বিবি চাহিব কৌৰ

ৰাজকুমাৰী বিবি চাহাব কৌৰ^১ (১৭৭১–১৮০১) আছিল পাটিয়ালাৰ এগৰাকী শিখ ৰাজকুমাৰী আৰু পাটিয়ালাৰ ৰাজা-ই-ৰাজগান চাহিব সিংহৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী।^২৩৪ চাহিব কৌৰে পাটিয়ালাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু পাটিয়ালা সেনাবাহিনীৰ জেনেৰেল হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।^৩৫ ১৮ শতিকাৰ শেষৰফালে ৰাণী ৰাজিন্দৰ কৌৰৰ সৈতে পাটিয়ালা ৰাজ্যক মাৰাঠাসকলৰপৰা ৰক্ষা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁক স্মৰণ কৰা হয়।^৬

জীৱনী

চাহিব কৌৰৰ জন্ম হৈছিল ১৭৭১ চনত।^২৭ কৌৰ আছিল পাটিয়ালাৰ ৰাজা-ই-ৰাজগান অমৰ সিংহৰ কন্যা, তেওঁৰ মাতৃ আছিল অমৰ সিংহৰ প্ৰথম পত্নী ৰাজ কৌৰ (গগেৱালৰ চৌধুৰী ৰাম দিত্তা মালৰ কন্যা), আৰু তেওঁ তেওঁলোকৰ পিতৃৰ পিছত পাটিয়ালাৰ শাসক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা চাহাব সিংহৰ ভগ্নী আছিল।^৪ মাই ফাট্টোৰ নাতিনীও আছিল।^৮ ৭ বছৰ বয়সত কানহাইয়া মিছলৰ হকীকাত সিঙৰ পুত্ৰ ফতেহ গড় চুৰিয়ান (গুৰদাছপুৰ জিলা)ৰ জয়মল সিঙৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হয়।^৪ সৰুতে চাহিব কৌৰে ঘোঁৰা চলোৱা, ধনুৰ্বিদ আৰু বেৰ চলোৱা শিকিছিল আৰু শিখ ধৰ্মত শিক্ষিত হৈছিল।^৪ ১৭৭৯ চনত যেতিয়া তেওঁৰ ভাতৃ চাহিব সিঙে পটিয়ালাত চৰ্দাৰ বাঘেল সিঙে খালছা অৰ্ডাৰত বাপ্তিস্ম লয়, তেতিয়া চাহাব কৌৰেও ভাতৃৰ সৈতে বাপ্তিস্ম লয়।^৪ পিছলৈ তেওঁৰ স্বামী জয়মলক তেওঁৰ ভতিজাক ফতেহ সিঙে কাৰাগাৰত ভৰাই দিয়ে আৰু তেওঁক মুক্ত কৰিবলৈ তেওঁ সফলতাৰে আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিয়ে আৰু লগতে তেওঁক ফাতেহগড়ৰ নেতৃত্বলৈ ঘূৰাই আনে।^৯ ১৭৮২ চনত তেওঁলোকৰ পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ ভাতৃয়ে পাটিয়ালাৰ পৰৱৰ্তী শাসক হিচাপে উত্তৰাধিকাৰী হয়।^৪ কিন্তু চাহিব সিঙৰ ব্যক্তিগত অভাৱ যেনে ফিটছ অৱ মেডনেছৰ প্ৰৱণতাৰ বাবে তেওঁ ফলপ্ৰসূভাৱে শাসন কৰিব পৰা নাছিল, তেওঁৰ ধূৰ্ত দিৱান নানু মালৰ ওপৰত বেছি নিৰ্ভৰ কৰিছিল।^৪ নানু মাল আছিল সুনামৰ এজন ব্যৱসায়ী যিয়ে শিখ ধৰ্ম আৰু দল খালছাৰ প্ৰতি ব্যক্তিগত অপছন্দ আছিল।^৪ তেওঁ শিখসকলক তেওঁলোকৰ পদৰপৰা আঁতৰাই তেওঁলোকৰ ঠাইত নেপটিষ্টিক নিযুক্তি দিছিল আৰু দৰবাৰত হুকা খাব, যিটো শিখসকলে অপছন্দ কৰিছিল।^৪ চাহিব সিঙৰ আইতাক হুকমা কৌৰেও ৰাজ্য চলোৱাত হস্তক্ষেপ কৰিছিল।^৪ নানু মালে চাহিব সিঙৰ অক্ষমতাৰ বাবে আৰু আদালতৰ ভিতৰত দলীয়তাবাদক আলোড়িত কৰি ৰাজ্যখনৰ প্ৰকৃত ক্ষমতা ফলপ্ৰসূভাৱে দখল কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল, যিটো নানু মালে চাহিব সিঙৰ প্ৰিয় জেনেৰেল বসন্ত ৰায়ক কাৰাগাৰত ভৰাই দিয়াৰদ্বাৰা দেখুওৱা হৈছে।^৪ ১৭৮৯ চনত নানু মালে মাৰাঠাসকলক পাটিয়ালা আক্ৰমণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়।^৪ কিন্তু তাৰ পিছৰ সংঘাতত নানু মালৰ মৃত্যু হয় ১৭৯২ চনত।^৪ নানু মালৰ স্থান অতি সোনকালেই সমনাৰ মীৰ ইলাহি বখছে দখল কৰে যদিও চাহিব সিঙৰ সন্মুখত আদালতত এজন শিখে তেওঁক হত্যা কৰে।^৪ দুৰ্নীতি, চলিৱান দুৰ্ভিক্ষ আৰু অভ্যন্তৰীণ বিবাদৰ বাবে ৰাজ্যখনৰ পৰিস্থিতিৰ অৱনতি ঘটে, যাৰ ফলত ফাতেহগড়ৰ চাহিব কৌৰে ইয়াৰ প্ৰশাসনত ভাতৃক সহায় কৰিবলৈ স্বামীৰ অনুমতি বিচাৰিছিল।^৪

