কালি নদী

কালি নদী বা কালী নদী ভাৰতৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ যোৱা এখন নদী।^১ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ এখন সৰু গাঁও কুশাৱলীৰ সমীপত নদীখন ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ প্ৰায় চাৰি লাখ লোকৰ জীৱনৰেখা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এই নদীখনে কাৰৱাৰ উপকূলৰ মাছমৰীয়াকে ধৰি লাখ লাখ লোকৰ জীৱিকাৰ বাবে সহায় কৰে। এই নদীৰ সিপাৰে বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে বহু মথাউৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। কালি নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মথাউৰি হৈছে গণেশগুড়িত থকা সুপা বান্ধ। এই নদীখন আৰব সাগৰৰ লগত সংযুক্ত হোৱাৰ আগতে ১৮৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰে।^২

উল্লেখযোগ্য আৰু চিত্ৰময় সদাশিৱগাদ দুৰ্গ এতিয়া নদী আৰু আৰব সাগৰৰ সংগমৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা উপকূলীয় ঘাইপথ কালি নদী দলঙৰ কাষত অৱস্থিত এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন স্থলী।^২

ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ কালি নদীৰ ওপৰেৰে কালি দলং পাৰ হৈ যায়, আৰু এই পথটোৱে সদাশিৱগাড গ্ৰেনাইট শিলৰ পাহাৰবোৰ কাটি কৰ্ণাটকক গোৱাৰ সৈতে সংযোগ কৰে।

২০১৯ চনৰ আগষ্ট মাহত অঞ্চলটোত হোৱা প্ৰবল বৰষুণৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হৈছিল, যাৰ ফলত প্ৰাণ আৰু সা-সম্পত্তিৰ ক্ষতি হৈছিল। তলৰ অঞ্চলত অত্যধিক পানী এৰি দিয়াৰ ফলত বানপানীৰ সৃষ্টি হয়। বহু লোকে ঘৰ-দুৱাৰ হেৰুৱাই চৰকাৰে প্ৰদান কৰা পুনৰ্বাসন সেৱাত যোগদান কৰিবলৈ বাধ্য হয়।

উৎপত্তি

কালি নদীৰ উৎপত্তি জয়দা তালুকৰ কুশাৱলী গাঁৱৰ ওচৰত, ১৫°১৪′৫৬′′উত্তৰ ০৭৪°১৭′৫৮′′পূব, ২০১১ লোকপিয়ল পশ্চিম ঘাটত গাঁৱৰ সংকেত ৬০২৬৬৪,^৩ আৰু ই পূব দিশলৈ বৈ যায় সুপা বান্ধ জলাশয়ত,^৪ য'ত ই বাওঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) পাণ্ড্ৰি নদীৰ সংযোগ ঘটে। কুৰাণ্ডীৰ ওচৰৰ চুপা বান্ধত কালি ওলাই যায় তাৰ পিছত পূব দিশলৈ ডাণ্ডেলি অভিমুখে বৈ যায়। ডাণ্ডেলিৰ পৰা দক্ষিণে পাৰ হৈ কালি নদী দক্ষিণ-পূব দিশলৈ বোমানাল্লী জলাশয়ত বৈ যায়, বান্ধৰ পৰা ওলাই আহি সোঁফালে (দক্ষিণ) কেগডাল আৰু বাওঁফালে (উত্তৰ) বোম্মানাল্লী^৫ গাঁৱৰ মাজত পূব দিশলৈ বৈ যায়। বোম্মানাল্লী গাঁৱৰ পিছত কালি দক্ষিণ দিশলৈ ঘূৰি ১৫°০৫′২১′′উত্তৰ ০৭৪°৪৩′৫৭′′পূবত বাওঁফালৰ পৰা (পশ্চিম) টাট্টিহাল্লা নদীৰ সংযোগ ঘটে। নিয়ন্ত্ৰক আৰু সুৰংগ ভাগৱতীত আছে। সেই সময়ত কালি পশ্চিমলৈ ঘূৰি এটা গৰ্জৰ মাজেৰে বৈ যায় যিটো চাইকছ পইণ্টৰ তলৰ সাথোডি জলপ্ৰপাতত শেষ হয়। তাৰ পিছত কালিক সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ) ১৫°০৩′৫২′′উত্তৰ ০৭৪°৩৬′১৭′′পূবত কানেৰী নদীৰ সংযোগ ঘটে আৰু দক্ষিণ-দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কোদাছালি জলাশয়ত সোমাই পৰে। সেই জলাশয়টো এৰি কালি নদীখন পশ্চিম দিশলৈ বৈ যায় আৰু সোঁফালৰ পৰা (উত্তৰ দিশৰ পৰা) ৱুকি হাল্লাই সংযোগ কৰে। য'ৰ পৰা ই দক্ষিণ-পশ্চিমে কাদ্ৰা জলাশয়লৈ বৈ যায় আৰু কাদ্ৰাৰ বান্ধৰ ঠিক তলত থানা হাল্লাই যোগ কৰে।^৬ কাদ্ৰাৰ পৰা কালি জলাশয়ৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ বৈ গৈ কাৰৱাৰ চহৰৰ ওচৰত আৰব সাগৰৰ লগত মিলি যায়। এই নদীখন সম্পূৰ্ণৰূপে উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।

প্ৰদূষণ আৰু পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ

ঔদ্যোগিক গোটসমূহৰ দ্বাৰা পোনে পোনে নদীত এৰি দিয়া পৰিশোধিত বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু সুপা বান্ধ এলেকাত চলি থকা অবৈধ বালি খননৰ ফলত নদীখনৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত গুৰুতৰ ব্যাঘাত জন্মিছে। অবৈধ বালি খননৰ ফলত হোৱা প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে চৰকাৰী কৌশলৰ ফলত নদীখন পূৰ্বতকৈ পৰিষ্কাৰ হৈছে। কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘঁৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে। যদিও কোনো বিশ্বাসযোগ্য প্ৰমাণ নাই, তথাপিও একাংশই বিশ্বাস কৰে যে ইয়াৰ মোহনাৰ ওচৰত থকা ৰাসায়নিক আৰু পেট্ৰ’লিয়াম কোম্পানীসমূহে দশক দশক ধৰি কালি নদীত পাৰদকে ধৰি বিষাক্ত আৱৰ্জনা নিৰ্গত কৰি আহিছে, যাৰ প্ৰভাৱ এতিয়ালৈকে দেখা পোৱা বা নিশ্চিত হোৱা নাই।

কাগজ কলৰ পৰা নিৰ্গত পদাৰ্থই আনশি দাণ্ডেলি ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পলৈ ঘৰিয়ালসমূহক আকৰ্ষিত কৰিছে।

টেলিভিছনৰ মনোৰঞ্জন

• ৰিয়েল টিভিৰ ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰিয়েলিটি শ্ব', সৰকাৰ কি দুনিয়াৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল কাৰৱাৰৰ সমীপৰ সিদ্দাৰৰ কালি নদীৰে আগুৰি থকা এটা দ্বীপ আম্বে জগৰ ওচৰৰ আম দ্বীপত।^৭

বাহ্যিক সংযোগ

• A documentary on the river by Amoghavarsha JS
• Kali Nadi