প্ৰাচীন ভাৰতৰ নাৰী
২৬ প্ৰবন্ধ
-
কুন্তী
মহাভাৰতৰ আখ্যানমতে কুন্তী (कुन्ती) বা পৃথ্বা মথুৰাৰৰ যাদৱবংশীয় ৰজা শূৰসেনৰ কন্যা, আৰু ৰজা কুন্তীভোজৰ তোলনীয়া কন্যা। তেওঁ বাসুদেৱৰ ভনীয়েক আছিল। হস্তিনাপুৰৰ ৰজা পাণ্ডুলৈ তেওঁৰ বিয়া হৈছিল আৰু কৰ্ণৰ লগতে প্ৰথম তিনিজন পাণ্ডৱৰ মাতৃ হৈছিল। সম্পৰ্কত তেওঁ কৃষ্ণ, বলৰাম আৰু সুভদ্ৰাৰ পেহীয়েক।
-
সত্যৱতী
সত্যৱতী বা মৎস্যগন্ধা (Satyavati; सत्यवती) আছিল কুৰুৰাজ শান্তনুৰ পত্নী, ব্যাস (পৰাশৰৰ সৈতে), চিত্ৰাঙ্গদ আৰু বিচিত্ৰবীৰ্য্যৰ (শান্তনুৰ সৈতে) মাতৃ।
-
গান্ধাৰী
গান্ধাৰী (गांधारी, অৰ্থ: গান্ধাৰৰ জীয়ৰী) হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতৰ এটি বিশিষ্ট চৰিত্ৰ। তেওঁ গান্ধাৰৰ ৰাজকন্যা আছিল তথা হস্তিনাপুৰৰ অন্ধ ৰজা ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ পত্নী, আৰু এশ পুত্ৰ কৌৰৱৰ মা।
-
মাদ্ৰী
মাদ্ৰী (Madri) হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ মহাভাৰতৰ নকুল আৰু সহদেৱৰ মাতৃ তথা পাণ্ডুৰ পত্নী আৰু যুধিষ্ঠিৰ, ভীম আৰু অৰ্জুনৰ মাহী মাক আছিল মদ্ৰৰ কুঁৱৰী মাদ্ৰী।
-
ঘোষা
ঘোষা (घोषा) এজন প্ৰাচীন বৈদিক যুগৰ ভাৰতীয় দাৰ্শনিক আৰু দৰ্শক আছিল। সৰুৰে পৰা তাই ছালৰ বিকৃতিকাৰী ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। কিংবদন্তি অনুসৰি অশ্বিনী কুমাৰে তেওঁক সুস্থ কৰি যৌৱন, স্বাস্থ্য আৰু সৌন্দৰ্য্য পুনৰ ঘূৰাই আনিলে। ফলস্বৰূপে তাইৰ বিয়া হৈ এজন পুত্ৰ সন্তান জন্ম হয়।
-
মৈত্ৰেয়ী
মৈত্ৰেয়ী (Maitreyi, নামৰ অৰ্থ: "বন্ধুসুলভ") প্ৰাচীন ভাৰতৰ বৈদিক যুগৰ এগৰাকী হিন্দু দাৰ্শনিক। বৃহদাৰণ্যক উপনিষদ অনুসৰি তেওঁ বৈদিক ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যেৰ দুই পত্নীৰ অন্যতম আছিল। ঋষি যাজ্ঞবল্ক্য আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৮ম শতাব্দীৰ আছিল।
-
ৰুদ্ৰমা দেৱী
ৰুদ্ৰমা দেৱী ( Rudrama Devi ) ১২৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১২৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ (বা ১২৯৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) তেওঁৰ মৃত্যু পৰ্যন্ত দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ কাকতীয় ৰাজবংশৰ শাসক আছিল। তেওঁক ৰুদ্ৰদেৱ মহাৰজা, ৰাণী ৰুদ্ৰমা বা ৰুদ্ৰমা দেৱী নামেৰেও জনা যায়। ভাৰতৰ অলপ সংখ্যক ৰাজ্য শাসন কৰা মহিলাৰ তেওঁ অন্যতম আছিল।
-
আম্ৰপালি
আম্ৰপালি বা আম্ৰ্পালিকা বা আম্বপালি (Āmrapālī) প্ৰাচীন বৈশালী নগৰৰ (বৰ্তমান বিহাৰত) প্ৰায় ৫০০ খ্ৰীঃপূঃৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত নগৰবধূ বা ৰাজকীয় গণিকা আছিল। বুদ্ধৰ ওচৰত শৰণ লৈ তেওঁ এগৰাকী 'অৰ্হৎ' বা 'অৰহন্ত' হৈছিল। প্ৰাচীন পালি সাহিত্যত বা বুদ্ধ পৰম্পৰাত তেওঁৰ সৈতে বুদ্ধৰ সংযোগৰ উল্লেখ আছে।
-
বসন্তসেনা
