হেলেন বেলিয়া

হেলেন ৰেইনল্ডছ বেলিয়া, অ'চি এফ আৰ এছ চি ( ইংৰাজী: Helen Reynolds Belyea, OC FRSC; ১১ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯১৩ – ২০ মে', ১৯৮৬), পেলিঅ'জয়িক যুগৰ ভূ-তাত্ত্বিক যুগৰ ডেভ'নিয়ান ব্যৱস্থাৰ ওপৰত পশ্চিম কানাডাত কৰা গৱেষণাৰ বাবে বেছিকৈ পৰিচিত কানাডাৰ এগৰাকী ভূ-তত্ত্ববিদ।

ব্যক্তিগত জীৱন

নিউ ব্ৰান্সৱিকৰ চেণ্ট জনত ফৰাচী হুগুয়েনট মূলৰ পৰিয়ালত বেলিয়াই জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ আছিল উইলিয়াম বেলিয়া আৰু এলিজাবেথ মেকড’নাল্ড।^১২

বেলিয়া পৰ্বতাৰোহণ, স্কিইং, খোজ কঢ়া আৰু ঘোঁৰা চলোৱা আদি কামতো সক্ৰিয় আছিল।^১ তেওঁ প্ৰায়ে আলবাৰ্টা, ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া আৰু গ্ৰেট স্লেভ লেক অঞ্চলৰ পাহাৰত ঘোঁৰাত উঠিছিল।^৩ তেওঁ কেলগেৰী কণ্টিনিউয়িং আৰ্টছ এছ'চিয়েচন, কেলগেৰী ফিলহাৰ্মনিকৰ উইমেনছ লীগৰ সদস্য আৰু কেলগেৰী জুলজিকেল ছ'চাইটিৰ সহযোগী পৰিচালক আছিল।^৪

ভূ-তাত্ত্বিক জগতখনৰ ভিতৰত তেওঁৰ উপস্থিতিৰ ফলত বেলিয়াই নিজৰ ক্ষেত্ৰখনত নাৰীবাদৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল। ১৯ শতিকাৰ সমাজৰ নীতি-নিয়মসমূহে নাৰীক গৃহিণীৰ ভূমিকাত আবদ্ধ কৰি ৰাখিছিল যদিও বেলিয়াৰ উল্লেখযোগ্য অৱদান আৰু প্ৰচেষ্টাই তেওঁক পুৰুষৰ সৈতে সমান হিচাপে এই ক্ষেত্ৰখনত কাম কৰিবলৈ সক্ষম কৰি তুলিছিল। তেওঁ ক্ষেত্ৰ অধ্যয়নত কাম কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়, যিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে মহিলাসকল পুৰুষৰ দৰে একেটা ক্ষেত্ৰতে কাম কৰিবলৈ সক্ষম।^৫ মন কৰিবলগীয়া যে ভূতত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰখনৰ চাকৰিত মহিলাসকলে গ্ৰহণযোগ্যতা লাভ কৰাৰ লগে লগে তেওঁলোকে সন্মানীয় পদবী লাভৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে এই মহিলাসকল অবিবাহিত হৈ থাকিব বুলি আশা কৰা হৈছিল, বিবাহৰ ফলত প্ৰায়ে চাকৰি হেৰুৱাবলগীয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ ইয়াৰ ফলত বেলিয়াই কেতিয়াও বিয়া কৰা নাছিল।^৬ হেলেন বেলিয়াই নিজৰ অধ্যয়নৰ ক্ষেত্ৰখনৰ ভিতৰতে নিজকে এগৰাকী কৰ্তৃত্বশীল ব্যক্তি হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে, বিশেষকৈ পশ্চিম কানাডাৰ ডেভ'নিয়ান ভূ-তাত্ত্বিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত তেওঁৰ গৱেষণা আৰু বিশ্লেষণ।^৭

কানাডাৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপত ৩৫ বছৰ ধৰি অৱদান আগবঢ়োৱাৰ পিছত ১৯৭৫ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে বেলিয়াই। কিন্তু ভূতত্ত্বৰ অধ্যয়ন অৱসৰৰ লগে লগে শেষ নহ'ল কাৰণ তেওঁ ইনষ্টিটিউট অৱ চেডিমেণ্টেৰী এণ্ড পেট্ৰলিয়াম জিঅ'লজিৰ সৈতে কাম কৰি থাকিল।^৭৮

