আইছা খালিদ

আইছা খালিদ ( Aisha Khalid; জন্ম: ১৯৭২ চনত পাকিস্তানৰ ফৈছালাবাদত) এগৰাকী মহিলা সমসাময়িক ভিচুৱেল শিল্পী, যিয়ে স্থাপত্য স্থানত ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলা, বস্ত্ৰশিল্প, ভিডিঅ' আৰু নিৰ্দিষ্ট ইনষ্টলেচনৰ সৈতে কাম কৰে।

পাকিস্তানৰ পৰা অহা এনে এটা প্ৰজন্মৰ শিল্পীৰ ভিতৰত খালিদ অন্যতম যিয়ে ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলাৰ পৰম্পৰাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিখ্যাত সমসাময়িক শিল্পৰ ৰূপলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছে। শেহতীয়া বছৰবোৰত খালিদৰ শৈলী যথেষ্ট বৃহৎ চিত্ৰকলা, মিউৰেল আৰু ইনষ্টলেচনলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে।^১ তেওঁ পাকিস্তানী 'নব্য-ক্ষুদ্ৰ' বিদ্যালয় বুলি কোৱা বিদ্যালয়খনৰ সদস্য।^২

জীৱনী

১৯৯৩ চনত খালিদে লাহোৰৰ নেচনেল কলেজ অৱ আৰ্টছৰ পৰা^৩ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ২০০৩ চনত আমষ্টাৰডামৰ ৰিজকছাকাডেমিৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সূক্ষ্ম কলাৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।

ৰিজকছাকাডেমিত দুবছৰীয়া ফেল'শ্বিপক তেওঁ প্ৰকৃত শিক্ষণ অভিজ্ঞতা বুলি অভিহিত কৰিছে, কাৰণ তেওঁ সন্মুখীন হোৱা সংস্কৃতিৰ চমকৰ বাবে।^৪ তেওঁৰ ক্ষুদ্ৰ ছবিবোৰৰ প্ৰতি আমষ্টাৰডামৰ দৰ্শকৰ প্ৰতিক্ৰিয়া পাকিস্তানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ তুলনাত কেনেদৰে পৃথক আছিল সেই বিষয়ে তেওঁ বৰ্ণনা কৰিছে:

মোৰ ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰবোৰক ধুনীয়া আৰু বিদেশী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল যদিও তাৰ বাহিৰেও দৰ্শকে ইয়াত কোনো উল্লেখযোগ্য একো পঢ়িব পৰা নাছিল। তেওঁলোকে মোক সুধিব, ধৰ্ম, জাতি নে সাধাৰণ প্ৰাচ্যৰ পৰম্পৰাৰ কথা? ধাৰণাৰ পাৰ্থক্য আৱিষ্কাৰ কৰাটো আচৰিত আছিল, পাকিস্তানত মোৰ ক্ষুদ্ৰ ছবিখনক অগতানুগতিক আৰু আধুনিক বুলি লেবেল লগোৱা হৈছিল আনহাতে পশ্চিমীয়া দৰ্শকে ইয়াক প্ৰাচীন বুলি গণ্য কৰিছিল।^৪

ফলত আমষ্টাৰডামত তেওঁৰ অভিজ্ঞতাই তেওঁক নিজৰ শৈলী সলনি কৰিবলৈ বাধ্য কৰে আৰু তেওঁৰ কামক তেওঁৰ গৃহস্থসকলৰ বাবে অধিক সুলভ কৰি তুলিবলৈ অধিক সমসাময়িক মাধ্যম গ্ৰহণ কৰে।^৪

কৰ্ম

খালিদে চিত্ৰকলা, মিউৰেল, ভিডিঅ’, ইনষ্টলেচন, আৰু বস্ত্ৰশিল্পৰ কামৰ সৈতে কাম কৰে। প্ৰথমতে তেওঁ পৰম্পৰাগত ক্ষুদ্ৰ শিল্পী হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল আৰু পুৰণি কৌশলসমূহ সমসাময়িকভাৱে পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ বাবে পৰিচিত।^৫

