গৰ্গ (ঋষি)

গৰ্গ আছিল এজন প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঋষি, যিয়ে ঋগ্বেদ গীত ৰচনা কৰিছিল। একে নামৰ আন লোকৰ পৰা তেওঁক পৃথক কৰিবলৈ তেওঁক গৰ্গ ভৰদ্বাজ ("ভাৰদ্বাজৰ বংশধৰ গৰ্গ") বুলিও জনা যায়।

বংশ

কাত্যায়নৰ সৰ্বানুক্ৰমণীত ঋগবেদৰ গীত ৬.৪৭ গৰ্গৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।^১ এই গ্ৰন্থত গৰ্গক ভৰদ্বাজৰ পুত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কাত্যায়ন নিজেই ভৰদ্বাজৰ বংশধৰ আছিল যদিও ভৰদ্বাজ আৰু গৰ্গৰ বংশাৱলী সংক্ষিপ্ত কৰা যেন লাগে।^২

মহাকাব্য-পুৰাণী সাহিত্যৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে গৰ্গ ভৰদ্বাজৰ সুদূৰ বংশধৰ আছিল। এই পৰম্পৰা অনুসৰি গৰ্গ ভূমন্যুৰ পুত্ৰ আৰু বিদাথিন ভৰদ্বাজৰ (ভাৰত দৌশ্যন্তীয়ে দত্তক লোৱা) প্ৰপৌত্ৰ আছিল। গৰ্গৰ ভাতৃদ্বয়ৰ ভিতৰত ব্ৰহ্তক্ষত্ৰ, মহাবীৰ আৰু নৰ আদি আছিল।^৩

বংশধৰ

মহাকাব্য-পুৰাণিক সাহিত্য অনুসৰি গৰ্গৰ শিনি (IAST: Śini) নামৰ এজন পুত্ৰ আছিল, যিজনো ঋষি আছিল। শিনিৰ বংশধৰসকলক শৈন্য বুলি কোৱা হৈছিল।^৪

পিছৰ কেইবাজনো প্ৰাচীন ভাৰতীয় পণ্ডিত আৰু কিংবদন্তি ব্যক্তিয়ে গৰ্গ নাম বা অন্যান্য নাম বহন কৰিছিল যিয়ে তেওঁলোকৰ বংশৰ কথা গৰ্গৰ পৰা বুজায় (উদাহৰণস্বৰূপে, গাৰ্গ্য, গাৰ্গী, আৰু গাৰ্গায়ন)। ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে গৰ্গৰ বংশধৰসকলে বেদৰ ব্যাখ্যা, ব্যুৎপত্তি, ব্যাকৰণ, জ্যোতিষ, ধৰ্মশাস্ত্ৰ, দৰ্শন আৰু ধৰ্মকে ধৰি কেইবাটাও ক্ষেত্ৰত অৰিহণা যোগাইছিল।^৫ এই লোকসকলৰ ভিতৰত আছে:

• বৃহদাৰণ্যক উপনিষদত উল্লেখ কৰা বালাকী গাৰ্গ্য আৰু গাৰ্গী বাচকনৱী^৬
• সূৰ্য্যযানী গাৰ্গ্য, প্ৰশ্ন উপনিষদত উল্লেখ আছে।^৭
• শৰ্বদত্ত, মাশাক আৰু স্থিৰক: সমবেদৰ বামস ব্ৰাহ্মণত উল্লেখ কৰা গাৰ্গ্য^৮
• কুনি গাৰ্গ্য, মহাভাৰত ৯.৫১.৩-৪ত^৯ উল্লেখ কৰা হৈছে।
• ক্ৰোষ্টুকি গাৰ্গ্য, বায়ু পুৰাণ ৩৪.৬৩ত^১০ উল্লেখ কৰা হৈছে।
• বিষ্ণু পুৰাণ ৩.৪.২৬ত বাস্কলী ভৰদ্বাজৰ শিষ্য হিচাপে উল্লেখ কৰা কলায়নী গাৰ্গ্য^১১
• মথুৰাৰ গৰ্গ, বিষ্ণু পুৰাণ ৫.৬.৮-৯ত বসুদেৱৰ পুত্ৰসকলৰ নামকৰণ অনুষ্ঠান কৰা ব্যক্তি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে^১২
• গৰ্গ, ব্ৰহ্মমাণ্ড পুৰাণ ১২.৬-১১ত জন্মেজয়ৰ দ্বাৰা পুত্ৰক হত্যা কৰা ব্যক্তি বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে^১৩
• গাৰ্গ্য, ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ ১৪.৪৬ff ত ৰজা কালযৱনৰ পিতৃ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে^১৪
• গৰ্গ,মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ ১৮.১-২৫ত কৰ্তবীৰ্য অৰ্জুনৰ মন্ত্ৰী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে^১৫
• বৃদ্ধ গৰ্গ, যাৰ ওপৰত কেইবাখনো জ্যোতিষ গ্ৰন্থ আৰোপ কৰা হৈছে^১৬
• গৰ্গ, মৎস্য পুৰাণ ২০.১-১০ত কৌশিক পুত্ৰসকলৰ গুৰু হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে^১৭
• লাকুলিশাৰ ছাত্ৰ আৰু পশুপতি শৈৱ ধৰ্মৰ এটা উপ-পন্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক গৰ্গ।^১৮

অথৰ্ববেদ পৰিষদ ৮.১৫.২ত গৰ্গসকলক ক্ষত্ৰীয় বংশৰ ব্ৰাহ্মণ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।^১৯