৰ বাবে ৪১০৭ টকা আৰু গড় ৬ মেট্ৰিক টন ওজনৰ খালী ট্ৰাকৰ বাবে ২৮০৬ টকা মাচুল নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। ১৫ মেট্ৰিক টনতকৈ অধিক ওজনৰ ট্ৰাকৰ বাবে প্ৰতি অতিৰিক্ত টনত ২০০ টকাকৈ অধিক মাচুল লোৱা হয়। সৰ্বাধিক ৬৬ মেট্ৰিক টন ওজনৰ অনুমতি দিয়া হৈছে। ৩ জুলাইৰপৰা ইয়াৰ গন্তব্যস্থান বিহিটাৰ সলনি দানাপুৰলৈ সলনি কৰা হৈছে।^৩৫

বিহাৰৰ গংগা নদীৰ ওপৰৰ দলংসমূহ

গংগা নদীয়ে বিহাৰ ৰাজ্যক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰিছে। এই বিশাল নদীখনে ৰাজ্যখনৰ দুই অংশৰ মাজত যাতায়াত তথা যোগাযোগ কাৰ্যটো যথেষ্ট কঠিন কৰি তোলে।

• এই ব্যৱধান দূৰ কৰাৰ বাবে প্ৰথম প্ৰচেষ্টা আছিল ১৯৫৯ চনৰ ৰাজেন্দ্ৰ সেতু।^৭৮
• বিহাৰৰ গংগা নদীৰ ওপৰত নিৰ্মিত পৰৱৰ্তী দলংখন আছিল ৫,৫৭৫ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ মহাত্মা গান্ধী সেতু। ১৯৮২ চনত ইয়াৰ মুকলিৰ সময়ত এইখন ভাৰতৰ দীৰ্ঘতম দলং আছিল।^৩৬
• ইয়াৰ পিছতে ভাগলপুৰৰ ওচৰত বিক্ৰমশিলা সেতু নিৰ্মাণ কৰা হয়।^৩৭
• ৰাজ্যখনৰ গংগা নদীৰ ওপৰত চতুৰ্থখন দলং হৈছে দীঘা–সোণপুৰ ৰেল-পথ দলং।
• শ্ৰীকৃষ্ণ সেতু (মুংগেৰ গংগা দলং) ২০১৬ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত যাত্ৰীবাহী ৰেলৰ বাবে আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হয়।^৩৮ ২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত এই দলঙৰ পথছোৱা যাতায়াতৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।^৩৯
• পিবপইণ্টি আৰু নৌগাছিয়াৰ মাজত ১৮ কিলোমিটাৰ নতুন ৰেল লাইনৰ সৈতে বিক্ৰমশিলা–কাটাৰিয়াত গংগাৰ ওপৰত চতুৰ্থখন ৰেল দলং মঞ্জুৰ কৰা হৈছে।^৪০
• পাটনাৰ কচ্চি দৰগাহ আৰু বৈশালীৰ বিদুৰপুৰক সংযোগ কৰিবলৈ পাটনাৰ ওচৰত ৯.৭৬ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এখন ৬ লেনযুক্ত পথ দলং বৰ্তমান নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে।^৪১
• বৰ্তমানৰ ৰাজেন্দ্ৰ পুলৰপৰা ২৫ মিটাৰ উজনিত এখন দ্বৈত-পথৰ ৰেল দলঙৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য ২০১৬ চনৰ ১২ মাৰ্চত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে উদ্বোধন কৰে।^৪২৪৩
• বখতিয়াৰপুৰ আৰু তাজপুৰক সংযোগ কৰিবলৈ ৫.৫৭৫ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বখতিয়াৰপুৰ-তাজপুৰ দলং নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।^৪৪
• আৰা আৰু চাপ্ৰাক সংযোগ কৰা আৰা–চাপ্ৰা দলংখনৰ কাম সম্পূৰ্ণ হৈছে আৰু ২০১৭ চনৰ ১১ জুনত যাতায়াতৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।^৪৫
• বৰ্তমানৰ ৰাজেন্দ্ৰ সেতুৰ সমান্তৰালভাৱে এখন পথ দলং নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।^৪৬
• চুলতানগঞ্জত আন এখন ৪ লেনৰ পথ দলং নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে।^৪৭
• কাটিহাৰ জিলাৰ মণিহাৰীত আন এখন ৪ লেনৰ পথ দলং নিৰ্মাণ কৰা হৈছে যিয়ে ঝাৰখণ্ডৰ চাহিবগঞ্জক সংযোগ কৰিব।^৪৮