আশা গেলে ডিৰি

আশা গেলে ডিৰি ( Asha Gelle Dirie; জন্ম: ১৯৬৬) এগৰাকী ছোমালি ৰাজনীতিবিদ আৰু নাগৰিক সমাজৰ কৰ্মী। ২০০৫ চনৰ পৰা ২০১২ চনলৈকে তেওঁ উত্তৰ-পূব ছোমালিয়াৰ স্বায়ত্তশাসিত পুণ্টলেণ্ড আঞ্চলিক ৰাজ্যখনৰ মহিলা উন্নয়ন আৰু পৰিয়াল পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ ডিৰি দ্য আশা গেলে ফাউণ্ডেশ্যন (টেগ ফাউণ্ডেশ্যন)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালকো। ইয়াৰ উপৰিও ২০১৪ চনৰ পৰা ২০১৫ চনৰ ভিতৰত ফেডাৰেল কনষ্টিটিউচনেল ৰিভিউ এণ্ড ইমপ্লিমেণ্টেশ্যন কমিছনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।

ব্যক্তিগত জীৱন

১৯৬৬ চনত ছোমালিয়াৰ উত্তৰ-মধ্য মুডুগ অঞ্চলৰ ৰাজধানী গালকায়োত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল ডিৰিয়ে।^১ তেখেতৰ ঘৰ মজিৰটিন হাৰতি দাৰোদৰ মাস্কামুদ ছালিবান উপগোত্ৰৰ।^২

মাধ্যমিকৰ পিছৰ শিক্ষাৰ বাবে ডিৰিয়ে মোগাদিছুৰ সোমালি নেচনেল ইউনিভাৰ্চিটিৰ লাফুল কলেজ অৱ এডুকেচনৰ পৰা ডিগ্ৰী লাভ কৰে।^১

কেৰিয়াৰ

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত ডিৰিয়ে প্ৰথমে ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানীত শিক্ষক হিচাপে কাম কৰিছিল।^১

১৯৮৪ চনৰ পৰা ১৯৮৮ চনলৈকে তেওঁ ছোমালি মহিলা শিক্ষাৰ বাবে কাম কৰিছিল। পিছলৈ ১৯৮৮ চনত তেওঁ স্থানীয় এন জি অ’ ছোমালি উইমেন কনচাৰ্নছ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই সংস্থাটোৱে আগতে মোগাদিছু আৰু কিছমায়োত কাম কৰিছিল, আৰু এতিয়াও পুণ্টলেণ্ডৰ ডাঙৰ চহৰসমূহত ইয়াৰ উপস্থিতি আছে। ডিৰিয়ে উই আৰ উইমেন এক্টিভিষ্ট (ৱাৱা)ৰ অধ্যক্ষও আছিল।^১

পুণ্টলেণ্ড চৰকাৰ

১৯৯৮ চনৰ পৰা ২০০৮ চনলৈকে ডিৰি পুণ্টলেণ্ড ৰাজ্যৰ সংসদৰ সদস্য আছিল। তেওঁ মুডুগ অঞ্চলৰ সমষ্টিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।^৩

২০০৫ চনৰ পৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত^৩ ডিৰিয়ে পুণ্টলেণ্ডৰ মহিলা উন্নয়ন আৰু পৰিয়াল পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।^৪ তেওঁৰ কাৰ্যকালত মন্ত্ৰালয়টো যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছিল, এক শক্তিশালী চৰকাৰী সত্তালৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। এই ক্ষমতাত তেওঁ ২০১১ চনৰ পুণ্টলেণ্ড এডুকেচন ফাণ্ডৰ জুৰী সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল, যিটো স্থানীয় অসাধাৰণ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে চৰকাৰীভাৱে পৰিচালিত বৃত্তি পুৰস্কাৰ ব্যৱস্থা।^৫

টেগ ফাউণ্ডেশ্যন

ইয়াৰ উপৰিও ডিৰি পুণ্টলেণ্ড ভিত্তিক এন জি অ' দ্য আশা গেলে ফাউণ্ডেশ্যন (TAG Foundation)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু কাৰ্যবাহী সঞ্চালক।^৩

