ডিজিলকাৰ

ডিজিলকাৰ বা ডিজিটেল লকাৰ হৈছে ভাৰত চৰকাৰৰ অন্তৰ্গত ইলেকট্ৰনিক্স আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়ৰ (এম. ই. আই. টি. ৱাই.) ডিজিটেল ইণ্ডিয়া উদ্যোগৰ অধীনত বিকশিত কৰা আৰু প্ৰদান কৰা এক ভাৰতীয় ৰাজ্যিক মালিকানাধীন ক্লাউড ডিজিটাইজেচন সেৱা।ডিজিলকাৰে চালকৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ, বাহনৰ পঞ্জীয়ন প্ৰমাণপত্ৰ আৰু শৈক্ষিক মাৰ্কশ্বীটকে ধৰি বিভিন্ন নথিপত্ৰসমূহৰ ডিজিটেল সংস্কৰণ জাৰি আৰু প্ৰৱেশাধিকাৰ প্ৰদান কৰে।^১ ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিটো একাউণ্টত উত্তৰাধিকাৰী নথিপত্ৰৰ স্কেন কৰা প্ৰতিলিপি আপলোড কৰিবলৈ 1 জিবি সংৰক্ষণ স্থান প্ৰদান কৰে আৰু এই সেৱা ৰ দ্বাৰা জনসাধাৰণৰ বহুতো সুবিধা হৈছে।

ডিজিলকাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰৰকাৰীসকলৰ আধাৰ নম্বৰ থকাটো বাধ্যতামূলক। পঞ্জীয়নৰ সময়ত, লিংক কৰা মোবাইল নম্বৰলৈ প্ৰেৰণ কৰা ৱান-টাইম পাছৱৰ্ড (OTP) ব্যৱহাৰ কৰি আধাৰ কাৰ্ডৰ দ্বাৰা ব্যৱহাৰৰকাৰীৰ পৰিচয় পৰীক্ষা কৰা হয়।^২

এই সেৱাৰ বেটা বা প্ৰাৰম্ভিক সংস্কৰণটো ২০১৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত আৰম্ভ কৰা হৈছিল, আৰু ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহৰ ১ তাৰিখে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰিছিল।^৩৪৫ আপলোড কৰা উত্তৰাধিকাৰী নথি-পত্ৰসমূহৰ সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰথমতে ১০০ এমবি এক নিৰ্দিষ্ট স্থান আছিল।^৬ ব্যক্তিগত ফাইলসমূহ ১০ এম.বি.-ত সীমাবদ্ধ।

২০১৬ চনৰ জুলাইত ডিজিটেল লকাৰ বা ডিজিলকাৰে ২.৪১৩ নিযুত নথিৰ ভাণ্ডাৰৰ সৈতে ২.০১৩ নিযুত ব্যৱহাৰকাৰী ৰেকৰ্ড কৰিছিল। এপ্ৰিলত ব্যৱহাৰকাৰীৰ সংখ্যা ৭৫৩,০০০ নতুন ব্যৱহাৰৰ এক বৃহৎ বৃদ্ধি দেখা গৈছিল যেতিয়া কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে পৌৰ নিকায়সমূহক বা নিগমসমূহক তেওঁলোকৰ প্ৰশাসনক কাগজবিহীন কৰিবলৈ ডিজিলকাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল।^৭

২০১৭ চনৰ পৰা, চিআইএছচিই ব'ৰ্ডৰ শিক্ষাৰ্থীসকলক তেওঁলোকৰ দশম আৰু দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ প্ৰমাণপত্ৰ ডিজিল'কাৰত সংৰক্ষণ কৰিবলৈ আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰি ভাগ বতৰা কৰিবলৈ অনুমতি দিবলৈ এই সুবিধাটো সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল।^৮ ২০১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত, কোটাক মহিন্দ্ৰা বেংকে ইয়াৰ নেট-বেংকিং এপ্লিকেচনৰ ভিতৰৰ পৰা ডিজিলকাৰত নথিপত্ৰসমূহৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ প্ৰদান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, যাৰ ফলত ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ইলেক্ট্ৰনিকভাৱে স্বাক্ষৰ কৰিব পাৰে আৰু সেইবোৰ শ্বেয়াৰ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।^৯ ২০১৭ চনৰ মে "মাহত টাটা মেম" ৰিয়েল চিকিৎসালয়কে ধৰি ১০৮ খনৰো অধিক চিকিৎসালয়ে কৰ্কট ৰোগীৰ চিকিৎসা সম্বন্ধীয় নথিপত্ৰ আৰু পৰীক্ষাৰ প্ৰতিবেদন সংৰক্ষণৰ বাবে ডিজিলকাৰৰ দ্বাৰা জাৰি আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ইউ. আই. ডি. এ. আই.-ৰ এজন স্থপতিৰ মতে, ৰোগীসকলক এটা নম্বৰ চাবি প্ৰদান কৰা হ 'ব, যিটো তেওঁলোকে আন চিকিৎসালয়ৰ সৈতে ভাগ বতৰা কৰি তেওঁলোকৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰতিবেদন লাভ কৰিবলৈ অনুমতি দিব পাৰিব।^১০

