ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগম

ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগম (National Skill Development Corporation - NSDC) হ’ল ২০০৮ চনৰ ৩১ জুলাইত কোম্পানী আইন, ১৯৫৬-ৰ ধাৰা ২৫ (যিটো কোম্পানী আইন, ২০১৩-ৰ ধাৰা ৮-ৰ সমকক্ষ)-ৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰা এক অনা-লাভকাৰী পাব্লিক লিমিটেড কোম্পানী। ভাৰত চৰকাৰৰ বিত্ত মন্ত্ৰালয়ে ৰাজহুৱা ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (PPP) আৰ্হি হিচাপে NSDC প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যোগশীলতা মন্ত্ৰালয় (MSDE)-ৰ জৰিয়তে ভাৰত চৰকাৰে NSDC-ৰ ৪৯% শ্বেয়াৰ মূলধনৰ মালিকীস্বত্ব বহন কৰে, আনহাতে বাকী ৫১% শ্বেয়াৰ মূলধন ব্যক্তিগত খণ্ডৰ হাতত আছে। NSDC-ৰ উদ্দেশ্য হৈছে বৃহৎ, মানসম্পন্ন আৰু লাভজনক বৃত্তিমুখী প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৃষ্টিত অনুঘটক হিচাপে কাম কৰি দক্ষতা বিকাশক উদগনি যোগোৱা। ইয়াৰ উপৰিও, এই সংস্থাই সম্প্ৰসাৰণযোগ্য আৰু লাভজনক বৃত্তিমুখী প্ৰশিক্ষণ পদক্ষেপসমূহ গঢ়ি তুলিবলৈ পুঁজি যোগান ধৰে। ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্বসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে গুণগত মান নিশ্চিতকৰণ (quality assurance), তথ্য প্ৰণালী (information systems) আৰু প্ৰশিক্ষকৰ প্ৰশিক্ষণ একাডেমীসমূহ (train the trainer academies) প্ৰত্যক্ষভাৱে বা অংশীদাৰিত্বৰ জৰিয়তে এক সহায়ক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা। দক্ষতা প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰা উদ্যোগ, কোম্পানী আৰু সংগঠনসমূহক পুঁজি যোগান ধৰি NSDC-য়ে দক্ষতা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত এক অনুঘটক হিচাপে কাম কৰে। ই ব্যক্তিগত খণ্ডৰ পদক্ষেপসমূহক বৃদ্ধি, সমৰ্থন আৰু সমন্বয় কৰিবলৈ উপযুক্ত মডেলো প্ৰস্তুত কৰে। NSDC-ৰ আওতাত থকা ২১টা খণ্ডৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব আৰু সেইবোৰৰ ব্যৱহাৰিকতাৰ বুজাবুুজিয়ে প্ৰতিটো খণ্ডকে ব্যক্তিগত বিনিয়োগৰ বাবে আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিব।^১

ইতিহাস

বৃত্তিমুখী প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৃষ্টি আৰু পুঁজি যোগান ধৰিবলৈ, আৰু দক্ষতা বিকাশৰ বাবে সহায়ক ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিবলৈ NSDC-ক এখন ৰাজহুৱা ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (PPP) কোম্পানী হিচাপে গঢ়ি তোলা হৈছিল।^২ ২০১৭ চনত পণ্য আৰু সেৱা কৰ (GST) প্ৰৱৰ্তনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, কৰ্পোৰেট খণ্ডক হিচাপ-নিকাচৰ কামত সহায় কৰিবলৈ ১,০০,০০০ তকৈও অধিক লোকক GST বিশেষজ্ঞ হিচাপে প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ NSDC আৰু ইনষ্টিটিউট অৱ কোম্পানী চেক্ৰেটেৰীজ অৱ ইণ্ডিয়া (ICSI)-য়ে একেলগে কাম কৰিছিল।^৩ NSDC-য়ে ৫.২ নিযুত (৫২ লাখ)তকৈও অধিক শিক্ষাৰ্থীক প্ৰশিক্ষণ দিছে, আৰু ই বিভিন্ন উদ্যোগত ২৩৫টা ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অংশীদাৰিত্ব আৰু ৩৮টা ছেক্টৰ স্কিল কাউঞ্চিল (SSC) গঠন কৰিছে।^২