সাংবিধানিক পৰ্যালোচনা আৰু ৰূপায়ণ আয়োগ

২০১৪ চনৰ মে' মাহত ডিৰীক নতুন সাংবিধানিক পৰ্যালোচনা আৰু ৰূপায়ণ আয়োগত নিযুক্তি দিয়া হয়।^৬ গেলে চৰকাৰী সমিতিৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাম কৰে।^৭ পাঁচজনীয়া কাৰ্যবাহী সংস্থাটোক অস্থায়ী ফেডাৰেল সংবিধান (পিএফচি)ৰ সংস্কাৰৰ তদাৰক কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে।^৮ পুণ্টলেণ্ডৰ সভাপতি আব্দিৱেলি মহম্মদ আলীয়ে এই উন্নয়নক আদৰণি জনাই নিযুক্তিপ্ৰাপ্তসকলৰ ওপৰত আস্থা প্ৰকাশ কৰে আৰু লক্ষ্য কৰে যে ডিৰি পেনেলত পুণ্টলেণ্ডৰ প্ৰতিনিধি।^৯ ২০১৪ চনৰ ১৯ জুনত ফেডাৰেল সংসদে চৰকাৰী সমিতিখনক অনুমোদন জনায়, য'ত ১৩৯ জন সাংসদে সপক্ষে, ৯ জন বিৰোধী আৰু ১০ জন বিৰত থাকে।^৮

২০১৪ চনৰ ১৬ জুলাইত মোগাদিছুত স্বতন্ত্ৰ সাংবিধানিক পৰ্যালোচনা আৰু ৰূপায়ণ আয়োগৰ উদ্বোধনী বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। এই সমাৱেশত ৰাষ্ট্ৰপতি হাছান শ্বেখ মহম্মদকে ধৰি চৰকাৰী উচ্চপদস্থ বিষয়াই অংশগ্ৰহণ কৰে। গেলে আৰু ইয়াৰ অন্যান্য পেনেল সদস্যসকলে বিভিন্ন ফেডাৰেল বিষয়ৰ ওপৰত আলোচনা কৰিছিল, য’ত সাংবিধানিক সংশোধনী পদ্ধতি, জনমত আৰু সমিতিৰ কৰ্তব্য প্ৰট'কল আদি আছিল।^১০

২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত সাংবিধানিক পৰ্যালোচনা আয়োগে প্ৰথম পৰ্যায়ৰ সাংবিধানিক পৰ্যালোচনা সম্পূৰ্ণ কৰে, তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দ্বিতীয় পৰ্যায় আৰম্ভ হোৱাৰ কথা। অধ্যক্ষ গেলেৰ মতে, প্ৰথম পৰ্যায়ত প্ৰভিজন ফেডাৰেল সংবিধানৰ যিকোনো কাৰিকৰী বা ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তা নিৰ্ণয় কৰাটো জড়িত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল দেশত প্ৰধানমন্ত্ৰী বা উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি থাকিব লাগে নেকি, কোনখন চহৰে ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী হিচাপে কাম কৰিব লাগে। গেলে অনুমান কৰিছিল যে সাংবিধানিক অচলাৱস্থাৰ প্ৰায় ৮৫% কাৰিকৰী প্ৰকৃতিৰ, আনহাতে বাকীবোৰ ৰাজনৈতিক।^৭

২০১৫ চনৰ ৬ মে’ত গেলে সাংবিধানিক পৰ্যালোচনা আৰু ৰূপায়ণ আয়োগৰ অধ্যক্ষ পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। পেনেলটোৱে নিৰ্ধাৰিত কাম সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত সময়ৰ অভাৱ বুলিও তেওঁ পদত্যাগ কৰাৰ মূল কাৰণ বুলি উল্লেখ কৰে। গেলেই পৰামৰ্শ দিছিল যে কিছুমান সমিতিৰ সদস্যই সময়সীমা পূৰণ কৰিবলৈ অতি লেহেমীয়াকৈ কাম কৰি আহিছে, আৰু লগতে ইংগিত দিছিল যে আয়োগৰ কাম-কাজ স্বতন্ত্ৰভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় ধনৰ অভাৱ।^১১