১৯৮৬ চনৰ ২০ মে’ত আলবাৰ্টাৰ কেলগেৰীত ৭৩ বছৰ বয়সত হেলেন বেলিয়াৰ মৃত্যু হয়।

শিক্ষা

বেলিয়াই নোভা স্কটিয়াৰ ডালহাউজি বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ভূতত্ত্বত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ দুয়োটা ডিগ্ৰী লাভ কৰে, তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ একমাত্ৰ মহিলা আছিল আৰু ড’ছন ভূতত্ত্ব ক্লাবৰ সভানেত্ৰীও আছিল।^১ তাৰ পিছত তেওঁ পি.এইচ.ডি. ইলিনয়ৰ ইভানষ্টনৰ নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা লাভ কৰে, তেওঁৰ ডক্টৰেট ডিগ্ৰীৰ থিছিছৰ শিৰোনাম আছিল The Geology of Musquach Area, New Brunswick। ভূতত্ত্বত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত বেলিয়াই ভিক্টোৰিয়া আৰু টৰণ্টো দুয়োখন দেশৰ ব্যক্তিগত হাইস্কুলত শিক্ষক হিচাপে কাম কৰে।^৭ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত বেলিয়াই অট’ৱাত যুদ্ধৰ প্ৰচেষ্টাত অৰিহণা যোগাইছিল, যোগদান কৰিছিল আৰু শেষত নৌসেনাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ত ৱ’মেন ৰয়েল কানাডিয়ান নৌসেনা সেৱাত লেফটেনেণ্ট হৈছিল। বেলিয়াই ১৯৪৫ চনৰ মে' মাহত নৌসেনাৰ ভিতৰত নিজৰ কেৰিয়াৰ সমাপ্ত কৰে, সেৱাৰপৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত।^১৭

ভূতত্ত্বৰ ভিতৰত বৈজ্ঞানিক কেৰিয়াৰৰ পিছত বেলিয়াই দুটা সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে, ১৯৭৬ চনত উইণ্ডচৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা বিজ্ঞানৰ সন্মানীয় ডক্টৰ আৰু ১৯৭৭ চনত ডালহাউজি বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইন বিভাগৰ সন্মানীয় ডক্টৰ।^৭

শিক্ষাৰ সময়ছোৱাত বেলিয়াই ১৯৪৮ চনৰপৰা ১৯৫০ চনৰ ভিতৰত সহযোগী মহিলা ভূ-তত্ত্ববিদ ড° ফ্ৰান্সিছ ৱেগনাৰৰ স্নাতকোত্তৰ থিছিছৰ থিছিছ তত্ত্বাৱধায়ক হিচাপেও কাম কৰিছিল।^৯

গৱেষণা আৰু কেৰিয়াৰ

১৯৪৫ চনত নৌসেনাৰপৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত কানাডাৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপে (GSC) বেলিয়াক প্ৰযুক্তিবিদ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ১৯৪৭ চনত বেলিয়াক ভূ-তত্ত্ববিদৰ পদলৈ পদোন্নতি দিয়া হয়।^১০ জিএছচিৰ ভিতৰত তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি অট'ৱাত হৈছিল যদিও ১৯৫০ চনত তেওঁ আলবাৰ্টাৰ কেলগেৰীত থকা কাৰ্যালয়লৈ বদলি হয়।^৭ ইয়াৰ ফলত বেলিয়া কানাডাৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপত কাম কৰা দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়; ড° এলিছ উইলছনৰ পিছতে দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা। একে বছৰৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত আলবাৰ্টাৰ লেডুকত তেলৰ সন্ধান পোৱা হয় আৰু তাৰ তিনি বছৰৰ পাছত ১৯৫০ চনত বেলিয়াক নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ পঠিওৱা হয়।^১১ লেডুকত বেলিয়াই বিশেষভাৱে তেলৰ ড্ৰিলৰ ফলত পৃষ্ঠত থকা শিলৰ অংশসমূহ অধ্যয়ন কৰিছিল। এই তথ্যসমূহ তেওঁ ভূতত্ত্বৰ মানচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰি ক'ত তেল পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে সেইটো অধিক ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।^৭১২ তেল সন্ধান কৰাৰ পাছত ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপে কেলগেৰীত এটা কাৰ্যালয় মুকলি কৰে, তাৰ পিছত বেলিয়াক আৱিষ্কাৰটো নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ পঠিওৱা হয়।^১ এই কাৰ্যালয়ৰ ফলত অৱশেষত ১৯৬৭ চনত ইনষ্টিটিউট অৱ চেডিমেণ্টেৰী এণ্ড পেট্ৰলিয়াম জিঅ'লজিৰ সৃষ্টি হয়।^১

