লভিভ হাই কাষ্টল

লভিভ হাই কাষ্টল (ইউক্ৰেনীয়ান: Високий замок) হৈছে ইউক্ৰেইনৰ লভিভ চহৰৰ কাষ্টল হিল (দুৰ্গ পাহাৰ)ৰ ওপৰত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক দুৰ্গ।^১ এই ঠাইখিনিয়ে বৰ্তমান সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ৪১৩ মিটাৰ উচ্চতাৰে চহৰখনৰ আটাইতকৈ ওখ বিন্দু হিচাপে স্থান লাভ কৰিছে।^১ ঐতিহাসিক কালৰ এই ভৱ্য দুৰ্গটো বৰ্তমান ধ্বংসাৱশেষ অৱস্থাত থিয় দি আছে।^১

হাই কাষ্টলটো লভিভৰ পুৰণি চহৰ অঞ্চলৰ নিচেই কাষতে অৱস্থিত, যি এসময়ত এখন প্ৰতিৰক্ষামূলক দেৱালেৰে পৰিবেষ্টিত আছিল।^১ ১৩ শতিকাৰ পৰা ১৯ শতিকাৰ শেষলৈকে পাহাৰটোৰ ওপৰত এই দুৰ্গটো অৱস্থিত থকাৰ বাবেই এই পাহাৰটোৰ নাম কাষ্টল হিল বা দুৰ্গ পাহাৰ ৰখা হৈছিল (পল্টভা নদীৰ পূব পাৰে থকা লভিভ ল’ কাষ্টলৰ বিপৰীতে ইয়াক হাই কাষ্টল নাম দিয়া হৈছিল)।^১ এই দুৰ্গটো ইয়াৰ সমগ্ৰ কাৰ্যকালত চহৰখনৰ এক প্ৰধান প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গ বা কোঠ আছিল।^১

ইতিহাস

লভিভ চহৰত বৰ্তমানৰ হাই কাষ্টল বা উচ্চ দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰাৰ পূৰ্বে তাত নিশ্চয়কৈ প্ৰতিৰক্ষামূলক গাঁথনি আছিল, কিন্তু সেইবোৰৰ আকৃতি আৰু সঠিক স্থান জনা নাযায়।^২ ৰাছিয়াৰ বুৰঞ্জীসমূহৰ পৰা জনা যায় যে প্ৰথম কাঠৰ গাঁথনিসমূহ হালিস্কৰ প্ৰথম লিৱৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১২৬১ চনত মংগোলীয় সামৰিক নেতা বোৰোলদাইৰ অনুৰোধত সেইবোৰ ধ্বংস কৰা হয়। ১২৮৩ চনৰ ভিতৰত সেইবোৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াত ৰাছিয়াৰ সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজকোষ সংৰক্ষিত আছিল, য’ত মুকুট, সিংহাসন আৰু পবিত্ৰ ক্ৰছৰ অংশ থকা বহুমূলীয়া ক্ৰছসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।

বুৰঞ্জীবিদ জান ড্লুগোছৰ মতে, ১৩৪০ চনত যেতিয়া পোলেণ্ডৰ তৃতীয় কাছিমিৰে লভিভ অধিকাৰ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ চহৰৰ দুৰ্গসমূহ ভাঙি পেলাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। ১৩৫১ চনত লিথুৱানিয়াৰ ৰাজকুমাৰ লিউবাৰ্টাছে লভিভ দখল কৰে আৰু ইয়াক জ্বলাই দিয়ে। ইয়াৰ দুবছৰ পিছত ১৩৫৩ চনত লিউবাৰ্টাছে পুনৰ চহৰখন আক্ৰমণ কৰি এইবাৰ ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰি পেলায়। পোলেণ্ডৰ তৃতীয় কাছিমিৰে ১৩৫৬ চনত পল্টভা নদীৰ পাৰত এটা নতুন চহৰ নিৰ্মাণ কৰে আৰু ইয়াক মাগদেবাৰ্গ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে।

ৰজা তৃতীয় কাছিমিৰৰ শাসনকালত ১৩৬২ চনৰ আশে-পাশে ইটা আৰু শিলৰ এটা নতুন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হয়। লভিভৰ এটা পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবেই ইয়াৰ নাম 'হাই কাষ্টল' বা উচ্চ দুৰ্গ ৰখা হৈছিল, যাৰ বিপৰীতে চহৰৰ ভিতৰত ৰাজকীয় প্ৰশাসকসকলৰ বাবে 'লোৱাৰ কাষ্টল' বা নিম্ন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। চহৰখন পুনৰ পোলেণ্ডৰ শাসনলৈ নোযোৱালৈকে ১৩৭৯ চনৰ পৰা ১৩৮৭ চনৰ ভিতৰত এই দুৰ্গত হাংগেৰীৰ এটা সেনা দল নিয়োজিত আছিল।^৩

