ওকোপি দুৰ্গ

ওকোপি দুৰ্গ ( Okopy Castle) স্থানীয়ভাৱে পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ খাদ নামেৰেও পৰিচিত। ই ওকোপি, টেৰ্নোপিল অঞ্চল, ইউক্ৰেইনত অৱস্থিত। এই দুৰ্গটো ডিনিষ্টাৰ নদীৰ পাৰত, জব্ৰুচ নদীৰ মোহনাৰ ওচৰত অৱস্থিত। ১৬৯২ চনত হেটমেন ষ্টানিস্লাভ জান যাব্লোনভস্কিয়ে এই দুৰ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইয়াৰ নক্সা টিলমান ভান গামেৰেনে প্ৰস্তুত কৰিছিল।^১

এই পৰিখাসমূহৰ উদ্দেশ্য আছিল ২৩ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত থকা অট্টোমান সেনাৰ সৈতে মলদাভিয়াৰ যোগাযোগ বন্ধ কৰা। মলদাভিয়াৰপৰা কামিয়ানেটছলৈ খাদ্য আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ কনভয় পঠিওৱা হৈছিল। ১৬৯৯ চনৰ কাৰ্লোভিট্‌জ সন্ধিৰ পিছত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ খাদে সামৰিক গুৰুত্ব হেৰুৱায়। এই সন্ধিৰ ফলত পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়া ৰাষ্ট্ৰসংঘই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি পুনৰ লাভ কৰে। এইটো ইউক্ৰেইন ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এটা স্থাপত্য স্মাৰক।^২

ইতিহাস

১৬৬৪ চনত জেনেৰেল মাৰ্চিন কাজিমিয়েঝ কান্তস্কিয়ে নিজৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত ফৰাচী স্থপতি গিয়োম লে ভাছ্যুৰ দ্য ব'প্লাঁৰ নক্সা অনুসৰি এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৬৯২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত বৰ্তমানৰ দুৰ্গটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হয়।^৩

ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল ৪৩ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত কুমাৰী মেৰীৰ হোৰোদক দুৰ্গৰ সৈতে মিলি ৬.৫ কিলোমিটাৰ দূৰত থকা খোতিন আৰু ১৮.৫ কিলোমিটাৰ দূৰত থকা কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত থকা তুৰ্কী সেনাক নিয়ন্ত্ৰণত ৰখা। তুৰ্কীসকলে ১৬৭২ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দখল কৰিছিল। এই উদ্দেশ্যৰ প্ৰমাণ হিচাপে ইয়াক "পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব পৰ্বতৰ কামিয়ানেটছ অৱৰোধ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।^৪

এই দুৰ্গৰ পৰিকল্পনা আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ সৈতে পোলেণ্ডৰ মুকুটৰ গ্ৰেণ্ড হেটমেন ষ্টানিস্লাভ জান যাব্লোনভস্কিৰ নাম জড়িত। তেওঁ জন তৃতীয় ছোবিয়েস্কিৰ দৃষ্টি সেই ঠাইৰ সুবিধাজনক অৱস্থানৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ কৰিছিল। সেই স্থানতে জব্ৰুচ নদী ডিনিষ্টাৰ নদীত মিলিত হৈছে।^৫ পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ পৰিখাৰ নক্সা টিলমান ভান গামেৰেন|টিলমান অৱ গামেৰেনে প্ৰস্তুত কৰিছিল আৰু নিৰ্মাণৰ কাম মুকুটৰ কামান বাহিনীৰ জেনেৰেল মাৰ্চিন কান্তস্কিয়ে পৰিচালনা কৰিছিল।

দুৰ্গৰ পশ্চিমীয়া প্ৰতিৰক্ষা ৰেখাত দুটা অৰ্ধ-বাষ্টিয়ন আৰু সেই দুটাৰ মাজত লভিভস্কা দুৱাৰ আছিল। এই অংশটো এটা ৰাভেলিনৰদ্বাৰাও অধিক সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। পূব প্ৰতিৰক্ষা ৰেখাত এটা বাষ্টিয়ন আৰু দুটা অৰ্ধ-বাষ্টিয়ন আছিল। এই অংশতে কামিয়ানেটস্কা দুৱাৰ আছিল আৰু ইয়াকো এটা ৰাভেলিনে সুৰক্ষিত কৰিছিল।

১৬৯২ চনত হেটমেন যাব্লোনভস্কিয়ে ওকোপিৰ দুৰ্গৰ সৈন্যদলৰ গঠন নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল আৰু দুৰ্গৰ সেনাধ্যক্ষসকল নিযুক্ত কৰিছিল। বিদেশী ভাড়াতীয়া সৈন্যসকলৰ নেতৃত্বত আছিল অবেৰ্ষ্টাৰ মিখাল ব্ৰাণ্ট। তেওঁৰ অধীনত ১১টা আৰ্কেবিউজিয়াৰ কোম্পানী আছিল।^৬ দুৰ্গত ১,৫০০ পদাতিক সৈন্য আৰু ১০০ অশ্বাৰোহী সৈন্য আছিল। জাতীয় অশ্বাৰোহী সৈন্যৰ বাবে পৃথক সেনাধ্যক্ষ নিযুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁ আছিল হালিচৰ পানীয় পৰিৱেশনকাৰী আৰু প্ৰাক্তন ৰেজিমেণ্টাৰ্জ ইয়াকুব কালিনভস্কি। তেওঁৰ অধীনত ১৮টা পতাকা আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ১৩টা সজ্জিত অশ্বাৰোহী আৰু ৫টা ৱালাচীয় আছিল। মুঠ প্ৰায় ৪,০০০ সৈন্য আৰু ১৮টা কামান ওকোপিত ৰখাৰ কথা আছিল।^৭

