কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ (satellite) হৈছে মহাকাশলৈ বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে উৎক্ষেপণ কৰা উপগ্ৰহ। বিভিন্ন বৈজ্ঞানিক পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু বৈজ্ঞানিক সা-সুবিধা লাভৰ বাবে ইয়াক উৎক্ষেপণ কৰা হয়। মহাকাশলৈ প্ৰথমে কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ কৰিছিল ছোভিয়েট ইউনিয়নে। ১৯৫৭ চনৰ ৪ অক্টোবৰত উৎক্ষেপণ কৰা স্পুটনিক-১ নামৰ উপগ্ৰহটোৱেই প্ৰথমটো কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ।
দেশভিত্তিক প্ৰথম উৎক্ষেপণ সমূহ
| + দেশভিত্তিক প্ৰথম উৎক্ষেপিত কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ | ||||
| ক্ৰম | দেশ | বছৰ | ৰকেটৰ নাম | কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ নাম |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ১৯৫৭ | স্পুটনিক-পিএচ (ৰকেট) | স্পুটনিক-১ | |
| 2 | ১৯৫৮ | জুনো-১ | এক্সপ্লোৰাৰ-১ | |
| 3 | ১৯৬৫ | ডায়ামাণ্ট | এষ্টাৰিস্ক | |
| 4 | ১৯৭০ | ল্যাম্বডা-৪এচ (ৰকেট) | ওচুমি | |
| 5 | ১৯৭০ | লং মাৰ্চ-১ | ডং ফ্যাং হং-১ | |
| 6 | ১৯৭১ | ব্ল্যাক এযাৰো | প্ৰোচপেৰো এক্স-৩ | |
| 7 | ১৯৮০ | চেটেলাইট লাঞ্চ ভিহাইকেল (এচএলভি) | ৰোহিণী | |
| 8 | ১৯৮৮ | চ্যভিত | ওফেক-১ | |
| _ | ১৯৯২ | সোয়ুজ-ইউ | ক'চ'ম'চ 2175 | |
| 9 | ১৯৯২ | চাইক্লোন-৩ | ষ্ট্ৰেলা | |
| 10 | ২০০৯ | ছাফিৰ-২ | অ'মিড |
ভাৰতৰ কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ
ভাৰতৰ কৃত্ৰিম উপগ্ৰহসমূহ প্ৰধানকৈ তিনি প্ৰকাৰৰ:
- বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধানমূলক
- ভাৰতীয় জাতীয় কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ (INSAT)
- দূৰসংবেদী উপগ্ৰহ (IRS)১
ভাৰতৰ কৃত্ৰিম উপগ্ৰহসমূহ
| ক্ৰম | উপগ্ৰহৰ নাম | প্ৰক্ষেপণ যান | তাৰিখ | কাৰ্য বা উপগ্ৰহৰ শ্ৰেণী | ফলাফল | ISROৰ লিংক |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ১ | আৰ্য্যভট্ট | USSR | ১৯-৪-৭৬ | বৈজ্ঞানিক | সফল | |
| ২ | ভাস্কৰ-১ | USSR | ৭-৬-৭৯ | পৃথিৱী পৰ্যবেক্ষণ | সফল | |
| ৩ | ৰোহিণী | SLV-3 | ১০-৮-৭৯ | পৃথিৱী পৰ্যবেক্ষণ | ব্যৰ্থ | |
| ৪ | ৰোহিণী | SLV-3 | ১৮-৭-৮০ | পৃথিৱী পৰ্যবেক্ষণ | সফল | |