প্ৰকল্প আৰু সহযোগিতা

এটা আনুমানিক হিচাপ অনুসৰি ২০২২ চনৰ ভিতৰত ভাৰতক কৰ্ম শক্তিত অতিৰিক্ত ১০৪ নিযুত (১০.৪ কোটি) লোকৰ প্ৰয়োজন হ’ব আৰু আন ২৯৮ নিযুত (২৯.৮ কোটি) লোকৰ প্ৰশিক্ষণ উন্নীতকৰণৰ প্ৰয়োজন হ’ব। ইয়াৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ NSDC-য়ে উত্তৰ-পূব ভাৰতত দক্ষতা বিকাশৰ পদক্ষেপ আৰম্ভ কৰিছে, যাৰ লক্ষ্য আছিল ২০১৭-১৮ বৰ্ষত ২,৪০,০০০ লোকক প্ৰশিক্ষণ দিয়া। মহিলাসকলৰ ডিজিটেল সাক্ষৰতা বৃদ্ধিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগমে আমাজনৰ "মেৰী চহেলী" (Meri saheli) পদক্ষেপৰ সৈতেও অংশীদাৰিত্ব কৰিছে। গুগল ইণ্ডিয়াৰ সৈতে মিলি ই ম’বাইল ডেভেলপমেণ্টৰ ওপৰত লোকসকলক প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ এটা আঁচনি আৰম্ভ কৰিছে, যাৰ অধীনত অংশীদাৰ সংস্থাসমূহৰ জৰিয়তে ১০০ ঘণ্টীয়া পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা হ’ব। চি.এছ.আৰ. (CSR), কৰ্পোৰেট গভৰ্নেন্স, বিজনেছ ইন’ভেশ্বন, ই-গভৰ্নেন্স আৰু অন্যান্য দক্ষতাসমূহৰ ক্ষেত্ৰত লোকসকলক প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগমে ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ কৰ্পোৰেট এফয়াৰ্ছৰ সৈতেও এটা সহযোগিতা চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছে। ইয়াৰ অন্যান্য অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত আদানি ফাউণ্ডেচন, উবেৰ (Uber) আৰু মাৰুতি (Maruti) অন্তৰ্ভুক্ত। ২০২০ চনৰ ৮ জুলাইত ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগম আৰু মাইক্ৰ’ছফ্টে তেওঁলোকৰ অংশীদাৰিত্ব ঘোষণা কৰে, যাৰ জৰিয়তে ১২ মাহৰ ভিতৰত ১ লাখতকৈও অধিক লোকক ডিজিটেল শিক্ষা প্ৰদান কৰা হ’ব। এই কাৰ্যসূচীয়ে ডিজিটেল তথ্যৰ প্ৰাথমিক স্তৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি উন্নত ডিজিটেল দক্ষতা আৰু প্ৰযুক্তিগত জ্ঞানলৈকে এক ব্যাপক পৰিসৰৰ দক্ষতা শিক্ষণ সামৰি ল’ব। ২০২০ চনত 'তেজস' (Tejas) প্ৰকল্প মুকলি কৰাৰ বাবে ই.এফ.এছ ফেচিলিটিজ চাৰ্ভিচেছ গ্ৰুপে (EFS Facilities Services Group) নেচনেল স্কিল ডেভেলপমেণ্ট কৰ্পোৰেচন (NSDC)-ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে।

আইনী গাঁথনি আৰু শাসন ব্যৱস্থা

ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগম এক ৰাজহুৱা ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (PPP) মডেলৰ অধীনত পৰিচালিত হয়। দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যোগশীলতা মন্ত্ৰালয় (MSDE)-ৰ জৰিয়তে ভাৰত চৰকাৰে ৪৯% শ্বেয়াৰ মূলধনৰ গৰাকী, আনহাতে ব্যক্তিগত খণ্ডই ৫১% মালিকীস্বত্ব লাভ কৰে। NSDC-ৰ বোৰ্ড ৰিপৰ্ট অনুসৰি, চৰকাৰ হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ শ্বেয়াৰহোল্ডাৰ আৰু নিগমৰ নিয়ন্ত্ৰক, আৰু ব্যক্তিগত অংশীদাৰসকল হৈছে ১০টা ব্যৱসায়িক সংস্থা বা ফেডাৰেচন — যাৰ ভিতৰত কনফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়ান ইণ্ডাষ্ট্ৰী (CII), ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ্ছ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰী (FICCI) আৰু নেচনেল এছ’চিয়েশ্যন অৱ ছফ্টৱেৰ এণ্ড চাৰ্ভিচ কোম্পানীজ (NASSCOM) অন্তৰ্ভুক্ত — প্ৰতিটোৰে শ্বেয়াৰ মূলধন ৫.১%। MSDE-ৰ তত্ত্বাৱধানত, দক্ষতা বিকাশৰ প্ৰচেষ্টাক একত্ৰিত আৰু খৰতকীয়া কৰিবলৈ NSDC-য়ে কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰ, উদ্যোগ খণ্ড, অনা-লাভকাৰী সংগঠন আৰু শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে সহযোগিতা কৰিছে।

অংশীদাৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ তালিকা

• এছ.এম.ই.চি. অটোমেচন প্ৰাইভেট লিমিটেড (SMEC Automation Pvt Ltd)
• এ.কে. সামন্তৰায় এণ্ড কোম্পানী প্ৰাইভেট লিমিটেড (A.K SAMANTRAY & CO PVT LTD)
• এ.এ. এডুটেক প্ৰাইভেট লিমিটেড (AA EDUTECH PRIVATE LIMITED)
• মেধাৱী স্কিলছ ইউনিভাৰ্চিটি, ছিকিম (Medhavi Skills University, Sikkim)
• স্মাৰ্ট স্কিলছ বিটছ এণ্ড বাইটছ প্ৰাইভেট লিমিটেড (Smarts skills Bits & Bytes Pvt Ltd)

পৰিচালনা আৰু পুঁজিৰ আৰ্হি

এখন অনা-লাভকাৰী কোম্পানী হিচাপে, ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগমে চৰকাৰী পুঁজিৰে পৰিচালিত কাৰ্যকলাপ চলোৱা আৰু ব্যক্তিগত দক্ষতা প্ৰশিক্ষণ উদ্যোগ, কোম্পানী আৰু সংগঠনসমূহক পুঁজি যোগান ধৰা — এই দুয়োটা মাধ্যমৰ জৰিয়তে নিজৰ লক্ষ্যত উপনীত হয়। চৰকাৰী অনুদান ভিত্তিক কাৰ্যসূচীসমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগমে অংশীদাৰ বা প্ৰকল্প পৰিচালনা গোট (Project Management Unit) হিচাপে চৰকাৰী দক্ষতা-প্ৰশিক্ষণ আঁচনি আৰু পদক্ষেপসমূহত অংশগ্ৰহণ কৰে, আৰু ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় তথা ৰাজ্য চৰকাৰসমূহক তেওঁলোকৰ দক্ষতা বিকাশৰ ৰণনীতি ৰূপায়ণত সহায় কৰে। ই ব্যক্তিগত খণ্ডত দক্ষতা উন্নীতকৰণৰ পদক্ষেপসমূহ বৃদ্ধি, সমৰ্থন আৰু সমন্বয় কৰিবলৈ উপযুক্ত মডেলো প্ৰস্তুত কৰে। ইয়াৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নিগমে প্ৰশিক্ষণ অংশীদাৰসকলৰ এটা ফলপ্ৰসূ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছে যাৰ ভিতৰত ৩০২টা পুঁজি প্ৰাপ্ত, ১১৫টা পুঁজি বিহীন আৰু ১৪টা উদ্ভাৱনী অংশীদাৰৰ লগতে ৩৯টা কাৰ্যক্ষম ছেক্টৰ স্কিল কাউঞ্চিল অন্তৰ্ভুক্ত আছে, আৰু এই অংশীদাৰিত্ব নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে দক্ষতা প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীসমূহলৈ ১৪৫৩.৭০ কোটি টকা (প্ৰায় ২১০ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) পুঁজি বিতৰণ কৰিছে।

আঁচনি আৰু পদক্ষেপসমূহ

• প্ৰধানমন্ত্ৰী কৌশল বিকাশ যোজনা (PMKVY)
• প্ৰধানমন্ত্ৰী কৌশল কেন্দ্ৰ (PMKK)
• ইণ্ডিয়া ইণ্টাৰনেচনেল স্কিল চেণ্টাৰ (IISC) নেটৱৰ্ক
• কাৰিকৰী প্ৰশিক্ষণাৰ্থী প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী (Technical Intern Training Program - TITP)
• শিখো ঔৰ কামাও (Seekho Aur Kamao)
• স্বদেশ (Swades)
• পিএম-বিশ্বকৰ্মা (PM-VISHWAKARMA)