ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ

ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ (Vyshnivets Palace) বা ভিশ্নিভেৎস্কি প্ৰাসাদ (Vyshnivets Palace) ইউক্ৰেইনৰ পশ্চিম অংশৰ তেনোপিল অঞ্চলত জবাৰাঝ চহৰৰ ওচৰৰ ভিশ্নিভেৎস নামৰ গ্ৰাম্য বসতিত অৱস্থিত। ঐতিহাসিকভাৱে এই প্ৰাসাদটো ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়ালৰ মুখ্য বাসস্থান আছিল। এই পৰিয়ালে ভিশ্নিভেৎস নামৰ ঠাইৰ নামেৰে নিজৰ পৰিয়ালৰ নাম গ্ৰহণ কৰিছিল।

ইতিহাস

১৩৯৫ চনত নোভগোৰড-চিভেৰ্স্কিৰপৰা ক্ষমতাচ্যুত হোৱাৰ পিছত অভিজাত ব্যক্তি দিমিত্ৰি কোৰিবুটক ভলিনিয়া অঞ্চলৰ কিছু ভূমিৰ শাসনভাৰ দিয়া হয়। তাত তেওঁ প্ৰতিৰক্ষামূলক নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। প্ৰথম দুৰ্গটো হোৰিন নদীৰ পাৰত, বৰ্তমানৰ পুৰণি ভিশ্নিভেৎস গাঁৱৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^১

দিমিত্ৰি কোৰিবুট পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নথকাকৈ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ সম্পত্তি অলগেৰ্দোভিচ-নেছভিৎস্কি পৰিয়ালৰ এটা আনুষংগিক শাখাৰ হাতলৈ যায় আৰু তিনিটা প্ৰজন্মলৈ তেওঁলোকৰ অধীনত থাকে। ১৫১৭ চনত ইয়াৰ মালিকানা মিখাইলো জবাৰাস্কি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ হাতলৈ যায়।

১৪৯১ চনত তুৰ্ক-তাতাৰ বাহিনীৰ আক্ৰমণত পুৰণি ভিশ্নিভেৎসৰ দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ চৌপাশৰ বসতি ধ্বংস হয়। সেই বছৰতে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল নাম গ্ৰহণ কৰা মিখাইলো জবাৰাস্কিয়ে নদীৰ ওপৰৰফালে এটা পাহাৰৰ শীৰ্ষত নতুন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই নতুন দুৰ্গটো তাতাৰ আৰু তুৰ্কী আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰতিৰক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্য আছিল।

১৬৪০-ৰ দশকত য়েৰেমি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ তত্ত্বাৱধানত দুৰ্গটো সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰি প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গত পৰিণত কৰা হয়। ইয়াত দুৰ্গ-প্ৰতিৰক্ষাৰ এক বিশেষ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা হৈছিল। কিন্তু ১৬৪৮ চনৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত কছাকসকলে দুৰ্গটো দখল কৰাত এই প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাই বাধা দিব নোৱাৰিলে। ১৬৪৯ চনত জবাৰাঝ সন্ধিৰ পিছত তাতাৰসকলে দুৰ্গটো লুট-পাত কৰে।^২৩

উন্নত প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা থকা সত্ত্বেও দুৰ্গটো পুনৰ শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৫৫ চনত তাতাৰসকলে আৰু ১৬৭৫ চনত পোলেণ্ড–অটোমান যুদ্ধৰ সময়ত তুৰ্কীসকলে দুৰ্গটো দখল কৰে। ফলত দুৰ্গটো ধ্বংসাৱশেষত পৰিণত হয়। ১৭শ শতিকাৰ অশান্ত সময়ছোৱাত চহৰ আৰু দুৰ্গ ইমানেই ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছিল যে পোলেণ্ডৰ ৰজা তৃতীয় জন সোবিয়েস্কিয়ে চহৰখনক ২০ বছৰৰ বাবে কৰৰপৰা ৰেহাই দিয়ে।

মিখাইলো ছেৰভাছি ভিশ্নিভেৎস্কি (১৬৮০–১৭৪৪) এজন ধনী পোলিছ অভিজাত আৰু ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ পুৰুষ বংশৰ শেষ উত্তৰাধিকাৰী আছিল। তেওঁ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। দুৰ্গটো পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰে আৰু ১৭২০ চনত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে। তথাপি ভৱনটোৰ প্ৰতিৰক্ষামূলক ভূমিকা অব্যাহত আছিল আৰু ১৭৬০ চনলৈকে ইয়াত সৈন্যৰ এটা দল আছিল। পিছলৈ প্ৰাসাদৰ গীৰ্জা আৰু এটা বৃহৎ উদ্যান সংযোজন কৰা হয়।

ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ শেষ পুৰুষ সদস্যৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰাসাদ আৰু সম্পত্তিৰ মালিকানা মহিলা বংশৰ জৰিয়তে মনিশেক পৰিয়ালৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ অধীনত প্ৰাসাদটোৱে পূৰ্ণ আড়ম্বৰ লাভ কৰে আৰু ইউৰোপীয় প্ৰাসাদ আৰু ভূদৃশ্য নক্সাৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শনত পৰিণত হয়।

মনিশেক পৰিয়ালৰ তিনিটা প্ৰজন্মৰ মালিক—য়ান কাৰোল (১৭১৬–১৭৫৯), মিখাইলো ইয়ৰ্জি (১৭৪৮–১৮০৬) আৰু কাৰোল ফিলিপ (১৭৯৪–১৮৪৬)—য়ে সম্পত্তিটোক ৰাজকীয় ৰূপ দিয়ে। তেওঁলোকে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল, পোতোট্স্কি পৰিয়াল, সাংগুশ্কো পৰিয়াল, চাৰ্তোৰিস্কি পৰিয়াল আৰু অস্ত্ৰোহস্কি পৰিয়ালৰপৰা বিপুলসংখ্যক চিত্ৰ সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ উপৰি ভাস্কৰ্য, সেই সময়ৰ আচ-বাব, ডাচ টাইলৰ চৌকা, কিতাপ, অস্ত্ৰ আৰু উন্নতমানৰ চীনামাটিৰ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই উন্নয়নসমূহে প্ৰাসাদটোক ভলিনিয়াৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট প্ৰাসাদীয় বাসস্থান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

কিন্তু সম্পত্তি লাভ কৰাৰ মাত্ৰ চাৰি বছৰৰ পাছতে শেষ মনিশেক মালিকে ফ্ৰান্সলৈ গুচি যায়। তেওঁ পৰিয়ালৰ বহু মূল্যৱান সামগ্ৰী লগত লৈ যায়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল দুই হাজাৰ কিতাপ, পৰিয়ালৰ প্ৰতিকৃতি, চিঠি আৰু বংশচিহ্ন সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ সামগ্ৰী। বহু বছৰ ধৰি প্ৰাসাদটো বাণিজ্যৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ সংগ্ৰহৰ বহু সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰি দিয়া হয়।

১৮৫২ চনৰপৰা ১৯১৩ চনলৈ ৬০ বছৰতকৈ অধিক সময়ত প্ৰাসাদটো নজন বিভিন্ন মালিকৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ উপাধি আৰু সামাজিক মৰ্যাদা থাকিলেও তেওঁলোকে নিজৰ আৰ্থিক অৱস্থা শক্তিশালী কৰিবলৈ এই বিলাসী বাসস্থান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ফলত প্ৰাসাদটোৱে নিজৰ আড়ম্বৰ হেৰুৱায় আৰু ইয়াৰ মূল্যৱান সংগ্ৰহ লুট কৰা হয়।

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ কিছুসময় আগতে নতুন মালিক ভলিনিয়াৰ অভিজাত পাভেল ডেমিদভে (১৮৬৯–১৯৩৫) প্ৰাসাদটো পুনৰুদ্ধাৰৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁ কিয়েভৰ স্থপতি ভ্লাদিস্লাভ হোৰোদেস্কিক (১৮৬৩–১৯৩০) এই কামৰ নেতৃত্ব দিবলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। কিন্তু যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ বিপ্লৱৰ বাবে কাম ব্যাহত হয়। প্ৰাসাদটো ৰুছ সাম্ৰাজ্যৰ সেনাৰ ২৫তম সেনা বাহিনীয়ে ব্যৱহাৰ কৰে। তাৰ পিছত অস্থায়ী চৰকাৰ আৰু ছিমন পেটলিউৰাৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল বাহিনীয়ে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে।

১৯২০-ৰ দশকৰ মাজভাগত মুখ্য ভৱনটোত এটা সংগ্ৰহালয়ৰ সংগ্ৰহ ৰখা হৈছিল। বাকী অংশত এখন কাৰুশিল্প বিদ্যালয় চলিছিল।