বসন্তসেনা (Vasantsena) শুদ্ৰকে ৰচনা কৰা মৃচ্ছকটিক নাটকৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ। নাটকখনৰ বিষয়বস্তু, চৰিত্ৰ চিত্ৰন আৰু নাট্য বিন্যাসৰ এক চিৰকালীন আবেদন আছে আৰু যাৰবাবে এই নাটকখন পৃথিৱীৰ বহু দেশত, বিশেষকৈ পাশ্চাত্যত বহুভাষাত অনূদিত হৈ জনপ্ৰিয়তাৰ সৈতে বাৰেবাৰে মঞ্চস্থ হৈছে।
-
সংঘমিত্ৰা
সংঘমিত্ৰা (Sangamitra; সংঘমিত্তা) সংঘামিত্ৰা সম্ৰাট অশোক (৩০৪ খ্ৰীঃপূঃ- ২৩২ খ্ৰীঃপূঃ) আৰু দেৱীৰ জ্যেষ্ঠা কন্যা। ভাতৃ মহেন্দ্ৰৰ সৈতে তেওঁ বৌদ্ধ ভিক্ষুত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল।
-
নগৰবধু
নগৰবধু আছিল প্ৰাচীন ভাৰতৰ কিছুমান ঠাইত পালন কৰা পৰম্পৰা। মহিলাসকলে নগৰবধূৰ খিতাপ লাভৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু এই প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে কোনো নিষেধাজ্ঞা নাছিল। আটাইতকৈ ধুনীয়া আৰু বিভিন্ন নৃত্যৰ ৰূপত আটাইতকৈ প্ৰতিভাশালী নাৰীক নগৰবধু হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।
-
অশোকৰ মাতৃ
প্ৰাচীন ভাৰতৰ তৃতীয় মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকৰ মাতৃ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা) সম্পৰ্কীয় তথ্য বিভিন্ন উৎসৰ মাজত ভিন্ন। অশোকৰ নিজৰ শিলালিপি আৰু তেওঁৰ জীৱনৰ তথ্য প্ৰদান কৰা প্ৰধান গ্ৰন্থসমূহত (যেনে অশোকবাদ আৰু মহাবংশ ) তেওঁৰ মাতৃৰ নাম উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
-
অসন্ধিমিত্ৰা
অসন্ধিমিত্ৰা অশোকৰ ৰাজত্বকালৰ প্ৰধান ৰাণী তথা অগ্ৰমহিষী আছিল। তাইৰ মৃত্যুৰ পিছত তিষ্যৰক্ষিতা অশোকৰ প্ৰধান ৰাণী হয়। তাইৰ কোনো সন্তান নাছিল। মহাবংশত উল্লেখ কৰা মতে, তেওঁ এজন প্ৰতেকবুদ্ধক মধু বিক্ৰেতাৰ ঘৰলৈ পথ দেখুৱাইছিল।
-
কাৰুৱাকী
কাৰুৱাকী বা চাৰুৱাকী আছিল মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকৰ পত্নী।
-
খেমা
খেমা (পালি: खेमा (খেমা); সংস্কৃত: क्षेमा (ক্ষেমা)) আছিল এগৰাকী বৌদ্ধ ভিক্ষুনী বা নান, যি বুদ্ধৰ অন্যতম শীৰ্ষ মহিলা শিষ্য আছিল। বুদ্ধৰ দুগৰাকী প্ৰধান মহিলা শিষ্যৰ ভিতৰত তেওঁক প্ৰথম বুলি গণ্য কৰা হয়, দ্বিতীয় গৰাকী হ'ল উপ্পালবন্ন।
-
গংগাদেৱী
গংগাদেৱী, যাক গংগাম্বিকা বুলিও কোৱা হয়, বৰ্তমান ভাৰতৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ চতুৰ্দশ শতিকাৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী আৰু সংস্কৃত কবি আছিল। তেওঁ বিজয়নগৰৰ ৰজা কুমাৰ কম্পনাৰ পত্নী আছিল। কুমাৰ আছিল প্ৰথম বুক্কা ৰায় (প্ৰায় ১৩৬০ - ১৩৭০)ৰ পুত্ৰ।
-
চাৰুমতি
চাৰুমতী (ব্ৰাহ্মী: 𑀘𑀸 𑀭𑀼𑀼 𑀫𑀓𑀻), কেতিয়াবা চাৰুমিত্ৰ বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতীয় মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকৰ কন্যা আৰু তেওঁৰ পত্নী সম্ৰাজ্ঞী আসন্ধিমিত্ৰাৰ দত্তক কন্যা আছিল। তাইক নাৰ্চিঙৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। কাঠমাণ্ডুত নেপালৰ এজন ৰাজকুমাৰ দেৱপাল ক্ষত্ৰিয়ৰ লগত তাই বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।
-
তিষ্যৰক্ষ
