ধিময়

ধিময়, ধীমায়া, বা (নেৱাৰ ভাষাত: धिमय्) নেৱাৰ জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত নেপালী ঢোল। বাদ্যৰ শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি ই অনৱদ্ধ বাদ্য, ইয়াৰ নলাকাৰ মূল গঠনটোৰ দুয়োমূৰে চামৰাৰে ঢকা।

বিৱৰণ

নেপালৰ নেৱাৰসকলে বজোৱা আন ঢোলৰ তুলনাত এই ঢোলটো যথেষ্ট ডাঙৰ। এই বাদ্যযন্ত্ৰৰ আকাৰ ৪০ ইঞ্চিৰপৰা ৫১ ইঞ্চি আৰু দৈৰ্ঘ্য ১৭ ইঞ্চিৰপৰা ২১ ইঞ্চিলৈকে ভিন্ন হয়।^১ ঢোলৰ খোলা কাঠ বা ধাতুৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা কাঠৰ ঢোলবোৰ আংশিকভাৱে ধাতুৰ ফয়েলেৰে আবৃত কৰা হয়। পুৰণি ধিময় ঢোলৰ আকৃতি বেছিভাগেই অনিয়মিত, ঢোলৰ দেহ বনাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা কাঠৰ টুকুৰাটোৰ প্ৰাকৃতিক আকৃতিৰদ্বাৰা গঠিত। আধুনিক ড্ৰামবোৰ হয় নলাকাৰ বা সামান্য বেৰেল আকৃতিৰ। দুয়োটা মূৰ ছাগলীৰ ছালেৰে ঘেৰা হয়। বাওঁ পৰ্দাৰ ভিতৰত, যাক মানখাহ (ভক্তপুৰত হাইমা)^২ বুলি কোৱা হয়, তাত ৰঙা টিউনিং পেষ্ট (কাৰ্য্যত শ্যাহিৰ দৰেই) প্ৰয়োগ কৰা হয়, যাৰ ফলত গভীৰ শব্দ পোৱা যায়।

ধিময় দুবিধ। সৰুবোৰক "ধাচা ধিময়" আৰু ডাঙৰ ধিময়বোৰক "মা ধিময়" বোলে।^৩

বজোৱাৰ কৌশল

ঢোলৰ বাঁওফালটোক মানখাহ বোলে আৰু পৰ্দাৰ ওপৰৰ অংশত (ঘে) হাতেৰে বজাই পোনপটীয়াকৈ বজাই হয় দীঘলীয়া অনুৰণিত শব্দ উৎপন্ন কৰা হয়, নহয় তললৈ ষ্ট্ৰ’ক (খা) কৰি চোকা কুটিল শব্দ উৎপন্ন হয়। সোঁফালৰ পৰ্দা, যাক নাছাহ বোলা হয়, বেতৰপৰা তৈয়াৰী এমূৰে সামান্য বেঁকা পাতল লাঠিৰে বজোৱা হয়। এই তিনিটা মূল ষ্ট্ৰ'কৰ উপৰি চতুৰ্থ ধৰণৰ ষ্ট্ৰ'ক (dha) বজোৱা হয়, য'ত বাঁওহাতৰ কম অনুনাদী শব্দ অৰ্থাৎ ওপৰৰ অংশত আৰু সোঁহাতৰ ষ্ট্ৰ'ক সংযুক্ত কৰা হয়।

ইতিহাস

স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি এই বাদ্যটো মহাদেৱৰ আৱিষ্কাৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কিৰাট ৰাজ্যৰপৰাই এই ঢোল বজোৱা হৈছে। ঢোলটো বেছিভাগেই বজায় জ্যাপু সম্প্ৰদায়ে; জ্যাপু সম্প্ৰদায় নেৱাৰসকলৰ ভিতৰুৱা, যাৰ বৃত্তি হৈছে খেতি। অৱশ্যে আন জাতিবোৰেও ইয়াক বজায় কাৰণ নেপাল এক ঐক্যবদ্ধ জাতিলৈ গঢ় লৈ উঠিছে য’ত সকলো জাতিয়ে যিকোনো সাংস্কৃতিক বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব পাৰে।

প্ৰদৰ্শন

পৰম্পৰাগত প্ৰেক্ষাপটত স্থানীয় পৰম্পৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ধিময়ক অন্যান্য বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে একেলগে বজোৱা হয়, বেছিভাগেই বিভিন্ন ধৰণৰ ইডিয়ফোন। ধিময়বাজা বুলি কোৱা ধিময়-সংগীতত ঢোলৰ লগত ভূচ্যয়, সিঁচ্যায়ৰ দৰে তাল বাদ্য আৰু কেতিয়াবা টাই-নাই নামৰ গং সদৃশ বাদ্যযন্ত্ৰও থাকে। বিশেষ অনুষ্ঠানত আনকি দৰ্জী আৰু পেছাদাৰী সংগীতজ্ঞৰ জাতি কাপালী (মাননীয়) বা জুগী (কল.)ৰ শ্বাউম সংগীতজ্ঞসকলকো কোৱা হ’ব পাৰে। বৌদ্ধ নৱবাজা (বা নৌবাজা)-এনচেম্বলতো ধিময় বজোৱা হয়। শেহতীয়াকৈ সংগীতজ্ঞসকলে পৰম্পৰাগত সংগীতৰ শিপাৰে জনপ্ৰিয় সংগীত গঢ়ি তোলাৰ নতুন উপায় বিচাৰিছে, ধিময়ক গীটাৰৰ দৰে পশ্চিমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে একপ্ৰকাৰৰ বেছ ড্ৰাম হিচাপে বজোৱা হয়।