গুৰুসদয় সংগ্ৰহালয়

গুৰুসদয় সংগ্ৰহালয় ( Gurusaday Museum) ভাৰতৰ কলকাতাত অৱস্থিত এক লোককলা আৰু শিল্প সংগ্ৰহালয়।

ইতিহাস

প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় আই চি এছৰ বিষয়া আৰু লোককথাবিদ গুৰুসদয় দত্তই ১৯০৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁৰ সমগ্ৰ কৰ্মজীৱনৰ সময়ছোৱাত ৩০০০ৰো অধিক সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰিছিল। কলাকৃতিৰ এক ডাঙৰ অংশ ১৯২৯ চনৰ পৰা ১৯৩৯ চনলৈ একত্ৰীকৰণ কৰিছিল।^১২ প্ৰসিদ্ধ বঙালী ইতিহাসবিদ নিহাৰ ৰঞ্জন ৰায়ে এবাৰ মন্তব্য কৰিছিল: "গুৰুসদয় দত্তই এজন বিশেষজ্ঞ সোণাৰিৰ অন্তৰ্দৃষ্টিৰে লোকশিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু প্ৰবাহ উন্মোচন কৰিছিল, যিয়ে সহজেই প্ৰকৃত মাণিক চিনাক্ত কৰিব পাৰে"।^৩

তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ সামগ্ৰী, বিশেষকৈ শিল্পকৰ্মসমূহ এক ঠাইত একত্ৰীকৰণ কৰা হৈছিল, যিটো এটা ন্যাসৰ তত্বাৱধানত ৰখা হৈছিল; যাৰ মূল ন্যাসৰক্ষী দুজন আছিল তেওঁৰ ভনী জোৱায়েক, বি এন আৰৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত বাণিজ্যিক যানবাহন প্ৰবন্ধক বসন্ত কুমাৰ দে,^৪ আৰু বাৰ-এট-ল, পূৰ্বে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ শ্ৰী সুবিমল ৰায়। দত্তৰ পুত্ৰ বীৰেন্দ্ৰ সদয় দত্ত^৫ এই শিল্পকৰ্মসমূহৰ পৰিচালনাৰ সৈতেও ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আছিল। ন্যাসৰ সদস্য দুজন আৰু তেওঁৰ পুত্ৰই দিয়া পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত বংগ ব্ৰতচাৰী ছ’চাইটিয়ে সংগ্ৰহালয়টো প্ৰতিষ্ঠা কৰে। পিছলৈ এই শিল্পকৰ্মসমূহ কলকাতাৰ জোকাত নিৰ্মিত নতুনকৈ প্ৰতিষ্ঠিত সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ১৯৬১ চনত পশ্চিম বংগৰ তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী ড০ বিধান চন্দ্ৰ ৰায়ৰ উপস্থিতিত সংগ্ৰহালয় ভৱনটো আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰাৰ লগতে ১৯৬৩ চনত ভাৰতৰ শিক্ষামন্ত্ৰী অধ্যাপক হুমায়ুন কবীৰৰ উপস্থিতিত গেলেৰীসমূহ মুকলি কৰা হয়।

বৰ্তমান স্থিতি

২০১৭ চনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে গুৰুসদয় সংগ্ৰহালয়ৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা বন্ধ কৰি দিয়ে আৰু তেতিয়াৰ পৰাই সংগ্ৰহালয়টোৱে নিজকে বচাই ৰাখিবলৈ সামূহিক ধন সংগ্ৰহৰ আশ্ৰয় লয়।^৬ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে গুৰুসদয় সংগ্ৰহালয়ত থকা সকলো সামগ্ৰী ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। গুৰুসদয় সংগ্ৰহালয়ৰ কৰ্মচাৰীসকলে স্বাধীনভাৱে লোৱা এই সিদ্ধান্তটো ব্যাপক সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল।^৭ ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে এই সংগ্ৰহালয়টো দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল।^৮