ভূতত্ত্বৰ গোটেই কেৰিয়াৰটোত বেলিয়াই ৩০খনতকৈও অধিক বৈজ্ঞানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখি প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৫২ চনত কানাডাৰ জিঅ'লজিকেল চাৰ্ভেত প্ৰকাশ পাইছিল।^১ ৩৫৮ৰপৰা ৪১৯ মিলিয়ন বছৰৰ আগৰ পেলিঅ'জয়িক যুগৰ ভূ-তাত্ত্বিক যুগ ডেভ'নিয়ান ব্যৱস্থাই ৰিফৰ অধ্যয়নৰ লগতে বেলিয়াক ৩৫ কোটি বছৰৰ আগতে আলবাৰ্টা কেনেকুৱা আছিল তাৰ মানচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰাত সহায় কৰিছিল।^৭ পশ্চিম কানাডাৰ ভূ-তাত্ত্বিক ইতিহাসৰ ‘দ্য এটলাছ’ খণ্ডটোত তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে তেওঁ বেছিকৈ পৰিচিত, য’ত তেওঁ সমগ্ৰ ডেভ’নিয়ান অঞ্চলৰ বাবে মানচিত্ৰ আৰু পাঠ্য লিখিছিল। ১৯৫০ চনৰ শেষৰফালৰপৰা তেওঁ দক্ষিণ উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপৰ ওপৰত কৰা কামৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল।^১৩ তেওঁ বিশেষভাৱে হে নদীৰ পশ্চিম আৰু মেকেঞ্জীৰ দক্ষিণ অঞ্চলত অৰিহণা যোগাইছিল।^১ আঞ্চলিক ভূতত্ত্বৰ বিষয়ে তাইৰ জ্ঞানে সেই অঞ্চলৰ ডেভ’নিয়ান শিলৰ বাবে সংশ্লেষণ প্ৰস্তুত কৰাত সহায় কৰিছিল। হেলেন বেলিয়াৰ আন লিখিত ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত ১৯৬০ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ গ্ৰন্থ "বেনফ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ কাহিনী" অন্যতম। ভূ-তাত্ত্বিক পমফ্লেটৰ শৃংখলাৰ প্ৰথমখন হোৱাৰ বাবে এই ১২১ পৃষ্ঠা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ব্যাখ্যাকাৰী কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে উদ্দেশ্য কৰা হৈছে।^৭

আলবাৰ্টাত ভূতত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰত অৱদানৰ বাবে বেলয়েয়াই লক্ষ্য কৰিছিল, য’ত তেওঁ কানাডাৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপৰ সৈতে ৩৫ বছৰ কটায়। ১৯৫৮ চনত কানাডাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ মাইনিং, মেটালাৰ্জী এণ্ড পেট্ৰলিয়ামৰপৰা প্ৰদান কৰা "ডিষ্ট্ৰিবিউচন এণ্ড লিথ'লজি অৱ অৰ্গেনিক কাৰ্বনেট ইউনিট অৱ আপাৰ ফেয়াৰহ'লম গ্ৰুপ, আলবাৰ্টা" নামৰ গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে বাৰ্লো মেম'ৰিয়েল মেডেল।^৭

আলবাৰ্টাত ভূতত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰত অৱদানৰ বাবে বেলয়েয়াই লক্ষ্য কৰিছিল, য’ত তেওঁ কানাডাৰ ভূতাত্ত্বিক জৰীপৰ সৈতে ৩৫ বছৰ কটায়। তেওঁৰ বহুতো বঁটাৰ ভিতৰত আছিল বাৰ্লো মেম'ৰিয়েল মেডেল তেওঁৰ গৱেষণা পত্ৰ, "ডিষ্ট্ৰিবিউচন এণ্ড লিথ'লজি অৱ অৰ্গেনিক কাৰ্বনেট ইউনিট অৱ আপাৰ ফেয়াৰহ'লম গ্ৰুপ, আলবাৰ্টা," ১৯৫৮ চনত কানাডাৰ ইনষ্টিটিউট অৱ মাইনিং, মেটালাৰ্জী এণ্ড পেট্ৰলিয়ামৰ পৰা প্ৰদান কৰা।^৮ এইদৰে সন্মানিত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল তেওঁ।^৮ ১৯৬২ চনত ৰয়েল ছ’চাইটি অৱ কানাডাৰ ফেলো নিৰ্বাচিত হয়, যিটো এগৰাকী মহিলাৰ বাবে এক বিৰল কৃতিত্ব আছিল আৰু পিছলৈ ১৯৬৪ চনত কানাডিয়ান ছ’চাইটি অৱ পেট্ৰলিয়াম জিঅ’লজিষ্টৰ সন্মানীয় সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৬৬ চনত হেলেন বেলিয়া ডেভ'নিয়ান ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনা-চক্ৰৰ সহ-সভাপতি হয়, যিটো আলবাৰ্টা ছ'চাইটি অৱ পেট্ৰলিয়াম জিঅ'লজিষ্টে পৃষ্ঠপোষকতা কৰে।^১৪ কেলগেৰীত এটা কাৰ্যালয় খুলিবলৈ পঠোৱা দুজন ভূ-তত্ত্ববিদৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম আৰু তাত ক্ষেত্ৰভিত্তিক কাম কৰা একমাত্ৰ মহিলা আছিল। ১৯৭৬ চনত তেওঁক অৰ্ডাৰ অৱ কানাডাৰ অফিচাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।