কুন্নাথুৰ পাড়ি

কুন্নাথুৰ পাড়ি কেৰালাৰ কান্নুৰ জিলাৰ পইয়াবুৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তত থকা এখন গাওঁ। এই ঠাইখন হিন্দু লোকদেৱতা শ্ৰী মুথপ্পানৰ মূল ঐতিহাসিক আশ্ৰয়স্থল বা আৰূঢম।^১২ ই পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ উদুম্বুমালাৰ ওপৰত সাগৰ পৃষ্ঠৰপৰা ৩,০০০ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত। ইতিহাসত এই অঞ্চলটো মান্নাৰ ৰাজবংশৰদ্বাৰা শাসিত হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিশ্বাস অনুসৰি এই সময়ছোৱা শ্ৰী মুথপ্পানৰ ভ্ৰমণৰ যুগৰ লগত মিলে। কুন্নুন্মন ইদাতিল থিয়্যাৰ পৰিয়ালে এই ঠাইৰ তৰফৰপৰা কাম কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰপৰাই কুন্নাথুৰ পাড়ি নামটো আহিছে।^৩

সাধাৰণ মন্দিৰৰ দৰে ইয়াত কোনো স্থায়ী ঘৰ বা অট্টালিকা নাই। সকলো পূজা আৰু বাৰ্ষিক উৎসৱ এখন মুকলি বনাঞ্চলৰ মাজে মাজে পালন কৰা হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে শ্ৰী মুথপ্পানে কৈছিল— সৰি পৰা পাত, এটা নিজৰা, এটা ডাঙৰ পাহাৰ, এটা গোলাকাৰ শিল আৰু গছ-গছনিয়েই মোৰ বাবে যথেষ্ট। উৎসৱৰ দিনবোৰত তাত এটা অস্থায়ী পঁজা বা মডাপূৰা সজা হয়।

ইতিহাস

কুন্নাথুৰ পাড়ি নামেৰে জনাজাত এই অৰণ্যমজ় তথা পাহাৰীয়া অঞ্চলটো এটা ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় স্থান বা আৰূঢম। এই স্থানটো উত্তৰ মলাবাৰৰ আঞ্চলিক শাসকীয় ৰাজবংশসমূহৰ সৈতে অতি ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।^৪ এই অঞ্চলটো ওচৰৰে পুৰালি পাহাৰৰপৰা শাসন চলোৱা প্ৰাচীন কুট্টান ৰাজবংশৰ সৈতে যুক্ত আছিল।^৫৬ পিছলৈ ই এটা প্ৰধান থিয়্যা বংশ তথা মান্নাৰ ৰাজপৰিয়ালৰ কেন্দ্ৰীয় ধৰ্মীয় স্থান হৈ পৰে। পৰম্পৰাগত বিশ্বাস অনুসৰি মান্নাৰ প্ৰাসাদখনেই আছিল শ্ৰী মুথপ্পানৰ পোহনীয়া ককাদেউতাকৰ জন্মস্থান।^৭ পাহাৰৰ ওপৰত পাটিকুতিয়াম্মাৰ এটা ধৰ্মীয় স্থান আছে, য’ত কিছুমান সুকীয়া নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয়। ৩০ দিনীয়া বাৰ্ষিক উৎসৱৰ সময়ত মান্নাৰ শাসকসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে থিনাক্কাঞ্জী (বাজৰাৰ জাউঁ) খাই ব্ৰত পালন কৰিবলগীয়া হৈছিল। কেৱল মান্নাৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ ৰাণীৰ (পাটনি) বাবেহে নিৰ্দিষ্ট আসনত বহাৰ অনুমতি আছিল। ভ্ৰমণলৈ অহা আন সকলো অভিজাত ব্যক্তি আৰু নাগৰিকে মাটিত পৰি থকা বনৰীয়া পাতৰ ওপৰত বহিবলগীয়া হৈছিল। এই স্থানৰ পৰম্পৰাগত পুৰোহিতসকল (শান্তিকাৰ) মান্দাকুৰুপ আৰু ৰায়ৰুকুৰুপ উপাধিধাৰী দুটা থিয়্যা বংশৰ অন্তৰ্গত।

ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ অধীনত ইয়াৰ পৰম্পৰাগত প্ৰশাসনিক আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ গাঁথনি সলনি হৈছিল। ১৯০২ চনত শেষ মান্নাৰ শাসক কুঞ্জিকেলপ্পান মান্নাৰৰ হত্যাকাণ্ডৰ পিছত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে এই ৰাজবংশৰ ভূ-খণ্ডসমূহ জব্দ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত কাৰাক্কতিদম নয়নাৰ পৰিয়ালে স্থানীয় মন্দিৰসমূহত সোণ বন্ধকত থৈ থলাছেৰীৰ ব্ৰিটিছ ঘাটিৰপৰা এই অঞ্চলৰ কৰ সংগ্ৰহ কৰাৰ অধিকাৰ লাভ কৰে। এই কৰ সংগ্ৰহকাৰী ভূমিকাৰ জৰিয়তে কুন্নাথুৰ পাড়ি ধৰ্মীয় স্থানৰ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব কাৰাক্কতিদম নয়নাৰসকলৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।^৮

ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত এই ব্যৱস্থাৰ বাবে কিছুমান আইনী বিবাদৰ সৃষ্টি হৈছিল। কাৰাক্কতিদম নয়নাৰ পৰিয়ালে ব্ৰিটিছ কৰ সংগ্ৰহকাৰী হিচাপে থকা তেওঁলোকৰ ঐতিহাসিক ভূমিকাৰ কথা উল্লেখ কৰি ইয়াৰ সৈতে জড়িত আন এটা ধৰ্মীয় স্থান পৰাচীনিক্কাডাভু মুথপ্পান মডাপুৰাৰ ওপৰত মালিকীস্বত্ব দাবী কৰিছিল। পৰাচীনিক্কাডাভু পৰিয়ালে আদালতত এই দাবীক প্ৰত্যাহ্বান জনায় আৰু আদালতে নয়নাৰ পৰিয়ালৰ মালিকীস্বত্বৰ দাবী খাৰিজ কৰে।^৯

বাৰ্ষিক উৎসৱ

বাৰ্ষিক উৎসৱৰ সময়ত বনাঞ্চলৰ মুকলি ঠাইত এখন অস্থায়ী শ্ৰীকোভিল (গৰ্ভগৃহ) সজা হয়। ইয়াক মডাপূৰা বুলি জনা যায়। এই স্থানত এখন প্ৰাকৃতিক মুকলি ঘাঁহনি আৰু এটা কেন্দ্ৰীয় গুহা আছে। ইয়াৰ দুয়োকাষে এজোপাকৈ তাল গছ আছে। মডাপুৰাৰ পশ্চিম দিশত এটা শিল, এটা পাথৰৰ আস্থান আৰু এটা মাটিৰ পিঠম বা মঞ্চ আছে। উত্তৰ দিশত থিৰুৱংকদাবু নামৰ এটা প্ৰাকৃতিক নিজৰা আছে। ইয়াৰ সিপাৰে আদিপাদী অৱস্থিত।

মুখ্য পুৰোহিতসকলে বিভিন্ন পৱিত্ৰকৰণ বা শুদ্ধি পূজা কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত শুদ্ধি, পশুদানম, পুণ্যাহম, গণপতি হোম আৰু ভগৱতী সেৱা অন্তৰ্ভুক্ত। শ্ৰী মুথপ্পানৰ মালয়িৰাক্কাল (আহ্বানমূলক নীতি-নিয়ম) পুৰালিমালা মন্দিৰ কৰ্তৃপক্ষৰদ্বাৰা পৰিচালনা কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে অন্যান্য মডাপুৰাসমূহত এই নিয়ম সাধাৰণতে কুন্নাথুৰ পাড়িৰ পুৰোহিতসকলে নিজেই সম্পন্ন কৰে।

শ্ৰী মুথপ্পানৰ অন্যান্য বেছিভাগ কেন্দ্ৰৰ বিপৰীতে ইয়াত তিৰুৱপ্পান আৰু ভেল্লাট্টাম (দেৱতাৰ দুটা আচাৰগত ৰূপ) কুন্নাথুৰ পাড়িত একে সময়তে ওলাই নাহে।

এই উৎসৱ মালয়ালম ধনু মাহত আৰম্ভ হয় আৰু মকৰ মাহত শেষ হয়। ইংৰাজী কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি এই সময়ছোৱা ডিচেম্বৰৰ মাজভাগৰপৰা জানুৱাৰীৰ মাজভাগৰ ভিতৰত পৰে।

পূজাৰ তথ্য

শ্ৰী মুথপ্পান কেৰালাৰ কান্নুৰ জিলাত পূজা কৰা এজন দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)। মুথপ্পান আৰু তিৰুৱপ্পান শিৱ আৰু বিষ্ণুৰ ৰূপ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। সেয়েহে মুথপ্পানে বেদত বৰ্ণনা কৰা সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰ ব্ৰহ্মৰ ধাৰণাটো প্ৰতিফলিত কৰে।^১০

মুথপ্পানৰ পূজা অন্যান্য হিন্দু মন্দিৰৰ দৰে বৈদিক বা সাত্বিক নিয়মেৰে নহয়। ইয়াত মূৰ্তি পূজাৰ সলনি মুথপ্পানৰ এক বিশেষ নৃত্য বা আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। মুথপ্পানক মাছ প্ৰসাদ হিচাপে দিয়া হয়। সকলো জাতি, ধৰ্ম আৰু দেশৰ লোকক মন্দিৰলৈ আহিবলৈ অনুমতি দিয়া হয়।^১০

মুথপ্পান এই পূজাৰ মূল দেৱতা। মুথপ্পান থেয়্যামৰ শিল্পীসকল কেৰালাৰ জনজাতি সম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত।^১১

