ভাৰতৰ নিৰ্বাচন (Elections in India) ভাৰতৰ সংবিধানৰ অধীনত পৰিচালিত এক গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়া। ভাৰত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গণতন্ত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত। ভাৰতৰ সংবিধান অনুসৰি দেশখনত যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় সংসদীয় শাসন ব্যৱস্থা প্ৰচলিত, য'ত ক্ষমতা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু বিভিন্ন ৰাজ্যসমূহৰ মাজত বিভক্ত কৰা হৈছে।১
ভাৰতীয় নিৰ্বাচন ব্যৱস্থাত ১৮ বছৰ বা তাতকৈ অধিক বয়সৰ প্ৰতিজন নাগৰিকক সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছে।
নিৰ্বাচনৰ প্ৰকাৰ
ভাৰতত মূলতঃ বিভিন্ন পৰ্যায়ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়:
- ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচন: পৰোক্ষ নিৰ্বাচন ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা এক নিৰ্বাচক মণ্ডলৰ জৰিয়তে নিৰ্বাচিত হয়।
- সংসদীয় নিৰ্বাচন (লোকসভা): নিম্ন সদনৰ ৫৪৩ জন সদস্যক সমগ্ৰ দেশৰ এককেন্দ্ৰিক সমষ্টিসমূহৰ পৰা প্ৰত্যক্ষ ভোটদানৰ (First-past-the-post) জৰিয়তে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।
- ৰাজ্যসভা নিৰ্বাচন: ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ দ্বাৰা একক সংক্ৰমণীয় ভোট পদ্ধতিৰে উচ্চ সদনৰ সদস্যসকল নিৰ্বাচিত হয়।
- ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচন: প্ৰতিখন ৰাজ্য আৰু নিৰ্বাচিত বিধানসভা থকা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ বিধায়কসকলক নিৰ্বাচিত কৰিবলৈ এই নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।
- স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন: গ্ৰাম্য অঞ্চলত পঞ্চায়তী ৰাজ আৰু নগৰীয়া অঞ্চলত পৌৰসভা/পৌৰ নিগমৰ বাবে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।২
নিৰ্বাচন পৰিচালনা সংস্থা
ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ
ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩২৪ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ (Election Commission of India) হ'ল এক স্বায়ত্বশাসিত সাংবিধানিক কৰ্তৃপক্ষ। এই আয়োগে সংসদ, ৰাজ্যিক বিধানমণ্ডল, ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ নিৰ্বাচন পৰিচালনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।৩
ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগ
সংবিধানৰ ৭৩তম আৰু ৭৪তম সংশোধনী অনুসৰি গাঁও পঞ্চায়ত আৰু নগৰীয়া পৌৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ নিৰ্বাচন পৰিচালনা কৰাৰ দায়িত্ব সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যৰ স্বতন্ত্ৰ ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগসমূহৰ হাতত ন্যস্ত।
ভোটদান পদ্ধতি আৰু প্ৰযুক্তি
- ইলেক্ট্ৰনিক ভোটিং মেচিন (EVM): ভাৰতত সাধাৰণ নিৰ্বাচন আৰু বিধানসভা নিৰ্বাচনসমূহত বেলট পেপাৰৰ সলনি ইলেক্ট্ৰনিক ভোটিং মেচিন ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
- ভিভিপাট (VVPAT): ভোটদানৰ স্বচ্ছতা আৰু নিৰ্ভুলতা নিশ্চিত কৰিবলৈ EVM-ৰ সৈতে 'ভোটাৰ ভেৰিফায়েবল পেপাৰ অডিট ট্ৰেইল' ব্যৱস্থা সংলগ্ন কৰা হয়।
- ন'টা (NOTA): ভাৰতীয় ভোটাৰসকলক কোনো প্ৰাৰ্থীকে পচন্দ নকৰিলে "ওপৰৰ এটাও নহয়" (None of the Above) বিকল্প বাছনি কৰাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছে।
লগতে চাওক
বাহ্যিক সংযোগ
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ Elections in India. Elections in India
- ↑ Election Management. Election Commission of India
- ↑ About ECI. Election Commission of India
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “ভাৰতৰ নিৰ্বাচন” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩৪৪০২ (৬ ছেপ্তেম্বৰ ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।