২০১৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰলৈকে ডিজিলকাৰে ১৪৯ টা জাৰী কৰোঁতাৰ পৰা ৩৭২ কোটিৰো অধিক প্ৰামাণিক নথিপত্ৰৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ প্ৰদান কৰে। প্লেটফৰ্মত ৩ কোটি ৩০ লাখতকৈও অধিক ব্যৱহাৰকাৰী পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে আৰু ৪৩টা অনুৰোধকাৰী সংগঠনে ডিজিলকাৰৰ পৰা নথিপত্ৰ গ্ৰহণ কৰি আছে।^১১ ২০২৩ চনত ভাৰত চৰকাৰে ডিজিলকাৰৰ সৈতে পাছপ 'ৰ্ট আবেদন প্ৰপত্ৰ একত্ৰিত কৰিছিল, যাৰ ফলত পাছপ'ৰ্টৰ ই-স্বাক্ষৰ থকা এক ডিজিটেল সংস্কৰণ জাৰি হৈছিল।^১২ ডিচেম্বৰ ২০২৪ লৈকে ডিজিলকাৰ প্লেটফৰ্মে ৪৩.৪৯ কোটি ব্যৱহাৰকাৰীক ৯.৪ বিলিয়ন নথিৰ ডিজিটেল সংস্কৰণ জাৰী কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।^১৩

নথিপত্ৰসমূহত ই-স্বাক্ষৰ কৰাৰ বাবেও এক সম্পৰ্কিত সুবিধা আছে। এই সেৱাৰ উদ্দেশ্য হৈছে নথিপত্ৰৰ সত্যতা প্ৰমাণ কৰাৰ লগতে, চৰকাৰে জাৰি কৰা নথিপত্ৰসমূহলৈ সুৰক্ষিত প্ৰৱেশাধিকাৰ প্ৰদান কৰা আৰু বাসিন্দাসকলৰ বাবে সেৱা লাভ কৰাটো সহজ কৰি তোলাৰ লগতে ভৌতিক নথিপত্ৰৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰা তথা প্ৰশাসনিক ব্যয় হ্ৰাস কৰা। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰৰ লগতে জনসাধাৰণৰো যথেষ্ট সুবিধা হৈছে।

ডিজিলকাৰৰ গঠন

প্ৰতিজন ব্যৱহাৰকাৰীৰ ডিজিটেল লকাৰত নিম্নলিখিত অংশসমূহ থাকে।^১৪

• মোৰ প্ৰফাইল এই অংশত ইউ. আই. ডি. এ. আই.-ৰ বা আধাৰ কাৰ্ডৰ ডাটাবেছত উপলব্ধ ব্যৱহাৰকাৰীৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰফাইল প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।
• মোৰ জাৰী কৰোঁতা (Issuer): এই অংশত জাৰী দিয়াৰ নাম আৰু জাৰীৰ দ্বাৰা ব্যৱহাৰকাৰীক জাৰী হোৱা নথিপত্ৰৰ সংখ্যা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।
• মোৰ অনুৰোধঃ এই অংশত অনুৰোধকাৰীসকলৰ নাম আৰু অনুৰোধকসকলে ব্যৱহাৰকাৰীৰ পৰা অনুৰোধ কৰা নথিপত্ৰৰ সংখ্যা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।
• ডাইৰেক্টৰীঃ এই অংশত পঞ্জীয়নভুক্ত জাৰী কৰোঁতা আৰু অনুৰোধ কৰোঁতাসকলৰ সম্পূৰ্ণ তালিকা তেওঁলোকৰ ইউ. আৰ. এল.-ৰ সৈতে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