তিষ্যৰক্ষ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা) তৃতীয় মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকৰ পঞ্চম আৰু শেষ পত্নী আছিল। অশোকবাদৰ মতে, অশোকৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী কুনালাক অন্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তাই দায়ী আছিল। অশোকে বোধি-গছক দিয়া মনোযোগত তাইৰ বৰ ঈৰ্ষা হৈছিল, আৰু বিষাক্ত কাঁইটৰ সহায়ত ইয়াক হত্যা কৰাইছিল।
-
দেৱী (অশোকৰ পত্নী)
দেৱী (देवी) আছিল মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকৰ প্ৰথম পত্নী।
-
নয়নিকা
নয়নিকা বা নাগনিকা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) আছিল সাতবাহন ৰাজবংশৰ ৰজা প্ৰথম সাতকৰ্ণীৰ পত্নী। স্বামীৰ মৃত্যুৰ সময়ত সিহঁতৰ পুত্ৰ বেদশ্ৰী আৰু শক্তিশ্ৰী নাবালক আছিল বাবে তাই সতবাহন বংশৰ ৰাণী হিচাপে শাসনভাৰ চলাইছিল।
-
পদ্মাৱতী (অশোকৰ পত্নী)
ৰাণী পদ্মাৱতী মহান মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকৰ তৃতীয় পত্নী আছিল। সম্ৰাট অশোকৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে বিবেচিত কুণালৰ মাতৃ আছিল তাই। কুণাল আছিল সম্ৰাট অশোকৰ স্বাভাৱিক উত্তৰাধিকাৰী, কিন্তু তেওঁৰ সৎমাতা তিষ্যৰক্ষিতাই তেওঁৰ সৰু বয়সতে চকু নষ্ট কৰিছিল।
-
বিষকন্যা
বিষকন্যা (Visha Kanya) প্ৰাচীন ভাৰতত শক্তিশালী শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে হত্যাকাৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা যুৱতী আছিল বুলি জনা যায়। তেওঁলোকৰ তেজ আৰু শাৰীৰিক তৰল আন মানুহৰ বাবে বিষাক্ত আছিল। প্ৰাচীন ভাৰতীয় গ্ৰন্থ অৰ্থশাস্ত্ৰত বিষকন্যাৰ উল্লেখ পোৱা যায়।
-
ভদ্দা কুণ্ডলকেশ
ভদ্দা কুণ্ডলকেশ'(Bhadrā Kuṇṇṇḍalakeśā, সংস্কৃত: भद्रा कुंडलकेशाद, পালি: भद्दा कुंडलकेशा, চীনা: 拔陀軍陀羅拘夷國) এগৰাকী প্ৰাক্তন জৈন তপস্বী আছিল যাক গৌতম বুদ্ধৰ দুজন প্ৰধান শিষ্যৰ ভিতৰত অন্যতম শৰিপুত্ৰই বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।
-
সুন্দৰী নন্দা
সুন্দৰী, শাক্যৰ ৰাজকুমাৰী, যাৰ সম্পূৰ্ণ নাম সুন্দৰী নন্দা। তেওঁ ৰজা শুদ্ধোধন আৰু ৰাণী মহাপাজাপতি গৌতমীৰ কন্যা আছিল। তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ গৌতমৰ, যি পিছলৈ বুদ্ধ হৈছিল, সতীয়া ভগ্নী আছিল। সতীয়া ভায়েকৰ জ্ঞান লাভৰ পিছত সুন্দৰীয়ে সন্যাস গ্ৰহণ কৰি ভিক্ষুণী হৈ পৰিছিল।
-
সুলভা
সুলভা (Sulabha) মিথিলা ৰাজ্যত বাস কৰা এগৰাকী বিদুষী আছিল॥ তেওঁ ব্ৰহ্মবাদিনীৰ নামেৰে জনাজাত বৈদিক বিদুষী আছিল। ঋগবেদত তেওঁৰ ওপৰত আৰোপ কৰা এখন সংহিতাক সৌলভ সংহিতা বুলি কোৱা হৈছিল, যিখন পিছলৈ লুপ্ত গৈছিল। সুলভা আছিল এগৰাকী বিদ্বান মহিলা যি ভিক্ষুক গোটৰ অন্তৰ্গত আছিল।
-
ৰাজকুমাৰী বজিৰা
বাজিৰা (বজিৰাকুমাৰী বুলিও কোৱা হয়) ৰজা অজাতশত্ৰুৰ প্ৰধান পত্নী হিচাপে মগধৰ ৰাণী পত্নী আছিল। স্বামীৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে ৰজা উদয়ভদ্ৰৰ মাতৃ আছিল। জন্মতে কোশলা ৰাজ্যৰ ৰাজকুমাৰী হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰা বজিৰা আছিল ৰজা পসেনদি আৰু ৰাণী মল্লিকাৰ কন্যা।