জাফৰ পনাহী

জাফৰ পনাহী (جعفر پناهی,; জন্ম ১১ জুলাই ১৯৬০) এগৰাকী ইৰানী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু অভিনেতা। ১৯৭৯ বিপ্লৱোত্তৰ ইৰানী চলচ্চিত্ৰলৈ তেওঁৰ শিল্পমূলক অৱদানৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে পৰিচিত আৰু তেওঁক ইৰানী নৱকল্লোলৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। নব্যবাস্তৱবাদত শিপাই থকা আৰু মহিলা, শিশু তথা সমাজৰ প্ৰান্তীয় লোকসকলৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা তেওঁৰ কৰ্মই সমসাময়িক ইৰানৰ সামাজিক, ৰাজনৈতিক আৰু লিংগভিত্তিক গাঁথনিৰ এক সমালোচনামূলক চিত্ৰ অংকন কৰে।

পনাহীয়ে চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু আব্বাছ কিয়াৰোস্তামীৰ সহকাৰী হিচাপে কাম কৰাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ প্ৰথম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ দ্য হোৱাইট বেলুন (১৯৯৫)-এ ১৯৯৫ চনৰ কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত কামেৰা দ'ৰ বঁটা লাভ কৰে, যিয়ে সেই অনুষ্ঠানত কোনো ইৰানী চলচ্চিত্ৰই লাভ কৰা প্ৰথমটো বৃহৎ বঁটাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পনাহী ইতিহাসত মাত্ৰ চাৰিগৰাকী পৰিচালকৰ এগৰাকী—অঁৰি-জৰ্জ ক্লুজ', মিকেলাঞ্জেল' আন্ত'নিঅ'নি আৰু ৰবাৰ্ট অল্টমেনৰ সৈতে—যিয়ে য়ুৰোপৰ তিনিটা প্ৰধান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ শীৰ্ষ বঁটা লাভ কৰিছে:^১ পাল্ম দ'ৰ কানত, গ'ল্ডেন বেয়াৰ বাৰ্লিনত আৰু গ'ল্ডেন লায়ন ভেনিচত—যথাক্ৰমে ইট ৱজ জাষ্ট এন এক্সিডেণ্ট (২০২৫), টেক্সি (২০১৫) আৰু দ্য চাৰ্কল (২০০০)-ৰ বাবে। অসংখ্য সন্মানৰ ভিতৰত তেওঁ টেলিউৰাইড চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ ৰূপালী মেডেলিয়ন লাভ কৰিছে আৰু দুটা গ'ল্ডেন গ্ল'ব বঁটা তথা এটা একাডেমী বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছে।

পনাহীৰ কৰ্মজীৱন ইৰানী কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে সংঘাতৰ দ্বাৰা চিহ্নিত হৈছে। তেওঁৰ তৃতীয় পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ দ্য চাৰ্কল-ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি—যিখনত ইৰানৰ মহিলাসকলৰ পৰিস্থিতি উপস্থাপন কৰা হৈছে—তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰসমূহ দেশখনত সঘনাই নিষিদ্ধ বা চেঞ্চৰ কৰা হৈছে। ২০১০ চনত তেওঁক "ইছলামী গণৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে অপপ্ৰচাৰ" চলোৱাৰ অভিযোগত ছয় বছৰৰ কাৰাদণ্ড আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত ২০ বছৰৰ নিষেধাজ্ঞা প্ৰদান কৰা হয়।^২ আইনী নিষেধাজ্ঞাৰ মাজতো পনাহীয়ে অনুমতি অবিহনে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ অব্যাহত ৰাখে, যাৰ বহুতো অৰ্ধ-গোপনীয়ভাৱে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দিছ ইজ নট আ ফিল্ম (২০১১), ক্ল'জড কাৰ্টেইন (২০১৩), টেক্সি (২০১৫) আৰু ন' বেয়াৰ্ছ (২০২২) হৈছে এনে কিছুমান কৰ্ম, যিয়ে প্ৰায়ে মেটাচিনেমাটিক পদ্ধতিৰে ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰীক্ষণৰ অধীনত এগৰাকী শিল্পী হিচাপে তেওঁৰ নিজৰ সীমাবদ্ধতাৰ ওপৰত প্ৰতিফলন ঘটায়। তেওঁৰ আইনী সংঘাত অব্যাহত আছে আৰু ইৰানী ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে অপপ্ৰচাৰমূলক কাৰ্যকলাপত জড়িত হোৱাৰ অভিযোগত এবছৰৰ কাৰাদণ্ডৰ দৰে নতুন শাস্তিও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত।^৩

চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ উপৰি পনাহীয়ে ইউৰোপীয় সংসদৰ পৰা ২০১২ চনত চিন্তাৰ স্বাধীনতাৰ বাবে চাখাৰভ বঁটা লাভ কৰে। মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতাৰ সপক্ষে তেওঁৰ অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। তেওঁ ২০২৬ চনৰ টাইম ১০০ তালিকাত স্থান লাভ কৰে।^৪