গুটিদাৰা

গুটিদাৰা (বাংলা: গুটিদাড়া) বাংলাদেশৰ এটা পৰম্পৰাগত গ্ৰাম্য খেল। এই খেল বিশেষকৈ ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া জিলাৰ বেছিভাগ গাঁৱৰ পথাৰত শীতকালৰ পূৰ্বে ধান চপোৱাৰ পিছত ৰাতিপুৱা সময়ত খেলা হয়।^১২

সঁজুলি আৰু গঠন

এই খেলৰ মুখ্য দুটা সঁজুলি হ’ল স্থানীয়ভাৱে ‘‘গুটি’’ বুলি জনাজাত এটা বল, যি সাধাৰণতে পানী ম’হৰ শিঙৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়, আৰু প্ৰায় ডেৰ হাত-দীঘল বাঁহৰ লাঠি।^৩ বৰ্তমান ম’হৰ শিঙৰপৰা তৈয়াৰী গুটি দুৰ্লভ হোৱাৰ বাবে বহুক্ষেত্ৰত মেচিনত নিৰ্মিত কৃত্ৰিম গুটি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^৩

গুটিদাৰা খেলত প্ৰতিটো দলত ১১ জনকৈ খেলুৱৈ থাকে। খেলপথাৰৰ সীমা খেলুৱৈসকলেই পূৰ্বে নিৰ্ধাৰণ কৰে।

খেলৰ নিয়ম

খেলখন সাধাৰণতে ৩০ মিনিট সময়ৰ হয়। প্ৰতিটো দলে বাঁহৰ লাঠিৰে গুটিটো সীমাৰ বাহিৰলৈ মাৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। বিপৰীত দলৰ খেলুৱৈসকলে গুটিটো ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। প্ৰতিটো সফল কেচে প্ৰতিপক্ষৰ পইণ্ট হ্ৰাস কৰে। যদিহে বিপক্ষ দলে গুটিটো খেলপথাৰৰ সীমা অতিক্ৰম কৰাৰ আগতে বন্ধ কৰিব নোৱাৰে, তেন্তে মাৰ দিয়া দলটোৱে পইণ্ট লাভ কৰে। খেলৰ শেষত যিটো দলে সৰ্বাধিক পইণ্ট লাভ কৰে, সেই দলক বিজয়ী ঘোষণা কৰা হয়।^৪

খেলখন দুজন ৰেফাৰীয়ে পৰিচালনা কৰে। ক’ইন টছৰ জৰিয়তে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয় কোনটো দলে প্ৰথমে গুটি মাৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব।^১

সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব

যদিও এই খেল বাংলাদেশৰ সকলো অঞ্চলতে খেলা নহয়, তথাপি ইয়াক দেশখনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰম্পৰাগত ক্ৰীড়া হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া পৌৰসভাৰ অন্তৰ্গত শ্বেৰপুৰত স্থানীয় সাহিত্য একাডেমীৰ উদ্যোগত প্ৰতি বছৰে ডেকা আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ মাজত গুটিদাৰা প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰম্পৰা আছে।^৫ ইয়াৰ উপৰি খেলুৱৈসকলে চৰাইল উপজিলাৰ শ্বাহবাজপুৰকে ধৰি বিভিন্ন স্থানলৈ গৈ খেলত অংশগ্ৰহণ কৰে।^৪