ঘণ্টাই মন্দিৰ

ঘণ্টাই মন্দিৰ ভাৰতৰ মধ্য প্ৰদেশৰ খাজুৰাহো চহৰৰ এটা ধ্বংসপ্ৰাপ্ত দিগম্বৰা জৈন মন্দিৰ ঘন্টী মন্দিৰ বুলিও জনাজাত। পাৰ্শ্বনাথ মন্দিৰৰ দৰেই ইয়াকো জৈন তীৰ্থংকৰ ঋষভনাথ (আদিনাথ নামেৰেও জনাজাত)ৰ নামত উৎসৰ্গা কৰা হৈছিল। খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ ৰ অন্যান্য মন্দিৰৰ সৈতে এই মন্দিৰটো ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ অংশ।^১

ইতিহাস

ঘন্টাই মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ তাৰিখ প্ৰায় ৯৯৫ খ্ৰীষ্টাব্দ,^২ চাণ্ডেলা ৰজা ধনগাৰ ৰাজত্বকালত বুলি ক'ব পাৰি।^৩ ই পাৰ্শ্বনাথ মন্দিৰৰ সৈতে মিল আছে যদিও ইয়াৰ পৰিসৰ বহুত বেছি, যাৰ পৰা বুজা যায় যে ইয়াক পাৰ্শ্বনাথ মন্দিৰৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^৪

১৯ শতিকাত যেতিয়া আলেকজেণ্ডাৰ কানিংহামে মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ জৰীপ কৰিছিল, তেতিয়া সেই স্থানৰ ওচৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তি পোৱাৰ বাবে তেওঁ ইয়াক বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী বুলি ধৰি লৈছিল। কিন্তু পিছৰ অধ্যয়নত ইয়াক জৈন মন্দিৰ বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।^৫

ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপে এই মন্দিৰটোক ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মৃতিসৌধ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছে।^৬

স্থাপত্য

ঘন্টাই মন্দিৰৰ ডিজাইন পাৰ্শ্বনাথ মন্দিৰৰ দৰেই যদিও ঘন্টাই মন্দিৰৰ আকাৰ প্ৰায় দুগুণ ডাঙৰ। মন্দিৰটো এতিয়া ধ্বংসস্তূপ হৈ পৰিছে: ইয়াৰ দেৱালবোৰ ভাঙি গৈছে। ইয়াৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ বাৰাণ্ডা আৰু ইয়াৰ মহা-মণ্ডপ (বৃহৎ হল)ৰ খুঁটাবোৰহে আছে।^৭ মহা-মণ্ডপৰ এটা বিশৃংখল দুৱাৰমুখ আছে যদিও ইয়াৰ আবৃত দেৱালবোৰ ভাঙি গৈছে।^৮

কলা

বাকী থকা স্তম্ভবোৰত শিকলি আৰু ঘণ্টা (ঘণ্টী)ৰ আকৃতি থাকে, যাৰ বাবে মন্দিৰটো বৰ্তমান পৰিচিত। মণ্ডপৰ দুৱাৰৰ ফ্ৰেমত আদিনাথৰ যক্ষিনী পৰিচাৰক চক্ৰেশ্বৰীৰ মূৰ্তি আছে। আঠ বাহু লৈ গৰুড়ৰ ওপৰত বহি থকা চিত্ৰিত কৰা হৈছে। দুৱাৰৰ আৰ্কিট্ৰেভত ছটা শুভ প্ৰতীক খোদিত কৰা হৈছে, যিবোৰ মহাবীৰৰ গৰ্ভৱতী মাতৃয়ে সপোনত দেখিছিল বুলি কোৱা হয়।^৯

প্ৰৱেশদ্বাৰৰ বাৰাণ্ডাৰ চিলিঙত বুকুৰে আবৃত। চিলিঙৰ প্ৰান্তত আয়তাকাৰ পেনেলত নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞৰ আকৃতি দেখুওৱা হৈছে।^১০

ঘন্টাই মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষত বৰ্তমান খাজুৰাহো সংগ্ৰহালয়ত অৱস্থিত এটা বৃহৎ ভাস্কৰ্য্য উদ্ধাৰ হয়। এই ভাস্কৰ্য্যত কায়োৎসৰ্গ ভংগীমাত থিয় হৈ থকা ঋষভনাথৰ কেন্দ্ৰীয় মূৰ্তিকে ধৰি ৫২ জন জিনৰ মূৰ্তি আছে। ভাস্কৰ্য্যটোৰ বাওঁফালে সৰ্বানুভূতি আৰু সোঁফালে চাৰিহাতীয়া চক্ৰেশ্বৰীও আছে।^১১

লগতে চাওক

• খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ

তথ্য সংগ্ৰহ

গ্ৰন্থতালিকা

• Ali Javid; Tabassum Javeed. (2008). World Heritage Monuments and Related Edifices in India. Algora. ISBN 978-0-87586-482-2
• Ghantai Temple. Archaeological Survey of India, Bhopal Circle
• Alphabetical List of Monuments - Madhya Pradesh. Archaeological Survey of India, Bhopal Circle
• Kanai Lal Hazra. (1995). The Rise And Decline Of Buddhism In India. Munshiram Manoharlal. ISBN 978-81-215-0651-9
• Rana P. B. Singh. (2009). Cosmic Order and Cultural Astronomy. Cambridge Scholars. ISBN 9781443816076
• Umakant Premanand Shah. (1987). Jaina Iconography. Abhinav. ISBN 9788170172086