চিৰা চাবিয়া

চিৰা চাবিয়া (ইংৰাজী ভাষা: Sīra shaʿbiyya) হ’ল ইছলামী সাহিত্যৰ এক বিশেষ ধাৰা, যিটো দীঘলীয়া বীৰত্বগাথাৰ কাহিনীৰে গঠিত। চিৰাসমূহ সাধাৰণতে ঐতিহাসিক পটভূমি, চৰিত্ৰ আৰু ঘটনাক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা ঐতিহাসিক কল্পকাহিনী, য’ত সামৰিক অভিযানৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। এইবোৰ সাধাৰণতে চজ (অন্ত্যমিল থকা গদ্য) শৈলীত লিখা হয় আৰু মাজে মাজে কবিতাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই কাহিনীসমূহ অতি বিশাল। লিখিত ৰূপত ছপা সংস্কৰণত এইবোৰ ২০০০–৬০০০ পৃষ্ঠালৈকে হ’ব পাৰে। মৌখিক পৰিৱেশনৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ একোটা অধিৱেশন এবছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি চলিব পাৰে।^১

চিৰা চাবিয়া নামৰ আৰবী শব্দটো ১৯৫০ চনত আৰৱ লোকসংস্কৃতিবিদসকলে "জনপ্ৰিয় মহাকাব্য" বা "জনপ্ৰিয় ৰোমাঞ্চ" বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পাণ্ডুলিপিসমূহত এই ধাৰাৰ বেছিভাগ উদাহৰণতে চিৰা (জীৱনী) বা কিচ্ছা (উপন্যাস) শব্দটো থকা দেখা যায়। এই ধৰণৰ নিৰ্দিষ্ট ৰচনাৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ দ্বাদশ শতিকাৰপৰা পোৱা যায়, যদিও এই পৰম্পৰা সম্ভৱতঃ ইছলামৰ প্ৰথম শতিকাৰপৰাই চলি আহিছে। সংৰক্ষিত পাণ্ডুলিপিসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি লিখিত চিৰাসমূহ পঞ্চদশ শতিকাৰ। ইয়াৰ প্ৰথম ছপা সংস্কৰণ ঊনবিংশ শতিকাত ওলাইছিল। মূলতঃ আৰবী ধাৰা হ’লেও কেইবাখনো চিৰা ইছলামীয় জগতৰ অন্যান্য ভাষা যেনে পাৰ্চী, ওমানী তুৰ্কী, জৰ্জিয়ান, উৰ্দু আৰু মালয় ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।^২

চিৰাসমূহ খণ্ড খণ্ড আৰু পুনৰাবৃত্তিমূলক। মৌখিক পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বাবে খুব কমসংখ্যকৰহে চিনাক্তযোগ্য লেখক আছে। ইয়াত বীৰ আৰু যুদ্ধৰ বীৰত্বপূৰ্ণ কাৰ্যৰ ওপৰত দিয়া যুটীয়া গুৰুত্ব, ছদ্ম-ঐতিহাসিক সুৰ আৰু পটভূমি, আৰু চক্ৰীয় বিস্তাৰৰ বাবে ই এক সুসংহত ধাৰা হিচাপে পৰিগণিত হৈছে; এটা ঘটনাই আন এটালৈ, এখন যুদ্ধই আন এখনলৈ বাট দেখুৱায় আৰু এনেদৰে শ শ আৰু হাজাৰ হাজাৰ পৃষ্ঠা ধৰি কাহিনীভাগ আগবাঢ়ি যায়। এই ধাৰাটো এহাজাৰ এনিশাৰ দৰে অন্যান্য জনপ্ৰিয় সাধুকথাৰপৰা পৃথক।^৩

গ্ৰন্থপঞ্জী

• Esposito. (2003). Sirah. The Oxford Dictionary of Islam. Oxford University Press
• Kruk, Remke. (2004). The Arabian Nights and the Popular Epics. The Arabian Nights: An Encyclopedia. ABC-CLIO. পৃ. 34–38
• Lyons, Malcolm C. (1995). The Arabian Epic: Heroic and Oral Storytelling. Cambridge University Press Vols. 1, 2 and 3.