মৌজা

বাংলাদেশ, পাকিস্তান আৰু ভাৰতৰ কিছু অংশত মৌজা হৈছে একপ্ৰকাৰৰ প্ৰশাসনিক জিলা, যিটো এটা নিৰ্দিষ্ট ভূমি অঞ্চলৰ সৈতে মিল খায় যাৰ ভিতৰত এটা বা ততোধিক বসতি থাকিব পাৰে। ২০ শতিকাৰ আগতে এই শব্দটোৱে পৰগনা বা ৰাজহ জিলাৰ ঠিক তলত থকা ৰাজহ সংগ্ৰহৰ এককক বুজাইছিল।

ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ মৌজা ব্যৱস্থা ইউৰোপৰ মেন’ৰিয়েল ব্যৱস্থাৰ দৰেই। মৌজাৰ প্ৰধানক মুস্তাজিৰ, প্ৰধান বা মুলৰাইয়াত বুলি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিটো মেন’ৰিয়েল ব্যৱস্থাত লৰ্ড অৱ দ্য মেন’ৰৰ সমতুল্য।^১

জনসংখ্যা বৃদ্ধি হোৱাৰ লগে লগে আৰু গাঁওবোৰ অধিক সাধাৰণ আৰু উন্নত হোৱাৰ লগে লগে মৌজাৰ ধাৰণাটোৰ গুৰুত্ব কমি আহিল। আজি ই বেছিভাগেই গ্ৰাম বা গাঁৱৰ সমাৰ্থক হৈ পৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে বেছিভাগ ভোটাৰ তালিকাত এতিয়া মৌজাৰ নামতকৈ গাঁৱৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^২

সমসাময়িক পাকিস্তানত মৌজাক "এটা পৃথক নাম, নিৰ্দিষ্ট সীমা আৰু এলেকা নিৰ্দিষ্টভাৱে জুখি প্লট/খছৰা/জৰীপ সংখ্যাত বিভক্ত কৰা এটা ভূ-খণ্ডৰ একক" বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয়।^৩ প্ৰতিটো মৌজাৰ ভূমি ৰাজহৰ অভিলেখত ৰখা এটা কেডাষ্ট্ৰেল মেপ থাকে আৰু সিন্ধৰ বাহিৰে প্ৰতিটো মৌজাৰ হাদাবাষ্ট নম্বৰ থাকে।^৩ মৌজা এটা কমপেক্ট বা সিঁচৰতি একক হ'ব পাৰে, আৰু মৌজাৰ ভূ-খণ্ডত এটা বা ততোধিক বসতি (অৰ্থাৎ আবাদি, বাষ্টি, ঢোক, গথ, টোলা, টাৰ্ফ, হুন্দি আদি) থাকিব পাৰে।^৩ এটা মৌজা জনবসতিহীনও হ’ব পাৰে।^৩

সিন্ধত মৌজাক দেহ বুলি জনা যায়।^৩