চাৰুচন্দ্ৰ বসু

চাৰুচন্দ্ৰ বসু (পশ্চিমবংগ সংশোধনী সেৱাৰ ৰেকৰ্ড অনুসৰি চাৰু চৰণ বসু; ২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ১৮৯০ – ১৯ মাৰ্চ ১৯০৯) এগৰাকী ভাৰতীয় বিপ্লৱী, অনুশীলন সমিতিৰ সদস্য আৰু বংগ বিভাজন-বিৰোধী আন্দোলনৰ সময়ত সক্ৰিয় হোৱা সাহসী সংগ্ৰামীৰ অন্যতম আছিল। জীৱনৰ খুব কম বয়সতেই দেশবন্ধুৰ আদৰ্শ, স্বাৱলম্বন আৰু স্বাধীনতাৰ প্ৰতি গভীৰ বিশ্বাসে তেওঁক বিপ্লৱৰ পথলৈ আনে। ব্ৰিটিছ উপনিৱেশবাদী শাসনযন্ত্ৰৰ অপব্যৱহাৰ আৰু দমননীতিকেই তেওঁৰ মনত তীব্ৰ প্ৰতিবাদৰ স্ফূৰণ ঘটাইছিল। বিশেষকৈ মুৰাৰিপুকুৰ বোমা গোচৰ নাইবিচাৰি বহু বিপ্লৱীক দোষী সাব্যস্ত কৰাৰ বাবে কুখ্যাত ৰাজহুৱা অভিযুক্ত আশুতোষ বিশ্বাসই কৈশোৰ অৱস্থাতেই চাৰুচন্দ্ৰক গভীৰভাৱে আঘাত দিছিল।

পৰিয়াল

১৮৯০ চনৰ ২৬ ফেব্ৰুৱাৰীত বৰ্তমান বাংলাদেশৰ খুলনা জিলাৰ শোভানা গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰা চাৰুচন্দ্ৰ বসুৰ পিতৃ কেশৱ চন্দ্ৰ বসু। জন্মৰ সময়তে তেওঁৰ সোঁহাতৰ তলুৱা নাছিল, যদিও এই শাৰীৰিক সীমাবদ্ধতাই তেওঁৰ দৃঢ়তা আৰু উদ্দেশ্যপূৰ্ণ মানসিকতাক কেতিয়াও প্ৰভাবিত কৰিব নোৱাৰিলে।^১২

বিপ্লৱী কাৰ্যকলাপ

চাৰুচন্দ্ৰ বসুৱে প্ৰায় ১২ বছৰ টালিগাঙৰ ১৩০, ৰুচা ৰোডত বাস কৰিছিল। জীৱিকাৰ প্ৰয়োজনত তেওঁ কলিকতাৰ বহু প্ৰেছ, ছপাখানা আৰু বাতৰি কাকতত কাম কৰিছিল। এই সময়তেই তেওঁ বিপ্লৱী সংগঠন অনুশীলন সমিতি আৰু যুগন্তৰৰ সৈতে জড়িত হয়। অসংখ্য বিপ্লৱীক দোষী সাব্যস্ত কৰাত সক্ৰিয় ভূমিকা লোৱা ৰাজহুৱা অভিযুক্ত আশুতোষ বিশ্বাসই বংগ বিভাজন বিৰোধী আন্দোলনৰ ক্ষেত্ৰতো ব্ৰিটিছৰ দৰে কঠোৰতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। অত্যাচাৰ, ভুৱা প্ৰমাণ সংগ্ৰহ, অত্যধিক তদন্ত আৰু বিপ্লৱীসকলৰ ওপৰত মানসিক নিৰ্যাতনৰ বাবে বিশ্বাস ব্ৰিটিছ শাসনযন্ত্ৰৰ এজন মুখ্য হাতিয়াৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।

এই অত্যাচাৰৰ প্ৰতি প্ৰতিশোধ স্বৰূপে চাৰুচন্দ্ৰে এক গুপ্ত পৰিকল্পনা গ্ৰহণ কৰে। ১৯০৯ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ নিজৰ সোঁহাত নথকাৰো পৰোয়া নকৰি বাঁও হস্তত শক্তকৈ ৰিভলভাৰ বান্ধি চাদৰেৰে ঢাকি ৰাখি পইণ্ট-ব্লেংক ৰেঞ্জৰ ভিতৰতেই গুলীয়াই হত্যা কৰে আশুতোষ বিশ্বাসক। ঘটনাটোৰ তৎক্ষণাতেই তেওঁ গ্ৰেপ্তাৰ হয়।^৩

মৃত্যু

ব্ৰিটিছ চৰকাৰে এই ঘটনাৰ বাবে চাৰুচন্দ্ৰ বসুক মৃত্যুদণ্ড আৰোপ কৰে। কিশোৰ অৱস্থাতেই দেশৰ স্বাধীনতাৰ স্বপ্ন বোকোঁচাই ১৯০৯ চনৰ ১৯ মাৰ্চত আলিপুৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰত তেওঁ ফাঁচিকাঠত জীৱন উৎসৰ্গা কৰে। তেওঁৰ আত্মবলি দেশৰ বিপ্লৱী ৰাজনীতিত এক মূল্যৱান সমৰ্পণ।^৪ তেওঁৰ আত্মত্যাগে যৌৱনৰ সাহস আৰু সততা প্ৰদৰ্শন কৰে; স্মৃতিৰূপে বহু লেখক, গৱেষক আৰু প্ৰতিষ্ঠানে তেওঁৰ জীৱন আৰু আদৰ্শক স্মৰণীয় কৰি ৰাখিছে। ইতিহাসৰ পাতত তেওঁৰ নাম সদায় উজলি থাকিব।