কংলা দুৰ্গ

কংলা দুৰ্গ ( Kangla fort) ^{১ ২} ভাৰতৰ মণিপুৰ ৰাজ্যৰ ইম্ফালত থকা এটা পুৰণি দুৰ্গযুক্ত ৰাজপ্ৰসাদ।^৩৪৫ পূৰ্বে ইম্ফল নদীৰ পাৰৰ দুয়োকাষে (পশ্চিম আৰু পূব) অৱস্থিত আছিল, এতিয়া ধ্বংসস্তূপ অৱস্থাত কেৱল পশ্চিম দিশতহে ৰৈ গৈছে।

পুৰণি মিটেই ভাষাত কংলাৰ অৰ্থ হৈছে "শুষ্ক ভূমিৰ বিশিষ্ট অংশ।" ^৬ মণিপুৰৰ অতীতৰ মীটেই শাসকসকলৰ পৰম্পৰাগত আসন আছিল ই।^৭৮

কংলা (ইম্ফাল) আছিল প্ৰাক-আধুনিক মণিপুৰৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী।^৯ কংলা মণিপুৰৰ জনসাধাৰণৰ বাবে এক শ্ৰদ্ধাৰ স্থান, স্বাধীনতাৰ দিনৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে। মেইটেইসকলৰ বাবে ই এক পবিত্ৰ স্থান।^১০

কংলাক ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে, যাৰ বাবে ভাৰতীয় সংসদত আলোচনা চলি আছে।^১১১২

ইতিহাস

"প্ৰাচীন মণিপুৰৰ স্থাপত্যৰ ইতিহাসৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল নাওফাংবা (৪২৮-৫১৮ খ্ৰীষ্টাব্দ), যিয়ে কংলাৰ আধাৰশিলা, "নামথাক সৰোংপুং" এৰাই চলি মণিপুৰীৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ স্থান।" —এল.কুঞ্জেশ্বৰী দেৱী., পৃ. ১০৮ ^১৩

কংলা হৈছে নিংথৌজা বংশৰ মেইটেই শাসকসকলৰ (৩৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৮৯১ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ) প্ৰশাসনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু।^১৪

উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগত

কংলাৰ ভিতৰত গজি উঠা কৌবিলা (Grevillea robusta) প্ৰজাতিৰ এজোপা গছ কংলাৰ নাম "লংছ অৱ ইম্ফল" কাৰণ ই প্ৰচুৰ বনাঞ্চল, মণিপুৰ মহানগৰীৰ মাজমজিয়াত বৃহৎ মাত্ৰাত অক্সিজেন প্ৰদান কৰে।^{১৫১৬১৭}

দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে যোৱা কেইবছৰমানৰ কিছু উন্নয়নমূলক নিৰ্মাণ কাৰ্য্যৰ বাবে কংলাৰ ভিতৰত কিছু সৰু অথচ উল্লেখযোগ্য বনাঞ্চল ধ্বংস সংঘটিত হয়।

কংলাৰ ভিতৰত ঔষধি উদ্ভিদ ৰোপণৰ পৰিকল্পনা কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ ২০০৯ চনত কংলা ফ’ৰ্ট ব’ৰ্ডে কংলা হাৰ্বেল গাৰ্ডেন স্থাপন কৰিছিল। উদ্ভিদ উদ্যানখনৰ উন্নয়নৰ দায়িত্ব যোৰহাটৰ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চল বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান (NEIST) ৰ লেমফেল উপ-শাখাক অৰ্পণ কৰা হয়। ^১৮ ২০১০ চনত মণিপুৰ চৰকাৰে ১৩.৪৬ লাখ (২০২৩ চনত ₹৩০ লাখ বা ৩৬,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰৰ সমতুল্য) বাজেটৰ ভিতৰত ₹৬.১৬ লাখ (২০২৩ চনত ১৪ লাখ বা ১৭,০০০ মাৰ্কিন ডলাৰৰ সমতুল্য) NEISTক এই কাম সম্পন্ন কৰিবলৈ বিত্তীয় সাহায্য আগবঢ়াইছিল। এই বাগিচাখনত প্ৰায় ১৩১টা ভিন্ন উদ্ভিদ, (প্ৰায় ২০টা ঔষধি উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিকে ধৰি) ৰোপণ কৰিছিল। কংলা বনৌষধি উদ্যানত লালন-পালন কৰা উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত "heigru" (Phyllanthus emblica Linn), "kihori" (Phyllanthus acidus Linn), agar (Aquilaria agallocha Lamp), নিম (Azadirachta indica A Zuss), tera (Mobax malabathricum Linn), singairei (Nyctanthes arbotristis Linn) আৰু লেইহাও (মিচেলিয়া চেম্পাকা লিন)। মণিপুৰ চৰকাৰে উদ্ভিদ উদ্যানৰ উন্নয়নৰ বাবে ৩.৫ একৰ মাটি আবণ্টন দিছিল।^১৯

২০১৯ চনৰ জুন মাহত নুৰা হেইকল (‘মহিলাৰ ফলৰ বাগিচা’ / ‘মহিলাৰ বাগিচা’ৰ বাবে মেইটেই)ৰ ভিতৰত প্ৰায় ৭০০টা থলুৱা ফলমূলৰ গছৰ পুলি ৰোপণ কৰা হৈছিল, পূৰ্বতে সেউজ মণিপুৰ মিছনৰ উদ্যোগত মণিপুৰ চৰকাৰে কংলাৰ "জৈৱ বৈচিত্ৰ্য উদ্যান" নামেৰে জনাজাত।^{২০২১২২}

২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত কংলাৰ ভিতৰত মায়োকফা, আগৰ, উনিংথৌ, চেগুন, চাহুই আৰু চাম্বাকে ধৰি প্ৰায় ১২০টা গছ ৰোপণ কৰে সম্পাদক মণ্ডলী আৰু "দ্য চাংগাই এক্সপ্ৰেছ" (TSE) নামৰ কাকতখনৰ পৰিচালনা দলে দৈনিক মণিপুৰৰ ২০ সংখ্যক প্ৰতিষ্ঠা দিৱসত প্ৰকাশ পায়।^২৩২৪

কংলাৰ দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত "এংগেলেই লেইকোল" (পূৰ্বতে কংলাৰ "ৰক গাৰ্ডেন" বুলি জনাজাত) নামৰ আন এখন বাগিচা।^{২৫২৬২৭}

২০২২ চনৰ মে’ মাহত কাংলাৰ ভিতৰত ইনষ্টিটিউট অৱ বায়’ৰিচ’ৰ্চ এণ্ড ছাষ্টেনেবল ডেভেলপমেণ্ট (আই বি এছ ডি)ৰ দ্বাৰা প্ৰায় ৫০টা ফলমূলৰ উদ্ভিদ ৰোপণ কৰা হৈছিল।^{২৮২৯৩০}

মণিপুৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী নংথোম্বম বীৰেনৰ নেতৃত্বত কংলা ফ’ৰ্ট ব’ৰ্ডে কংলাৰ ভিতৰত ১০ হাজাৰ ফলমূলৰ গছ ৰোপণৰ পৰিকল্পনা কৰিছে।^৩১৩২