ছিলছিলা

ছিলছিলা (আৰবী: سِلْسِلَة, ইংৰাজী: Silsila) হৈছে আৰবী ভাষাৰ শব্দ যাৰ অৰ্থ হৈছে শৃংখল, সংযোগ, সংযোগ প্ৰায়ে বংশৰ বিভিন্ন অৰ্থত ব্যৱহৃত। বিশেষকৈ ইয়াক "আধ্যাত্মিক বংশাৱলী" বুলি অনুবাদ কৰিব পাৰি য'ত এজন ছুফী পণ্ডিত তেওঁৰ খলিফা বা আধ্যাত্মিক বংশধৰলৈ নিজৰ খিলাফাত হস্তান্তৰ কৰে। উৰ্দু ভাষাত ছিলছিলাৰ অৰ্থ সাগা।^{১ ২}

ঐতিহাসিক গুৰুত্ব

প্ৰতিটো ছুফী আদেশৰ বা তাৰিকাত এটা ছিলছিলা থাকে।^৩ ইছলামিক হজৰত মুহাম্মদৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা তাৰিকা আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে ছিলছিলাৰ উৎপত্তি হৈছিল।^৪ বেছিভাগ ছিলছিলাই নিজৰ বংশৰ সূত্ৰপাত তেওঁৰ খুলশালীয়েক আৰু জোঁৱাই আলী বিন আবি তালিবৰ পৰা আৰম্ভ কৰে যেনে কাদিৰিয়া, চিষ্টিয়া, নূৰবাখছিয়া আৰু চুহৰাৱৰ্দিয়াহ আদেশ। অৱশ্যে আবু বকৰৰ যোগেদি নক্সাবন্দীয়াৰ আদেশ।^৫ শতিকা আগতে আৰবত আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ বাবে বিদ্যালয় নাছিল। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে শিক্ষকলৈ গৈছিল, যিয়ে তেওঁলোকক পঢ়ুৱাইছিল। অধ্যয়ন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে ইজাজাহ (অনুমতি) লাভ কৰিছিল। যিয়ে তেওঁলোকৰ শিক্ষাৰ প্ৰমাণপত্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। তাৰ পিছত এজন স্নাতক এজনে নিজৰ ছাত্ৰ বা শিষ্য থকা মাষ্টাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। এই শিক্ষক শৃংখলটোক ছিলছিলা বা বংশ বুলি জনা গৈছিল। আধুনিক পৰিস্থিতিৰ কিছু সাদৃশ্যপূৰ্ণ য'ত ডিগ্ৰী কেৱল স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাহে গ্ৰহণ কৰা হয়। শিক্ষকৰ পৰীক্ষাযোগ্য শৃংখল থকা মাষ্টাৰৰ প্ৰমাণপত্ৰই বৈধতা প্ৰদান কৰা একমাত্ৰ মাপকাঠী আছিল। তাত্ত্বিকভাৱে এই আচাৰ-ব্যৱহাৰ (তালকিন)ৰ নিৰ্দেশনা লাভ কৰিব পাৰি কেৱল তাৰিকাৰ কৰ্তৃত্বপ্ৰাপ্ত শিক্ষকৰ পৰা, আৰু এই শ্বেইখৰ আজ্ঞা পালনৰ প্ৰতিজ্ঞা (বায়াত) কৰাৰ পিছতহে। শ্বেইখে তেওঁৰ শিষ্যসকলক তাৰিকা পালন কৰিবলৈ অনুমতি (ইজাজা) দিয়ে: তেওঁ তেওঁলোকৰ এজন বা ততোধিকক আনক শিকাবলৈও কৰ্তৃত্ব দিব পাৰে, অৰ্থাৎ তেওঁলোকক তেওঁৰ খলিফা বা উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিব পাৰে। এইদৰে শিক্ষকৰ এটা স্তৰভিত্তিকভাৱে ক্ৰমবদ্ধ নেটৱৰ্কৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। প্ৰতিজন শ্বেখে তেওঁ শিকোৱা তৰিকা। তেওঁৰ ছিলছিলা বা আধ্যাত্মিক বংশাৱলীৰ বাবে কৰ্তৃত্বৰ শৃংখল দেখুৱাব পাৰে। সাধাৰণতে ছিলছিলা নিজৰ গুৰুৰ পৰা নবীলৈকে যায়, যাৰ পৰা সকলো তাৰিকা উৎপত্তি হোৱা বুলি দাবী কৰে যদিও বাটত পৰিৱৰ্তন হৈছে। এজন ছুফী ছিলছিলা তেওঁৰ পৰিচয়ৰ বেজ আৰু বৈধতাৰ উৎস; ইয়াত তেওঁক পূৰ্বৰ বিখ্যাত পূৰ্বপুৰুষৰ তালিকা প্ৰদান কৰা হৈছে আৰু আন ছুফী সকলৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা তাক দেখুওৱা হৈছে। ছিলছিলা আংশিক জ্ঞানৰ হ’ব পাৰে বা কিতাপৰ হ’ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে সকলো হাফিজ (কোৰআন মুখস্থ কৰা), মুহাদ্দিন (হাদীছৰ বৰ্ণিত), আৰু কাৰিজুনা (তাজৱিদ বা শুদ্ধ উচ্চাৰণ আৰু উচ্চাৰণৰ সৈতে কোৰআন পাঠক)ক মহম্মদৰ সৈতে জড়িত বিশ্বাসযোগ্য বক্তাৰ শৃংখল দিয়া হয়।