২২ বছৰ বয়সত কৌৰৰ ভাতৃ চাহিব সিঙে বিবাহৰ পিছত তেওঁক পুনৰ মাতি আনে আৰু ১৭৯৩ চনত তেওঁক পাটিয়ালা ৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নিযুক্তি দিয়ে।^১০৩ নিযুক্তিৰ লগে লগে দুৰ্গসমূহ মেৰামতি কৰা হয়, ৰতিয়ান আৰু ৰাজগড়ৰ নতুন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু সামৰিক বাহিনীৰ পুনৰ্গঠন কৰা হয়।^৪ কৌৰে সেনাবাহিনীক যুদ্ধলৈ লৈ যায় আৰু সিং ক্ৰ'ৰা মিছলৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বাঘেল সিংকে ধৰি অন্যান্য শিখ কনফেডাৰেচন মিছল আৰু তেওঁলোকৰ নেতাসকলক সামৰিক অভিযানৰ বাবে একত্ৰিত কৰাত সফল হয়।^৩৯ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে মাৰাঠা-শিখ সংঘৰ্ষৰ অন্যতম নেতা আছিল তেওঁ।^৯ তেওঁৰ অন্যতম যুদ্ধ আছিল ১৭৯৪ চনত মৰ্দনপুৰৰ যুদ্ধ।^৯

১৭৯৮ চনৰপৰা ১৭৯৯ চনৰ ভিতৰত কৌৰে আইৰিছ দুঃসাহসিক জৰ্জ থমাছৰ সৈতে যুঁজি পৰাস্ত কৰে।^৯৩ থমাছে নিজৰ বাবে এটা স্বতন্ত্ৰ ভূ-খণ্ড খোদিত কৰিছিল, য'ত তেতিয়াৰ হান্সি আৰু হিছাৰ চহৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল আৰু তেওঁ নিজৰ ভূ-খণ্ড সম্প্ৰসাৰণ কৰিবলৈ বিচাৰিছিল।^১১ পিছলৈ থমাছে জিন্দক আক্ৰমণ কৰে আৰু তেতিয়াৰ জিন্দৰ ৰজা ভাগ সিঙে চাহিব সিঙৰপৰা সাহায্য বিচাৰিবলৈ বা চাহিব সিঙে তেওঁৰ ভগ্নী কৌৰক সহায় কৰিবলৈ পঠিয়াবলৈ চিঠি পঠিয়াই দিয়ে।^১১ কৌৰে ভাগ সিঙৰ সহায়ত আহি যুদ্ধত থমাছক পৰাস্ত কৰে আৰু তাৰ পিছত থমাছ আৰু অন্যান্য শিখ নেতাসকলৰ মাজত বন্দোবস্তৰ দালালি কৰে।^৯

পিছলৈ চাহিব সিঙে কৌৰক কাৰাগাৰত ভৰাই দিয়ে আৰু ১৮০১ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।^২১২৭ আন সূত্ৰসমূহে তেওঁৰ মৃত্যুৰ তাৰিখ ১৭৯৯ বুলি উল্লেখ কৰিছে।^১৩ স্বামী জয়মল সিঙৰ আন বিবাহৰ জৰিয়তে কৌৰৰ সতি-সন্ততি আছিল চন্দ কৌৰ, যিয়ে শিখ সাম্ৰাজ্যৰ ৰিজেণ্ট হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু মহাৰাজ খৰক সিঙৰ পত্নী আৰু মহাৰাজ নৌ নিহল সিঙৰ মাতৃ আছিল।^{১৪১৫১৬} খৰাক সিং শিখ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মহাৰাজ ৰঞ্জিত সিংহৰ পুত্ৰ।^{১৪১৫১৬}