পোতালা পেলেচ

পোতালা পেলেচ ( Potala Palace) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই দালাই লামাৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল ^১ আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।^২১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত ^৩ গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।^৪ ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।^৫৬

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, ^৭ এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।^৮ ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।^৯

ইতিহাস

প্ৰসঙ্গ

দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।^১০ ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।^১১ ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি^১২ ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) ^১৩ দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।^১৪ একাদশ চক্ৰ ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।^১৫ ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।^১৬

বাহিৰৰ গঠনটো ৩ বছৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আনহাতে ভিতৰৰ অংশ আৰু ইয়াৰ আচবাব নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হ'বলৈ ৪৫ বছৰ সময় লাগিছিল।^১৭

আধুনিক

ৰাজপ্ৰসাদৰ দক্ষিণ মুখাৱয়বৰ তলৰ অংশত বগা ৰং কৰা তলৰ অংশত দ্বিতীয় তিব্বতী মাহৰ ৩০ তাৰিখে অনুষ্ঠিত হোৱা চেৰট্ৰেং উৎসৱৰ সময়ত তাৰা আৰু সাক্যমুনিৰ চিত্ৰ অংকন কৰা দুখন ডাঙৰ থাংকা (ধৰ্মীয় চিত্ৰ) একেলগে ওলোমাই থোৱা হৈছিল।^১৮১৯

১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে তিব্বতীসকলৰ অন্ততঃ এটা গোটৰ মাজত "পোতালা"ক কথিত ভাষাত "পোতালা শৃংগ" (Tse Potala) বা অধিক সাধাৰণতে সৰলভাৱে "শৃংগ" বুলি কোৱা হৈছিল।^২০

চীনৰ গণৰাজ্যৰ অধীনত

১৯৫৯ চনত চীনৰ বিৰুদ্ধে তিব্বতী বিদ্ৰোহৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ক্ষতিসাধন হয়, যেতিয়া ইয়াৰ খিৰিকীত চীনৰ গোলা নিক্ষেপ কৰা হয়।^২১ ১৯৬৬ চনত সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়ত ঝৌ এনলাইৰ ব্যক্তিগত হস্তক্ষেপত ৰাজপ্ৰসাদটো ৰক্ষা পৰে,^২২২৩ তেতিয়া তেওঁ চীনৰ গণৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। তিব্বতী ইতিহাসবিদ চেৰিং ৱ'জাৰৰ মতে, এই ৰাজপ্ৰসাদত "এক লাখতকৈও অধিক ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু ঐতিহাসিক নথিপত্ৰ" আৰু "মূল্যৱান বস্তু, হস্তশিল্প, চিত্ৰকলা, দেৱালত ওলমি থকা বস্তু, মূৰ্তি আৰু প্ৰাচীন কৱচৰ অসংখ্য ভঁৰাল কোঠা" আছিল, যিবোৰ "প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে লুটপাত" হৈছিল।^২৪

১৯৯৪ চনত পোতালা প্ৰাসাদ ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।

স্থাপত্য

পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক "ৰঙা প্ৰাসাদ" বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।^৫