ভগভদ্ৰ

ভগভদ্ৰ আছিল এজন শুংগ সম্ৰাট, যিয়ে উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰতত প্ৰায় ১১৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা ৮৩ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈকে ৰাজত্ব কৰিছিল। যদিও শুংগসকলৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰত আছিল, তথাপি তেওঁ বিদিশাত আদালত অনুষ্ঠিত কৰা বুলি জনা গৈছিল। পুৰাণিক লিপিত থকা শুংগসকলৰ ৰাজত্বকালীন তালিকাতো ভগভদ্ৰ নামটো আছে বুলি ভবা হয়, শুংগসকলৰ পঞ্চম শাসক ভদ্ৰক নামেৰে।

হেলিঅ'ডৰাছৰ শিলালিপি

মধ্য ভাৰতৰ বিদেশৰ স্থানত থকা হেলিঅ’ডৰাছ স্তম্ভলিপিৰ পৰা তেওঁৰ বিষয়ে বেছিকৈ জনা যায়, য'ত ভাৰত-গ্ৰীক ৰজা এন্টিআলচিডাছৰ পৰা তক্ষশীলাৰ দূতাবাসৰ সৈতে যোগাযোগৰ কথা লিখা হৈছে আৰু য'ত তেওঁৰ নাম বেনাৰসৰ ৰাজকুমাৰীৰ পুত্ৰ ত্ৰাণকৰ্তা কাশীপুত্ৰ ভগভদ্ৰ বুলি উল্লেখ আছে:

:Devadevasa Va [sude]vasa Garudadhvajo ayam:karito i[a] Heliodorena bhaga-:vatena Diyasa putrena Takhasilakena:Yonadatena agatena maharajasa:Amtalikitasa upa[m]ta samkasam-rano:Kasiput[r]asa [Bh]agabhadrasa tratarasa:vasena [chatu]dasena rajena vadhamanasa

এই শিলালিপিখন গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ ইয়াৰ দ্বাৰা শুংগসকলে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০ চনৰ আশে-পাশে বিদিশা অঞ্চলত শাসন কৰিছিল বুলি বৈধতা প্ৰদান কৰাৰ কথা কোৱা হয়। ওচৰৰ সাঁচি স্তুপটোৰ ওপৰত কিছু কলাত্মক উপলব্ধিয়েও এই কথাৰ সমৰ্থন কৰে, যিটো শুংগৰ যুগৰ বুলি ভবা হয়। মুঠতে এই অঞ্চলত তিনিটা শংগ স্তম্ভও উদ্ধাৰ হৈছে ৷ হেলিঅ’ড’ৰছে স্থাপন কৰা গৰুড় স্তম্ভ আৰু এই স্তম্ভত লিখা শিলালিপি ভাৰতৰ ভাগৱতবাদৰ আদিম বস্তুগত প্ৰমাণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।^১