| ৫ | ৰোহিণী | SLV-3 | ৩১-৫-৮১ | বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন | সফল | |
| ৬ | এপল্ | Ariane | ১৯-৬-৮১ | যোগাযোগ | সফল | |
| ৭ | ভাস্কৰ-২ | USSR | ২০-১১-৮১ | পৃথিৱী পৰ্যবেক্ষণ | সফল | |
| ৮ | INSAT-1A | BLTA | ১০-৪-৮২ | বহুমুখী | ব্যৰ্থ | |
| ৯ | ৰোহিণী | SLV-3 | ১৭-৪-৮৩ | বৈজ্ঞানিক | সফল | |
| ১০ | INSAT-1B | Space shuttle | ৩০-৮-৮৩ | বহুমুখী | সফল | |
| ১১ | SROSS-I | ASLV | ২৪-৩-৮৭ | প্ৰযুক্তিমূলক | ব্যৰ্থ | |
| ১২ | IRS-1A | USSR | ১৭-৩-৮৮ | দূৰসংবেদী | সফল | |
| ১৩ | SROSS-II | ASLV | ১৩-৭-৮৮ | প্ৰযুক্তিমূলক | ব্যৰ্থ | |
| ১৪ | INSAT-1C | Ariane | ২১-৭-৮৮ | বহুমুখী | ব্যৰ্থ | |
| ১৫ | INSAT-1D | DELTA | ১২-৬-৯০ | বহুমুখী | সফল | |
| ১৬ | IRS-1B | USSR | ২৯-৮-৯১ | দূৰসংবেদী | সফল | |
| ১৭ | INSAT-2DT | Ariane-44L H10 | ২৬-২-৯২ | সফল | ||
| ১৮ | SROSS-C | ASLV | ২০-৫-৯২ | বৈজ্ঞানিক | সফল | |
| ১৯ | INSAT-2A | DELTA | ১০-৭-৯২ | বহুমুখী | সফল | |
| ২০ | INSAT-2B | Ariane | ২৩-৭-৯৩ | বহুমুখী | সফল | |
| ২১ | IRS-1E | PSLV-D1 | ২০-৯-৯৩ | দূৰসংবেদী | ব্যৰ্থ | |
| ২২ | SROSS-C2 | ASLV | ৪-৫-৯৪ | বৈজ্ঞানিক | সফল | |
| ২৩ | IRS-P2 | PSLV-D2 | ১৫-১০-৯৪ | দূৰসংযোগ | সফল | |
| ২৪ | INSAT-2C | Ariane-44L H10-3 | ০৭-১২-১৯৯৫ | বহুমুখী | সফল | |
| ২৫ | IRS-1C | USSR | ২৮-১২-৯৫ | দূৰসংবেদী | সফল | |
| ২৬ | IRS-P3 | PSLV-D3 | ২১-৩-৯৬ | দূৰসংবেদী | সফল | |
| ২৭ | INSAT-2D | Ariane | ৪-৬-৯৭ | দূৰসংযোগ | সফল | |
| ২৮ | IRS-1D | PSLV | ২৯-৯-৯৭ | দূৰসংবেদী | সফল | |
| ২৯ | INSAT-2E | Ariane | ৩-৪-৯৯ | বহুমুখী | সফল | |
| ৩০ | IRS-P4 | PSLV-C2 | ২৬-৫-৯৯ | সাগৰীয় অধ্যয়ন | সফল | |
| ৩১ | INSAT-3B | Ariane-5 | ২২-৩-২০০০ | বহুমুখী | সফল | |
| ৩২ | GSAT-1 | GSLV-D1 | ১৮-৪-২০০১ | সফল | ||
| ৩৩ | TES | PSLV-C3 | ২২-১০-২০০১ | সফল | ||
| ৩৪ | INSAT-3C | Ariane-42L H10-3 | ২৪-১-২০০২ | সফল | ||
| ৩৫ | Kalpana-1 (METSAT) | PSLV-C4 | ১২-৯-২০০২ | সফল | ||
| ৩৬ | INSAT-3A | Ariane-5G | ১০-৪-২০০৩ | সফল | ||
| ৩৭ | GSAT-2 | GSLV-D2 | ০৮-৫-২০০৩ | সফল | ||
| ৩৮ | INSAT-3E | Ariane-5G | ২৮-৯-২০০৩ | সফল | ||
| ৩৯ | RESOURCESAT-1 (IRS-P6) | PSLV-C5 | ১৭-১০-২০০৩ | সফল | ||
| ৪০ | EDUSAT | GSLV-F01 | ২০-১০-২০০৪ | সফল | ||