১৫ শতিকাত এই দুৰ্গটোক অঞ্চলটোৰ আটাইতকէ শক্তিশালী প্ৰতিৰক্ষামূলক কোঠ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। পোলেণ্ডৰ শাসনৰ অধীনত এই দুৰ্গটো ৰজাই নিযুক্তি দিয়া প্ৰশাসকসকলে পৰিচালনা কৰিছিল। দুৰ্গৰ তৰফৰ পৰা পোনপটীয়া তদাৰকী কৰা হৈছিল প্ৰশাসকৰ উপ-বিষয়াসকলৰ দ্বাৰা। দুৰ্গৰ মাটিৰ তলৰ কোঠালি আৰু টাৱাৰসমূহ বন্দীসকলক ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত গ্ৰুণৱাল্ডৰ যুদ্ধত বন্দী হোৱা টিউটনীয় নাইট সকলো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ১৫ শতিকাৰ মাজভাগত তাতাৰসকলৰ আক্ৰমণ বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে এই দুৰ্গৰ ৰণকৌশলগত গুৰুত্ব বাঢ়ি যায় আৰু চতুৰ্থ কাছিমিৰ জাগিয়েলনৰ শাসনকালত ইয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা মেৰামতি কৰা হয়। ১৪৯৮ আৰু ১৫০৯ চনত ই মোল্ডাভিয়ান আৰু তেওঁলোকৰ মিত্ৰশক্তি অটোমান সাম্ৰাজ্যৰ আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ১৫২৭ চনত লভিভ চহৰত সংঘটিত হোৱা এক বৃহৎ অগ্নিকাণ্ডত দুৰ্গৰ প্ৰধান টাৱাৰটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ১৫৩৭ চনত এই দুৰ্গটো পোলেণ্ডৰ ৰজা প্ৰথম চিগিস্মুণ্ড আৰু তেওঁৰ পত্নী বোনা স্ফৰ্জাৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত হোৱা এক বিদ্ৰোহৰ সাক্ষী হৈ ৰয়।^৪

এই দুৰ্গটো কেইবাবাৰো পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু মেрামতি কৰা হৈছিল। খমেলনিটস্কি বিদ্ৰোহৰ সময়ত ১৬ND৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত কৰ্ণেল মাক্সিম ক্ৰিভনিছৰ নেতৃত্বত কছাক বাহিনীয়ে এই দুৰ্গটো নিজৰ দখললৈ আনিছিল। ১৭MD৪ চনত যেতিয়া ছুইডেনৰ সেনাই লভিভ দখল কৰে, তেতিয়া দুৰ্গটো গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ১৭৭৭ চনত অষ্ট্ৰিয়ানসকলে দুৰ্গৰ চৌপাশৰ প্ৰতিৰক্ষামূলক গাঁথনিসমূহ ভাঙি পেলোৱাৰ কাম আৰম্ভ কৰে।

১৯ শতিকাত এই ধ্বংসপ্ৰাপ্ত দুৰ্গটো সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰাই তাৰ ঠাইত নতুন সা-সুবিধা গঢ়ি তোলা হয়। পাহাৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰা হয়, গছ-গছনি ৰোপণ কৰা হয় আৰু এটা উদ্যান নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮排放৯ চนত এই দুৰ্গ থকা স্থানত ইউনিয়ন অৱ লুব্লিনৰ ৩০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে এটা কুৰগান বা পৰ্বত-সদৃশ স্মাৰক (Union of Lublin Mound) নিৰ্মাণ কৰা হয়। বৰ্তমান ইয়াৰ ওপৰত এটা পৰ্যবেক্ষণ মঞ্চ বা ভিউ পইণ্ট আছে। ১৯৫৭ চনত পাহাৰৰ এটা অংশত ১৪১ মিটাৰ ওখ দূৰদৰ্শন টাৱাৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।

২০০৪-২০০৫ চনত এই পাহাৰৰ ওপৰত পুনৰ শিলৰ দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা চলিছিল। এই প্ৰকল্পটোৱে কিছু সমৰ্থন আৰু বিৰোধিতা লাভ কৰিছিল। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত এই দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনা বাস্তৱসন্মত নহয়।

সংস্কৃতি বা লোকসমাজত

লভিভ চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পোলেণ্ডৰ বিখ্যাত কল্পবিজ্ঞান লেখক ষ্টেনিস্লাভ লেমে ১৯৬৬ চনত ৰচনা কৰা তেওঁৰ আত্মজীৱনীমূলক উপন্যাস হাইকাষ্টল: এ ৰিমেম্ব্ৰেন্স (Wysoki Zamek)-ত এই দুৰ্গটোৰ উল্লেখ কৰিছে।^৫

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ এটা জনপ্ৰিয় ইউক্ৰেনীয় লোকগীততো এই দুৰ্গটোৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়। গীতটিত এগৰাকী মাতৃয়ে দুৰ্গটোৰ ওচৰতে হোৱা যুদ্ধত শ্বহীদ হোৱা তেওঁৰ গেৰিলা যোদ্ধা বা পাৰ্টিজান পুত্ৰৰ মৃত্যুত কৰা শোকাকুল বিলাপক ফুটাই তোলা হৈছে।^৬

অতিৰিক্ত পঠন

• Czołowski, Aleksander. (1910). Wysoki zamek
• A. Kozykyi, "Vysokyi Zamok", in Encyklopediya L'vova vol. 1, 2007, p. 366-368.