স্বৰভানু

স্বৰভানু (সংস্কৃত ভাষা: स्वर्भानु)^১ বৈদিক পৌৰাণিক কাহিনীত পৰম্পৰাগতভাৱে সূৰ্যগ্ৰহণ আৰু চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ বাবে দায়ী বুলি গণ্য কৰা এক অসুৰ। এই নামটো পৌৰাণিক কাহিনীত ৰাহু আৰু কেতুৰ বৈশিষ্ট্য হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়,^১ যিসকল সূৰ্যগ্ৰহণ আৰু চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ সৈতেও জড়িত।

কিম্বদন্তি

ৰাহু

ঋগবেদৰ ধাৰাৰ পুথিত স্বৰভানুক দুবাৰকৈ অসুৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।^২ স্বৰভানুৱে সূৰ্যক আঘাত কৰি সূৰ্য্যক আন্ধাৰেৰে ছাঁ পেলোৱাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।^৩ ষ্টেলা ক্ৰামৰিচে এই কাৰ্যক স্বৰভানুক সূৰ্যতকৈও ডাঙৰ দেৱতা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা বুলি গণ্য কৰে।^১ ইয়াৰ পিছত ঋগবেদত আৰু কোৱা হৈছে যে স্বৰ্গৰজা - ইন্দ্ৰই স্বৰভানুক আঘাত কৰিছিল আৰু অত্ৰিয়ে লুকাই থকা সূৰ্যক বিচাৰি পাই তাৰ ঠাইত আকাশত ৰাখিছিল।^২৪ স্বৰভানু পুনৰ যজুৰ্বেদ আৰু ব্ৰাহ্মণত প্ৰকাশ পাইছে।^২ ব্ৰাহ্মণসকলৰ মতে স্বৰভানুৱে অন্ধকাৰেৰে আদিত্য (সূৰ্য) ঢাকিছিল, যাক অৱশ্যে দেৱতাসকলে স্বৰ (উচ্চাৰণ) দ্বাৰা মুক্ত কৰিছিল।^৫

শুক্ৰৰ (শুক্ৰাচাৰ্য) সহায়ক স্বৰভানু অসুৰৰ গুৰুও আছিল। তেওঁ প্ৰতাৰণা কৰি মোহিনীয়ে আগবঢ়োৱা অমৃতক গলাধঃকৰণ কৰিলে, যাৰ ফলত তাৰ লগে লগে মূৰ কাটি পেলোৱাৰ পিছতো দুটা সত্ত্বা হিচাপে অমৰত্ব লাভ কৰিলে: তেওঁৰ মূৰ ৰাহু আৰু শৰীৰক কেতু হিচাপে জনা গ’ল।^৬৭

মহাভাৰতৰ মতে সূৰ্য দেৱতা সূৰ্যকো "স্বৰভানুৰ শত্ৰু" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।^৮৯ স্বৰভানুৱে সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ উভয়কে কাঁড়েৰে আঘাত কৰে বুলি কোৱা হয়, স্বৰ্গৰ পদাৰ্থবোৰক ঋগবেদৰ দৰে অত্ৰিৰ দ্বাৰা পুনৰুজ্জীৱিত কৰা হয়।^৪

হৰিবংশ গ্ৰন্থ অনুসৰি,^১০ স্বৰভানুৱে কালনেমিক তাৰকাৰাজ্যৰ মাজেৰে লৈ যায়। এখন পুৰাণত স্বৰভানুক দেৱী সিংহিকা(মাৰ্জাৰ বা মেকুৰী) ('সৰু সিংহনী')ৰ পুত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।^১১