শ্ৰী মুথপ্পানৰ আৰূঢম কুন্নাথুৰ পাড়ি কান্নুৰ জিলাৰ তালিপাৰাম্বা তালুকৰ পইয়াবুৰ গাঁৱত অৱস্থিত। কুন্নাথুৰ পাড়িৰ উৎসৱ মালয়ালম মাহ ধনুৰপৰা আৰম্ভ হৈ মকৰ মাহত শেষ হয়। এই উৎসৱ এখন মুকলি বনাঞ্চলত পালন কৰা হয়। কাৰণ শ্ৰী মুথপ্পানে কৈছিল— সৰি পৰা পাত, এটা নিজৰা, এটা ডাঙৰ পাহাৰ, এটা গোলাকাৰ শিল আৰু গছ-গছনিয়েই মোৰ বাবে যথেষ্ট। কুন্নাথুৰ পাড়িত মুথপ্পানৰ কোনো স্থায়ী মন্দিৰ নাই। এই ঠাইখন পশ্চিমঘাট পাহাৰৰ উদুম্বুমালাৰ ওপৰত ৩,০০০ ফুট উচ্চতাত সেউজীয়া প্ৰকৃতিৰ মাজত আছে। বনাঞ্চলৰ মাজত মুকলি ঠাই আৰু এটা গুহা আছে। উৎসৱৰ সময়ত তাত এখন অস্থায়ী মডাপূৰা সজা হয়, যাক শ্ৰীকোভিল বোলে। মডাপুৰাৰ পশ্চিম দিশত শিল, এটা পাথৰৰ আস্থান আৰু এটা মাটিৰ পিঠম আছে। গুহাটোৰ দুয়োকাষে এজোপাকৈ তাল গছ আছে। উত্তৰফালে তিৰুৱংকদাবু নামৰ এটা নিজৰা আছে। ইয়াৰ সিপাৰে আদিপাদী আছে।

মুখ্য পুৰোহিতসকলে শুদ্ধি পূজা আৰু হোম কৰে। শ্ৰী মুথপ্পানক আহ্বান কৰাৰ কাম পুৰালিমালাৰদ্বাৰা কৰা হয়। আন সকলো মডাপুৰাত এই কাম কুন্নাথুৰ পাড়িৰদ্বাৰা কৰা হয়।

শ্ৰী মুথপ্পানক আহ্বান

কুন্নাথুৰ পাড়িত শ্ৰী মুথপ্পানক আহ্বান কৰাৰ নিয়ম (মালয়িৰাক্কাল) পুৰালিমালাৰপৰা কৰা হয়, আনহাতে পুৰালিমালাত এই নিয়ম কুন্নাথুৰ পাড়িৰপৰা কৰা হয়। বাকী সকলো মডাপুৰাত এই কাম কুন্নাথুৰ পাড়িৰপৰাই কৰা হয়।^১২

উৎসৱৰ প্ৰথম দিনা কুন্নাথুৰ পাড়িত চাৰিটা থেয়্যাম আহে— পুথিয়া শ্ৰী মুথপ্পান, পুৰমকালা শ্ৰী মুথপ্পান, নাদুবাজিশান দাইভাম আৰু তিৰুৱপ্পান। বনান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলৰ মতে শ্ৰী মুথপ্পানৰ পাঁচটা ৰূপ আছে, যাক আইভাৰ মুথপ্পান বুলি কোৱা হয়। মুথপ্পানে পালিভেট্টা কৰে আৰু প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ এটা ৰূপত দেৱতাই তেওঁৰ কাঁড়ডালেৰে গ্ৰেনাইট শিলত মূল-মন্ত্ৰ লিখাৰ দৃশ্য দেখুওৱা হয়।

কুন্নাথুৰ পাড়িৰ এটা বিশেষ নিয়ম হ’ল যে আন ঠাইৰ দৰে ইয়াত তিৰুৱপ্পান আৰু ভেল্লাট্টাম একে সময়তে দেখা নিদিয়ে। দেৱতা ৰাতি আহে আৰু ৰাতিয়েই যায়। পৱিত্ৰ নৃত্য শেষ হোৱাৰ পিছত তেওঁ মঞ্চত বহি নয়নাৰকো তেওঁৰ সন্মুখত বহিবলৈ কয়। শ্ৰী মুথপ্পানে পট্টোলা পাঠ কৰে। ই দেৱতাৰ ইতিহাস আৰু ভক্তসকলৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ কথা কয়। ইয়াৰ পিছত ভাণ্ডাৰ অনা হয়। ভক্তসকলে ভাণ্ডাৰত পোনপটীয়াকৈ একো নিদি দিয়ে। তেওঁলোকে উপহাৰসমূহ দেৱতাৰ হাতত দিয়ে আৰু দেৱতাই সেইবোৰ ভাণ্ডাৰত ৰাখে। ইয়াৰ পিছত উৎসৱৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশটো আৰম্ভ হয়। শ্ৰী মুথপ্পানে ভক্তসকলৰ দুখ-বেদনা শুনে, তেওঁলোকক সান্ত্বনা দিয়ে আৰু আশীৰ্বাদ দিয়ে। তাৰ পিছতহে ভেল্লাট্টাম দেখা দিয়ে।

বাহ্যিক সংযোগ

• পৰাচীনিক্কাডাভু শ্ৰী মুথপ্পান মন্দিৰ