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই ১৯৪০–১৯৪১ চনত বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহ মস্কোলৈ পঠিয়াই দিয়ে। জাৰ্মান দখলৰ সময়ত, ১৯৪১–১৯৪৪ চনত, জাৰ্মান সেনাই প্ৰাসাদটো আৰক্ষী চকী আৰু গেষ্টাপোৰ কাৰ্যালয় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকে প্ৰাসাদৰ বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহো আঁতৰাই নিয়ে। ১৯৪৪ চনৰ এটা অগ্নিকাণ্ডে প্ৰাসাদটোৰ ধ্বংস সম্পূৰ্ণ কৰে।

যুদ্ধৰ পিছত ১৯৫০-ৰ দশকত হোৱা পুনৰুদ্ধাৰে প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ অংশ নতুন ৰূপ দিয়ে। কিন্তু ভিতৰৰ অংশ মূল পৰিকল্পনাৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব নিদিয়াকৈ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। উদ্যানখনৰো যত্ন লোৱা হোৱা নাছিল আৰু চৌহদত জংঘল গজি উঠে। স্থানীয় লোকসকলৰদ্বাৰাও অধিক লুট-পাত সংঘটিত হয়।

১৯৬৩ চনত প্ৰাসাদটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে এটা স্থাপত্য স্মাৰক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। তথাপি ইয়াক বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰি থকা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সামূহিক ক্লাব, পুথিভঁৰাল, কাপোৰৰ কাৰখানা আৰু কাৰুশিল্প বিদ্যালয়।

ইউক্ৰেইন স্বাধীন হোৱাৰ পিছত প্ৰাসাদটোৰ অৱস্থা উন্নত হয়। ১৯৯৩ চনত ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৯৯ চনত দুৰ্গটো আনুষ্ঠানিকভাৱে জবাৰাঝৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০০৫ চনত ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চল "তেনোপিল অঞ্চলৰ দুৰ্গসমূহ"ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।^৪ ইয়াৰ পিছত এক বিস্তৃত পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ হয়। ২০০৭ চনৰ ভিতৰত সংগ্ৰহালয়ৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা সকলো প্ৰতিষ্ঠানে প্ৰাসাদ চৌহদ খালী কৰে।

২০১৪ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণৰ মুখ্য পৰ্যায় সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ভিতৰৰ অংশ পুনৰুদ্ধাৰ, উদ্যানৰ ভূদৃশ্য উন্নয়ন আৰু চৌহদৰ বেৰ নিৰ্মাণ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।

স্থাপত্য

ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ স্থাপত্যত পৰৱৰ্তী বেৰক আৰু ধ্ৰুপদী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য একেলগে দেখা যায়। পুনৰ্নিৰ্মিত প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ ৰূপ ধ্ৰুপদী। ইয়াৰ দীঘলীয়া দুমহলীয়া মুখ্য ভৱনৰ দুয়োফালে ওখ তিনিমহলীয়া অংশ আছে। এইবোৰে এক সমমিত ইউ-আকৃতিৰ পৰিকল্পনা গঠন কৰিছে।

মুখ্য সন্মুখভাগৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ অভঁ-কৰ্পছ আছে। ইয়াৰ ওপৰত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশ আৰু ষ্টুক্কো অলংকৰণ আছে। পিছফালৰ সন্মুখভাগত অভঁ-কৰ্পছসমূহৰ মাজত খিলানযুক্ত গ্যালাৰী আছে। প্ৰাসাদৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ ধ্ৰুপদী বিজয় তোৰণৰ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।

প্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ পৰিকল্পনা সমমিত। ইয়াত এটা কেন্দ্ৰীয় হল, চিৰি আৰু এটা বৃহৎ নৃত্যকক্ষ আছে। কেইবাটাও হল বহল খিলানেৰে সংযুক্ত। এই অংশত এসময়ত এখন দাপোণৰ গ্যালাৰী আছিল। ইয়াত বহুতো শিল্পকৰ্ম ৰখা হৈছিল আৰু ১৮শ শতিকাত পোলিছ–লিথুৱেনীয় কমনৱেলথৰ অভিজাত বাসস্থানসমূহৰ ভিতৰত ইয়াক অন্যতম উৎকৃষ্ট গ্যালাৰী হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।^৫৬

বাহ্যিক সংযোগ

• Vyshnivets. Castles and Monuments of Ukraine