ডিজিটেল লকাৰৰ বাবে আই. টি. আইনৰ সংশোধনী

ডিজিল'কাৰ কেৱল এটা কাৰিকৰী মঞ্চ নহয়। ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু আইটি মন্ত্ৰালয়ে এই সেৱা সম্পৰ্কীয় নিয়মসমূহ জাননী জাৰি কৰিছে।^১৫ 2017 চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত তথ্য প্ৰযুক্তি আইন, 2000-ত কৰা সংশোধনীসমূহতো কোৱা হৈছিল যে ডিজিলকাৰৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা বা জাৰি কৰা আৰু শ্বেয়াৰ কৰা নথিপত্ৰসমূহ সংশ্লিষ্ট ভৌতিক প্ৰমাণপত্ৰৰ সৈতে সমান বৈধ।^১৬

এই নিয়ম অনুসৰি,- (1) জাৰী কৰাসকলে জাৰী আৰম্ভ কৰিব পাৰে আৰু অনুৰোধকাৰীসকলে ডিজিটেলভাৱে (বা ইলেক্ট্ৰনিকভাৱে) স্বাক্ষৰিত প্ৰমাণপত্ৰ বা গ্ৰাহকৰ ডিজিটেল লকাৰ একাউণ্টৰ পৰা শ্বেয়াৰ কৰা নথিপত্ৰসমূহ আইনৰ ব্যৱস্থা আৰু ইয়াৰ অধীনত প্ৰস্তুত কৰা নিয়ম অনুসৰণ কৰি প্ৰকৃত নথিপত্ৰৰ সৈতে সমানভাৱে গ্ৰহণ কৰিব। (2) যেতিয়া উপ-নিয়ম (1) ত উল্লেখ কৰা এনে প্ৰমাণপত্ৰ বা দস্তাবেজ এজন জাৰী কৰোঁতাৰ দ্বাৰা ডিজিটেল লকাৰ চিষ্টেমত জাৰী বা ঠেলি দিয়া হয় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ইউ. আৰ. আই.-ৰ জৰিয়তে এজন অনুৰোধকাৰীৰ দ্বাৰা প্ৰৱেশ বা গ্ৰহণ কৰা হয়, ইয়াক জাৰী কৰাৰ লগতে পোনপটীয়াকৈ ইলেক্ট্ৰনিক ৰূপত ভাগ কৰা বুলি গণ্য কৰা হ 'ব।^১৭

ডিজিলকাৰৰ সন্দৰ্ভত চৰকাৰী বিভাগসমূহৰ পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ জাননী

• বীমা নিয়ন্ত্ৰক (ভাৰতীয় বীমা নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ): আই. আৰ. ডি. এ. আই.-এ সকলো বীমা কোম্পানীক ডিজিলকাৰৰ দ্বাৰা ডিজিটেল বীমা নীতি জাৰী কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে ^১৮

ডিজিলকাৰৰ সুৰক্ষা ব্যৱস্থা

ব্যৱস্থাত ব্যৱহৃত সুৰক্ষা ব্যৱস্থাসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ 'ল ^১৯

• ২৫৬ বিট এছ.এছ.এল. এনক্ৰিপশ্যন
• মোবাইল প্ৰমাণীকৰণ আধাৰিত ছাইন আপ
• ISO 27001 প্ৰমাণিত তথ্য কেন্দ্ৰ
• তথ্যৰ অভাৱ
• সময়ৰ লগ আউট
• সুৰক্ষা অডিট

এইবোৰো চাওক

• ভাৰত ষ্টেক
  • আধাৰ
  • প্ৰত্যক্ষ লাভ হস্তান্তৰ
  • ই-ছাইন (ভাৰত)
  • উমং
  • একত্ৰিত পৰিশোধ আন্তঃপৃষ্ঠ
  • ৰাষ্ট্ৰীয় তথ্য বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ
• সাধাৰণ মানুহৰ সবলীকৰণঃ
  • হৰ ঘৰ জল (প্ৰতিটো ঘৰৰ বাবে পানীৰ সংযোগ)
  • এক ৰাষ্ট্ৰ, এক ৰেচন কাৰ্ড (খাদ্য সুৰক্ষা কাৰ্ড)
  • প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা (সকলোৰে বাবে সুলভ গৃহ)
  • সৌভাগ্য বিদ্যুতায়ন আঁচনি (সকলো ঘৰৰ বিদ্যুতায়ন)
  • স্বচ্ছ ভাৰত (সকলো ঘৰৰ বাবে শৌচালয়)
  • উজ্জ্বলা যোজনা (সকলোৰে বাবে পৰিষ্কাৰ ৰন্ধন গেছ সংযোগ)
  • ইউনিফাইড বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয় ব্যৱস্থাপনা ব্যৱস্থা