১৬৯৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত কালিনভস্কিৰ ঠাইত কিছুসময়ৰ বাবে হালিচৰ সজ্জিত অশ্বাৰোহী বাহিনীৰ পতাকাৰ ধ্বজাবাহক খোমেনটভস্কিক নিযুক্ত কৰা হয়। ১৬৯৩ চনৰ অক্টোবৰৰপৰা কনষ্টাণ্টি জাহোৰভস্কি সেনাধ্যক্ষ হয়। তেওঁ নোভগোৰডৰ ৰাজদৰবাৰী বিষয়া আৰু ৰজাৰ ৰেজিমেণ্টৰ সদস্য আছিল।^৭

ওকোপিত থকা অশ্বাৰোহী বাহিনীৰ গঠনত পৰিৱৰ্তন আহিছিল ডিনিষ্টাৰ নদীৰ প্ৰতিৰক্ষা ৰেখাত নতুন পোলেণ্ডীয় দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ ফলত। ১৬৯৩ চনৰ আগষ্টৰ শেষভাগত ওকোপিৰ বাহিৰৰ চৌহদত ভাৰ্জিন মেৰীৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত লেফটেনেণ্ট মিকোলাই টিশকভস্কিৰ নেতৃত্বত ৩টা সজ্জিত অশ্বাৰোহী আৰু ১টা ৱালাচীয় পতাকা সেই স্থানলৈ পঠিওৱা হৈছিল। দুৰ্গত সেৱাৰ কঠিন পৰিস্থিতিৰ বাবে আৰম্ভণিৰেপৰা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল যে নিযুক্ত সৈন্যসকলে প্ৰায় এবছৰ সেৱা কৰিব আৰু তাৰ পিছত আন সৈন্যই তেওঁলোকৰ ঠাই ল'ব। সেৱাৰ বাবে উৎসাহ হিচাপে দুগুণ শীতকালীন ভাট্টা দিয়াৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।^৭

১৬৯৯ চনত কামিয়ানেটছ-পোদিলস্কি পুনৰ দখল কৰাৰ ফলত দুৰ্গটোৱে অধিকাংশ সামৰিক গুৰুত্ব হেৰুৱায়।^৮

১৬৯৯ চনৰ ১৮ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াত ধন্যবাদজ্ঞাপক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত পোডোলিয়া আৰু কামিয়ানেটছৰপৰা উভতি অহা বহুতো নিৰ্বাসিত লোকে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁলোক ২৭ বছৰৰ পাছত নিজৰ ভূমিলৈ উভতি আহিছিল।^৯

১৭০০ চনত ৰজা আগষ্ট দ্বিতীয়য়ে দুৰ্গৰ ওচৰৰ বসতিস্থলটোক নগৰীয়া অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। লগতে তাত মেলা অনুষ্ঠিত কৰাৰ অধিকাৰো প্ৰদান কৰা হয়।^৯

১৭৬৯ চনৰ ৮ মাৰ্চত বৰ সংঘৰ যুদ্ধৰ সময়ত কাজিমিৰ পুলাস্কিয়ে ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে ইয়াত প্ৰতিৰোধ কৰিছিল। তিনি ঘণ্টীয়া যুদ্ধত ২০০ জন প্ৰতিৰক্ষাকাৰী নিহত হয়। ইয়াৰ পিছত পুলাস্কিয়ে কেইজনমান সৈনিকৰ সৈতে দুৰ্গ এৰি ডিনিষ্টাৰ নদী পাৰ হৈ নিজৰ জীৱন ৰক্ষা কৰে। কেইজনমান সৈনিক জ্বলি যোৱা গীৰ্জাৰ ধ্বংসাৱশেষত শেষলৈকে যুদ্ধ কৰি নিহত হয় আৰু আন কেইজনমান বন্দী হয়।

পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ পৰিখাৰ সীমান্ত প্ৰতিৰক্ষা বাহিনীৰ নিৰীক্ষণ চকীখন আছিল সীমান্ত সুৰক্ষা বাহিনীৰ এটা মৌলিক সাংগঠনিক একক। এই বাহিনীয়ে পোলেণ্ড-ছোভিয়েট সীমান্ত আৰু পোলেণ্ড-ৰোমানিয়া সীমান্তত সুৰক্ষা সেৱা আগবঢ়াইছিল।

সাহিত্যত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ খাদ

জিগমুণ্ট ক্ৰাছিন্স্কিৰ ঈশ্বৰহীন কৌতুক নামৰ গ্ৰন্থত "পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ খাদ" নামটো অভিজাত শ্ৰেণীৰ শেষৰটো দুৰ্গ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

গ্ৰন্থপঞ্জী

• TEC|4|421—422|Бойко В.|Окопівська фортеця
• Рутинський М. Замковий туризм в Україні. Географія пам'яток фортифікаційного зодчества та перспективи їх туристичного відродження: Навчальний посібник. — К., 2007.
• SgKP|VII|432|Okopy Świętej Trójcy
• Rolle A. Zameczki podolskie na kresach multańskich. — Warszawa, 1880. — t. III. — S. 35.