মণিছাল

মণিছাল ( বৈজ্ঞানিক নাম: Sapindus mukorossi; বঙালী: ৰিঠা; মিচিং: হাইটা-গুটি; কাৰবি: ডাক্ ডাক্ আৰং; কাছাৰ:হাইঠাল, ফুআঠাই, খাচিয়া: দিয়েং স্পিয়েং ৰাহ; তাই-আহোম: টুন্-মাক-চাক; বড়ো:মণিছাল^১) চেপিন্দেচি (Sapindaceae) পৰিয়ালৰ অন্তৰ্ভুক্ত এবিধ মজলীয়া আকাৰৰ পৰ্ণপাতী বনৰীয়া গছ। ইয়াৰ ফলক ইংৰাজীত Indian soapberry বা washnut^২ বুলি কোৱা হয়।

বিস্তৃতি

মণিছাল ভাৰতবৰ্ষৰ থলুৱা উদ্ভিদ। এই গছ ভাৰত আৰু নেপালৰ হিমালয়ৰ পাদদেশত সাগৰ-পৃষ্ঠৰ পৰা ৪০০০ ফুট উচ্চতালৈকে প্ৰাকৃতিকভাৱে বিস্তৃত হৈ আছে। ^৩৪৫ এই গছ কম সাৰুৱা মাটিতো উৎপন্ন হ’ব পাৰে।^৬৭

বিৱৰণ

মণিছাল গছৰ বাকলিৰ বৰণ মদৰুৱা হয় আৰু এই বাকলিৰ উপৰিভাগত সেউজীয়া বৰণৰ আভাস থাকে। বাকলিৰ ওপৰত দীঘল দীঘল ৰেখাৰ উদ্ভৱ হয়।^১

পাতৰ আকৃতি দীঘল চানেকীয়া। মূল পাতৰপৰা কেইবাখিলাও শাখা পাত ওলায়। ফুলবোৰ থোপাথোপে ফুলে। ফুলৰ আকাৰ সৰু হয়। ফুল পুৰঠ হ’লে ঘূৰণীয়া আকৃতিৰ ফল ধৰে। ফলৰ উপৰিভাগে মেৰুটা-মেৰুটি হৈ শোটোৰা পৰাৰ আকৃতি ধাৰণ কৰে। বাকলিখনৰ ভিতৰত একোটাকৈ ঘূৰণীয়া আকাৰৰ গুটি ধৰে। ^১

ব্যৱহাৰ

মণিছাল গছৰ গুটিৰ ব্যৱহাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ।^২ ইয়াৰ গুটিত চেপ’নিন (saponin) নামৰ এটা যৌগ থাকে যি প্ৰাকৃতিকভাৱে পৰিষ্কাৰকৰণ (cleansing) ত সহয় কৰে। সেয়ে মণিছালৰ গুটিৰে চুলি, চাল আৰু কাপোৰকানি পৰিষ্কাৰ কৰা হয়।^৪

মণিছাল পতংগৰোধক (insecticides) হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই চলুৰ পৰা উকণি নিৰ্মুলতো সহায় কৰে।^২

এটা গৱেষণাই প্ৰকাশ কৰিছে যে, মাইগ্ৰেইন বা ছালৰ বিভিন্ন ৰোগ নিৰাময়তো মণিছালৰ গুটিৰ উপযোগীতা আছে।^২

তদুপৰি তেলৰ খনিৰ পৰা তেল উলিওৱাতো মণিছালৰ গুটিৰ সম্ভাৱনীয় ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা গৈছে।^৮৯