থিমসমূহ

খালিদৰ বহু ৰচনাত লিংগ বিষয়ৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে। তেওঁৰ কামক 'নাৰীসুলভ সংবেদনশীলতা' বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যিটো আংশিকভাৱে পৰম্পৰাগতভাৱে নাৰীসুলভ শিল্পকৰ্ম যেনে বস্ত্ৰ আৰু বেজীৰ কামৰ উল্লেখৰ পৰা আহিছে।^৪ এইটো তেওঁৰ কামত বস্ত্ৰ ব্যৱহাৰৰ পৰাও আহিছে, কিন্তু পৰম্পৰাগত ইছলামিক আৰ্হিৰ পৰা লোৱা পুনৰাবৃত্তিমূলক জ্যামিতিক আৰ্হিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ পৰাও, ফুলৰ আৰ্হিৰ সৈতে সংযুক্ত।^৪

লিংগৰ বিষয়বস্তুৰ লগত খাপ খুৱাই তাই পৰ্দা, বোৰ্খা, ফুলৰ দৰে মটিফ ব্যৱহাৰ কৰি ঢাকি থোৱা বা অনাবৃত নাৰী আকৃতিৰ বিষয়বস্তুৰ বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ কৰিছে। এই বিষয়বস্তুৱে আমষ্টাৰডামৰ ৰাইক্সাকাডেমিত তেওঁৰ ফেল'শ্বিপৰ পিছত এক নতুন মাত্ৰা লাভ কৰে, য'ত তেওঁ পুৰুষৰ আধিপত্য আৰু মহিলাৰ বশৱৰ্তীতাৰ চিনাকি আৰ্হিৰ সন্মুখীন হয়, কিন্তু নতুন মাত্ৰাৰ সৈতে।^৫ তাইৰ ফুল আৰু পৰ্দাৰ প্ৰতীকবোৰে নতুন অৰ্থ লাভ কৰিলে: উদাহৰণস্বৰূপে ৰঙা পোহৰৰ জিলাখনত বিভিন্ন ধৰণৰ পৰ্দা আছিল, যিবোৰ ব্যৱসায় চলোৱাৰ ইংগিত দিবলৈ অংকন কৰা হৈছিল।^৫

৯/১১ৰ পিছত তেওঁৰ কামত এক নতুন ৰাজনৈতিক মাত্ৰা আবিৰ্ভাৱ হয়।^৪ উদাহৰণস্বৰূপে কথোপকথন হৈছে খালিদৰ সময়ত ৰাইজকছাকাডেমীত থকা সময়ত কৰা এটা ভিডিঅ’ ইনষ্টলেচন। এই কামটো আছিল সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধীৰ নামত আফগানিস্তানত কৰা হিংসাৰ প্ৰতি তেওঁৰ সঁহাৰিৰ বিষয়ে।^৫ গোটেই কামটোত এটা গোলাপ ফুল লাহে লাহে বাদামী চালৰ হাতেৰে এম্ব্ৰয়ডাৰী কৰা হয়, একে সময়তে আন এটা গোলাপ ফুল খুলি আঁতৰাই পেলোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বেজী ব্যৱহাৰ কৰি বগা হাতেৰে মচি পেলোৱা হয়।^{৫ ৫}

বঁটা

২০১২ চনত এলিছ বঁটা (শিল্পীৰ কিতাপৰ শিতান) লাভ কৰা খালিদে ২০১১ চনত জমীল আৰ্ট বঁটাৰ বাবে চূড়ান্ত প্ৰতিযোগী আছিল, ২০১১ চনত পিপলছ চয়ছ বঁটা লাভ কৰিছিল। গাৰ্ডেন অৱ আইডিয়াছ, আগা খান মিউজিয়াম, টৰন্টো (২০১৪); লাৰ্জাৰ থেন লাইফ, হুইটৱৰ্থ আৰ্ট গেলেৰী, যুক্তৰাজ্য (২০১২); লাৰ্জাৰ থেন লাইফ, কৰ্ভি-মোৰা, লণ্ডন (২০১২); পেটাৰ্ণ টু ফ’ল’, চাউকাণ্ডি আৰ্ট, কৰাচী (২০১০); কথোপকথন, পাম্প হাউচ গেলেৰী, লণ্ডন (২০০৮)। ২০০৯ চনৰ ভেনিচ বিয়েনালে, ২০১১ চনৰ শ্বাৰজা দ্বিবাৰ্ষিকী আৰু ২০১৩ চনৰ মস্কো বিয়েনালেত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।^৬