| ৪১ | HAMSAT | PSLV-C6 | ০৫-৫-২০০৫ | সফল | ||
| ৪২ | CARTOSAT-1 | PSLV-C6 | ০৫-৫-২০০৫ | সফল | ||
| ৪৩ | INSAT-4A | Ariane-5GS | ২২-১২-২০০৫ | সফল | ||
| ৪৪ | INSAT-4C | GSLV-F02 | ১০-৭-২০০৬ | ব্যৰ্থ | ||
| ৪৫ | CARTOSAT-2 | PSLV-C7 | ১০-১-২০০৭ | সফল | ||
| ৪৬ | (SRE-1) | PSLV-C7 | ১০-১-২০০৭ | সফল | ||
| ৪৭ | INSAT-4B | Ariane-5ECA | ১২-৩-২০০৭ | সফল | ||
| ৪৮ | INSAT-4CR | GSLV-F04 | ২-৯-২০০৭ | সফল | ||
| ৪৯ | CARTOSAT-2A | PSLV-C9 | ২৮-৪-২০০৮ | সফল | ||
| ৫০ | IMS-1 | PSLV-C9 | ২৮-৪-২০০৮ | সফল | ||
| ৫১ | Chandrayaan-1 | PSLV-C11 | ২২-১০-২০০৮ | সফল | ||
| ৫২ | RISAT-2 | PSLV-C12 | ২০-৪-২০০৯ | সফল | ||
| ৫৩ | ANUSAT | PSLV-C12 | ২০-৪-২০০৯ | সফল | ||
| ৫৪ | Oceansat-2 (IRS-P4) | PSLV-C14 | ২৩-৯-২০০৯ | সফল | ||
| ৫৫ | GSAT-4 | GSLV-D3 | ১৫-৪-২০১০ | ব্যৰ্থ | ||
| ৫৬ | CARTOSAT-2B | PSLV-C15 | ১২-৭-২০১০ | সফল | ||
| ৫৭ | GSAT-5P / INSAT-4D | GSLV-F06 | ২৫-১২-২০১০ | ব্যৰ্থ | ||
| ৫৮ | RESOURCESAT-2 | PSLV-C16 | ২০-৪-২০১১ | সফল | ||
| ৫৯ | GSAT-8 / INSAT-4G | Ariane-5 VA-202 | ২১-৫-২০১১ | সফল | ||
| ৬০ | GSAT-12 | PSLV-C17 | ১৫-৭-২০১১ | সফল | ||
| ৬১ | Megha-Tropiques | PSLV-C18 | ১২-১০-২০১১ | সফল | ||
| ৬২ | RISAT-1 | PSLV-C19 | ২৬-৪-২০১২ | সফল | ||
| ৬৩ | GSAT-10 | Ariane-5 VA-209 | ২৯-৯-২০১২ | সফল |
বাহ্যিক সংযোগ
- Satellite Ground Tracks Real time satellite tracks (Full catalog of satellite orbit)
- Real Time Satellite Tracking provides real-time tracks for about 17000 satellites, as well as 5-day predicitions of visibility
- Heavens Above provides 10-day predictions of satellite visibility
- 'Eyes in the Sky' Free video by the Vega Science Trust and the BBC/OU Satellites and their implications over the last 50 years.
- UCS Satellite Database Lists operational satellites currently in orbit around the Earth. Updated quarterly.
- Current and Historical Launch Calendar
- Satellite launch schedule
তথ্যসূত্ৰ
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৫১৫৪৮১ (৬ জুন ২০২৫)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।